سخن گفتن از شخصیتی که دارای عظمتی ویژه و پرورشی نمونه و حضوری همه جانبه در تمام جهات انسانیت است، عجز را به همراه خود می آورد. زنان مطرح در قرآن، هر یک شاخص های ویژه ای داشته اند و حضرت فاطمه (س)، خود به تنهایی همه آن شاخص ها را با خود به همراه دارد. فاطمه (س)، بانویی است چون مریم، پاک و مطهر ، دارای ارتقای روحی و معنوی؛ چون بلقیس ، با علم و درایت؛ چون زنان معاصر با حضرت موسی، حاضر در تمام لحظات حساس و سرنوشت ساز؛ چون هاجر، صبور و با استقامت. فاطمه (س)، نه تنها، تمامی اینها را در خود، جمع داشت، بلکه خود، حقیقت حُسن و تجسم عینی آن بود و از این بالاتر، او بهترین اهل زمین بود. و از این نیز فراتر، او محور هستی و انگیزه خلقت عالم، اعم از آسمان و زمین و جن بود: «یا أحمد! لولاک لما خلقت الافلاک، لولا علی لما خلقتک، لولا فاطمه لما خلقتکما.» سخن گفتن از فاطمه (س)، فراتر از اندیشه بشری است، لذا باید شناخت او را در کلمات خدا و رسولش یافت. اگر معانی در قالب آن الفاظ بیان می شود، به منزله تنزیل حقیقت بلند پایه اوست.
آری، در بیستم جمادی الثانی سال پنجم هجری در آسمان مکه و در منزل نزول وحی، شوری برپا بود. فرشتگان وحوریان بهشتی هلهله کنان و تبریک گویان به زمین می آمدند و گرداگرد خدیجه حلقه می زدند و آیه «فتبارک الله احسن الخالقین» را زمزمه می کردند. آن شب درهای عرش گشوده شده بود و لیلة القدر خدا و تنزل الملائکه تفسیر شده و از دامان پاک خدیجه، نازدانه نبوی و گل سپید احمدی درخشید. او که آمد، عشق متولد شد و دل های آسمانیان و زمینیان، سرسبزتر از همیشه گشت. گل بوستان عصمت و طهارت در بیست جمادی الثانی، زمین و آسمان مکه را نور افشانی کرد. شاه بیت غزل آفرینش، غایت خلقت و میوه باغ رسالت، خانه محمد (ص) را با قدوم خود مزیّن نمود. پدر بر دستان کوچکش بوسه زد؛ چرا که او بِضْعَة النبی، همراه و همراز پدر، و ام ابیها بود.
سالروز میلاد اسوه زهد و تقوا، نازدانه آل کسا، اقیانوس علم و حلم، چشمه سار نجابت، صابره عصمت، عصاره بعثت، کفو ولایت، پیوند دهنده حلقه نبوت و امامت، کوثر الهی، سمبل ایثار، قصیده پاکی ها، مثنوی عرفان، غزل خوبی ها، مدافع ولایت، ام ابیها، صدیقه کبری، فاطمه زهرا (س) و تولد فرزند برومندش حضرت اما م خمینی (ره) و نیز روز زن و مادر بر همه شیفتگان و رهپویان طریقش تبریک و تهنیت باد. اینک با توجه به چنین روز خجسته ای مطا لبی را به طور اختصار تقدیم خوانندگان گرامی می داریم؛
● فاطمه (س) خیر کثیر:
فاطمه (س) در سال پنجم پس از بعثت و در روز ۲۰ جمادی الثانی در مکه به دنیا آمد. چون به دنیا پانهاد، به قدرت الهی لب به سخن گشود و گفت: "شهادت میدهم که جز خدا، معبودی نیست و پدرم رسول خدا و آقای پیامبران است و شوهرم سرور اوصیاء و فرزندانم (دو فرزندم) سرور نوادگان میباشند." اکثر مفسران شیعی و عدهای از مفسران بزرگ اهل تسنن نظیر فخر رازی، آیه آغازین سوره کوثر را به
فاطمه (س) تطبیق نمودهاند و او را خیر کثیر و باعث بقا و گسترش نسل و ذریه پیامبر اکرم (ص) ذکر نمودهاند. شایان ذکر است که آیه انتهایی این سوره نیز قرینه خوبی براین مدعاست که در آن خداوند به پیامبر خطاب میکند و میفرماید همانا دشمن تو ابتر و بدون نسل است.
● فاطمه (س) برترین و والامقام ترین بانوی جهان:
فاطمه (س) در نزد مسلمانان، برترین و والامقام ترین بانوی جهان در تمام قرون و اعصار میباشد. این عقیده برگرفته از مضامین احادیث نبوی است. این طایفه از احادیث، اگر چه از لحاظ لفظی دارای تفاوت هستند، اما دارای مضمونی واحد میباشند. در یکی از این گفتارها (که البته مورد اتفاق مسلمانان، اعم از شیعه و سنی است)، رسول اکرم (ص) میفرمایند: "فاطمه سرور زنان جهانیان است". اگر چه بنابر نص آیه شریفه قرآن، حضرت مریم (س) برگزیده زنان جهانیان معرفی گردیده ودر نزد مسلمانان دارای مقامی بلند وعفت وپاکدامنی مثالزدنی میباشد و اززنان برتر جهان معرفی گشته است،اما اوبرگزیده زنان عصرخویش بوده است.
ولی علو مقام حضرت زهرا (س) تنها محدود به عصرحیات آن بزرگوارنمیباشد و در تمامی اعصارجریان دارد.لذاست که پیامبراکرم (ص) درکلامی دیگر صراحتاً فاطمه (علیها السلام) را سرور زنان اولین و آخرین ذکر مینمایند. اما نکتهای دیگر نیز در این دو حدیث نبوی و احادیث مشابه دریافت میشود و آن، این است که اگر فاطمه (س) برترین بانوی جهانیان است و در بین زنان از هر جهت، کسی دارای مقامی والاتر از او نیست، پس شناخت سراسر زندگانی و تمامی لحظات حیات او، از ارزش فوق العاده برخوردار میباشد. چرا که آدمی با دقت و تأمل در آن میتواند به عالیترین رتبههای روحانی نائل گردد. از سوی دیگر با مراجعه به قرآن کریم درمییابیم که آیات متعددی در بیان شأن و مقام حضرتش نازل گردیده است که از آن جمله میتوان به آیه تطهیر، آیه مباهله، آیات آغازین سوره دهر، سوره کوثر، آیه اعطای حق ذی القربی و... اشاره نمود که خود تأکیدی بر مقام عمیق آن حضرت در نزد خداوند است.
● منشأ عظمت حضرت فاطمه زهرا (س):
خداوند، مقام منیع حضرت زهرا (س) را - طبق برخی روایات - بر جمیع پیامبران برتری داده است. چنانکه جابر از امام صادق (ع) روایت میکند: عرض کردم: چرا فاطمه زهرا را، زهرا نامیدهاند؟ فرمودند:" برای آنکه خدای عزوجل، ایشان را از نور عظمت خود آفرید، پس هنگامی که فاطمه پرتو افکند، آسمان و زمین به نور او روشن شد و دیدگان فرشتگان را فرا گرفت. فرشتگان برای خدا به سجده افتادند و گفتند: خدایا! این چه نوری است؟ پس خداوند به ایشان وحی نمود: این نوری از نور من است او را در آسمان مسکن دادم و از عظمتم او را آفریدم او را از صلب پیامبری از پیامبرانم خارج خواهم ساخت و بر تمامی انبیاء (ع) برتری خواهم بخشید و از آن نور امامانی خارج خواهم ساخت که به امر من قیام کنند و..."
همچنین در برخی روایاتی که در ذیل آیه: "یَا مَرْیَمُ إِنَّ اللّهَ اصْطَفَاکِ وَطَهَّرَکِ وَاصْطَفَاکِ عَلَی نِسَاء الْعَالَمِینَ" (آلعمران/۴۲) وارد شده است، حضرت فاطمه (س) بر تمامی زنان عالم برتری داده شده است؛ " فَقَالُواْ [الْمَلآئِکَةُ]: إِنَّ مَرْیَمَ کَانَتْ سَیِّدَةِ نِسَاءِ عالمها وَ إِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ جَعَلَکِ سَیِّدَةِ نِسَاءِ عالمکِ وَعالمها و سَیِّدَةِ نِسَاءِ الأَوَّلِینَ وَ الْآخَرِینَ ". در عظمت حضرت زهرا (سلام الله علیها) همین بس که امام زمان (عج) که عصاره تمام انبیاء و اولیای الهی است، حضرت را به عنوان الگوی خویش معرفی کرده است:" فِی ابنة رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَه لی حَسَنَه".
● راز عظمت فاطمه زهرا (س):
راز و رمز عظمت و بزرگواری این بانوی گرامی اسلام، همان سیر ولایی و مقام ولایتی ایشان است. انسانی که ولی اللهی میشود، گاه مانند انبیای الهی و امامان معصوم به سمتهای اجرایی و گاه همچون حضرت فاطمه زهرا و مریم عذراء(علیهما السلام) به امورغیر اجرایی مأمورمیشود. بنابراین هر رسول و پیامبری، ولیّ نیز هست، لیکن هر ولییّ پیام آور تشریعی نیست.
● اهتمام حضرت فاطمه (س) به
▪ مسئله حجاب:
حجاب در باورها و ارزش های ما ریشه دارد و رعایت پوشش به ویژه در میان بانوان، ایجاد مصونیت برای جلوگیری از عوارض منفی، مفاسد و ابتذال است. از دیدگاه اسلام، زن، شخصیتی شایسته دارد و می تواند مدارج کمال را بپیماید و به مراتب عالی انسانیت بار یابد. دامن زن، مدرسه بشر است و والایی مردان، بدون زنان ممکن نیست. اصلاح جامعه در گرو پارسایی، حیا و حجاب بانوان خواهد بود. جایگاه والای این گوهر گرانبهای آفرینش، می طلبد که در صدف پوشش قرار گیرد تا ارزش هایش حفظ گردد.
حال با نگاهی بر کیفیت حجاب و پوشش حضرت فاطمه زهرا (س) به تبیین هر چه بیشتر این موضوع می پردازیم؛ اگر چه عمر شریفه حضرت فاطمه زهرا (س) از هجده سال تجاوز نکرد، اما در ابعاد مختلف زندگی می تواند الگوی مناسبی برای بانوان باشد. از جمله موارد می توان در مورد حجاب ایشان الگو پذیری داشت. با توجه به منابع تاریخی، پیرامون حجاب حضرت می توان مواردی را به شرح ذیل نام برد؛
حضرت در امر حجاب بسیار مواظبت می نمودند، تا آنجا که در مقابل افراد نابینا هم بی مبالاتی نداشتند؛ مرد نابینایی وارد منزل ایشان شد. حضرت برخاستند و به اتاق دیگر رفتند. پیامبر (ص) فرمودند: دخترم! این مرد نابیناست. حضرت فاطمه زهرا (س) فرمودند: پدر اگر چه او مرا نمی بیند، ولی من که او را می بینم و او بوی من را استشمام می کند.
همچنین تا آنجایی که ضرورت نداشت، حضرت از خانه خارج نمی شدند. حتی زمانی هم که حضرت برای ایراد خطبه وارد مسجد شدند وبرای احقاق حق وابطال باطل سخنرانی کردند در عین حفظ حریم وعفت بودند.حضرت امام حسن (ع) درکیفیت این حضورحضرت درجمع می فرمایند: مادرم روسری برسر نمود وچارقد بلند خود را پوشید. در حال راه رفتن به گونه ای بود که لباسش به پا گیرمی کرد (کنایه از اینکه پوشش کامل رعایت شده بود.). او در میان زنان انصار از خانه خارج شد. همچون حضرت رسول (ص) با وقار و متانت حرکت می نمود.
وجود این حالات، بیان از اهتمام حضرت به مسئله حجاب دارد. حضرت در توصیه ای به زنان می فرماید: آنچه برای زنان نیکوست، آن است که مردان را نبینند و مردان هم ایشان را نبینند. (به این معنی که تا موقعی که لزوم ندارد، حضور در جمع مردان معنی ندارد.) لذا در جایی دیگر می فرمایند: نزدیکترین حالت زن به خدا، موقعی است که در خانه بماند. خلاصه اینکه توجه حضرت به حجاب تا لحظه مرگ هم ادامه داشت، لذا از کیفیت حمل بدن محترمشان به صورتی که آن موقع مرسوم بود ـ حمل بر تابوت بدون پوشش ـ ابراز نگرانی کردند. لذا به علی(ع) وصیت نمودند که تابوتی آماده کند، همان گونه که ملائکه شکل آن را به حضرت نشان داده بودند. ( فرهنگ سخنان فاطمه زهرا)
در قضیه فدک نیز شکل خاص حجاب حضرت زهرا را هنگام خروج از منزل این گونه توصیف نموده است:حضرت زهرا (س) هنگام خروج از منزل، مقنعه را محکم به سر بستند و جلباب (چادر) را به گونه ای که تمام بدن آن حضرت را می پوشاند و گوشه های آن به زمین می رسید به تن کردند و به همراه گروهی از نزدیکان و زنان قوم خود به سوی مسجد حرکت کردند. (طبرسی الاحتجاج ج ۱ ص ۹۸)
قضیه فوق گویای آن است که حجاب و پوشش بیرون از منزل حضرت درمواجهه با نامحرمان دقیقاً همان دو پوشش معروف بانوان درقرآن یعنی خمار (مقنعه) و جلباب (چادر) بوده است. بنابراین می توان این دو نوع حجاب و پوشش را حجاب و پوشش قرآنی و فاطمی دانست .
● تجلیل از مقام شامخ زن:
حکیم وفیلسوف عالی قدرحضرت آیت الله جوادی آملی اعتقاد دارند بسیاری از مسائل وابسته به جامعه محترم زنان از منظر حضرت فاطمه(س) روشن است، زیرا نیل آن حضرت به مقام منیع ولایت و صعود وی به قله رفیع خلافت الهی که هدف اصیل آفرینش انسان همان است، دلیل قاطع است بر امکان ارتقای زن به مقام برین علمی و عملی البته کنه مقام آن حضرت مستور، ولی مقدار اسوه بودن آن مشهور و قابل تجلیل و دسترسی است، مثلاً حضرت فاطمه(س) با استدلال عقلی و نقلی امامت دودمان خود را سبب وفاق دینی دانست و با تبیین مصالح احکام الهی، رعایت آنها را بر همگان لازم اعلام نمود و با بیان ضرورت عدل جمعی، اعتدال در معیشت را سودمند معرفی کرد و در تحلیل مسائل قرآنی ارث برای استرداد فدک، تفسیر دقیقی از آیات الاحکام ارائه نمود و حکومتی را که حامی عدل و داد نباشد و بر موازین قرآن و عترت اداره نگردد، حکومت جاهلی دانست و با برداشت از قرآن حکیم چنین فرمود: و زعمتم ان لاارث لنا، افحکم الجاهلیه تبغون و من احسن من الله حکما لقوم یوقنون (سوره مائده،آیه۵۰، دلائل الامامه،طبری،ط مؤسسه بعثت، ص .۱۱۶)
درباره اهتمام آن حضرت به تعلیم احکام به زنان نیز موارد بسیاری نقل شده، که نشان لزوم فراگیری دانش برای زن و گسترش آن در بین زنان دیگر است. برای آنکه نیمی از جمعیت جامعه را زنان تشکیل می دهند و همه آنها از حقوق بهره وری علم و ادب و هرچه در تأمین زندگی سعادتمندانه مؤثر است، برخوردارند. به منظور پرهیز از اختلاط نامحرم و جلوگیری از دخالت مردان در کار زنان، باید گروه متکاملی عهده دار رفع نیازهای متنوع هم صنف خود باشند تا هیچ زنی محکوم به انزوا نگردد و از پیشرفت علمی و عملی محروم نشود یا برای استیفای حق خود ناچار به اختلاط نباشند.
