برشهایی از زندگی..

تلاش نویسنده بر آن است تا در این داستانها برشهایی از زندگی را بر ما روشن سازد. برشهایی که به اعتقاد خودش هرکدامشان زندگی کاملی هستند . لذت بردن از کتاب به میزان درگیر شدن ما با هر کدام از داستانها بستگی دارد . اینکه چقدر داستان ما را در فضایی که مورد نظر نویسنده اش بوده است غرق می‌کند و ما تا کجا با شخصیت‌هایی که به ما معرفی می‌شوند همراه می‌شویم . در داستان کوتاه فرصت نیست که شخصیتها را عمیقاً بشناسیم وکنشهای آنان را در بستری طولانی درک کنیم . نویسنده باید در فرصت کمی که دارد این غریبه ها را تاحدی برایمان آشنا سازد . تا ما در روند کنش ، احساس و تصمیم آنها قرار بگیریم و داستان بتواند ذهن و حس ما را با خود همراه کند . نه آنطور که بعد از خواندن چند صفحه سردرگم باشیم و مثل آن باشد که تنها چند عکس منفرد از جلوی چشمانمان گذشته است یا جملاتی را از نظر گذرانده ایم که در بهترین حالت بتوانیم بگوییم جملات زیبایی بوده اند . در واقع در کمترین میزان بیشترین معنی را رساندن بزرگترین هنر است . طرح اصلی یا به عبارتی همان قصه ، مانند چارچوب کلی برای عمل نویسنده است وآنچه در این میان اهمیت دارد توانایی نویسنده برای پرداخت این قصه است . تأثیری که قرار است از یک داستان در مخاطب شکل بگیرد تنها به قصه اش مربوط نیست بلکه تا حد زیادی به چگونگی پردازش آن و هنر نویسندگی مربوط است . قصه های «وفی» در این کتاب قصه های ساده‌ای هستند . قصه های ساده ای که بهانه ای شده‌اند برای دغدغۀ اصلی نویسنده ، که همانا نشان دادن درونیات شخصیتهایش است . شخصیتها با تأکید بر زن بودن آنها . در واقع آنچه هدف «وفی» در این کتاب است نشان دادن درونیات زنانه با وارد شدن در تجربیات زندگی است . او تلاش کرده است در داستانهایش زنان مختلف را به تصویر بکشد . هرچند زنان راوی کتاب در نظر من از یک جنس بودند . شاید موقعیتها و شرایطشان متفاوت بود اما گویی جهان بینی شان به هم نزدیکی داشت . فضا سازی قصه‌ها با استفاده از توصیفات جزئی و دقیق انجام می‌شود . توصیفاتی که متأسفانه در بعضی داستانها تاحدی به شلوغ شدن فضای داستان می‌انجامد و نمی‌تواند از عهدۀ فضا سازی مناسب و بدون ابهام بر بیاید هرچند در بیشتر داستانها توصیفات روشن کننده هستند . نکتۀ دوست داشتنی که در کتاب وجود دارد توجه به جزئیات آشناست . جزئیاتی که هر روز با آنها زندگی می‌کنیم و در حین خواندن داستان این حس را در ما ایجاد می‌کنند که داستانی بومی و از زندگی خودمان را می‌خوانیم . در واقع می‌بینیم که کسی در کنار ما و برای ما سخن می‌گوید، نه از جهان و تجربه های دیگر . و این حس خوشایندی است که نویسنده ای هموطن می‌تواند در ما برانگیزاند . عامل مهم دیگری که خواندن کتاب به زبان اولیه اش را خوشایند می‌کند زبان است. و این بستگی به میزان آگاهی نویسنده از ظرفیتهای زبانی اش و قدرت او در بهره گیری از این ظرفیتها را دارد . زبان «وفی» در این کتاب در مجموع زبان آهنگینی است . استفاده از جملات کوتاه و به کار بردن جملات شبه ادبی به‌ویژه در بعضی از داستانها از جمله نکات قابل توجه کتاب است . هر چند که در جاهایی می‌تواند خواننده را از فضای صادقانۀ قصّه دور کند و در واقع بر باور‌پذیری آن تاثیر بگذارد . هرچند چنین حسی در کتاب کم پیش می‌آید . تلاش نویسنده بر آن بوده است که صحنه‌هایی از زندگی ، که بسیاری از کنارش ساده عبور می‌کنند را به تصویر بکشد . زنان در داستانهای «وفی» شخصیتهای کنشگر و قوی هستند . افرادی که در روند زندگیشان تصمیم می‌گیرند و مؤثرند. او سعی کرده است زنان را در موقعیتها و سنین مختلف به تصویر بکشد . داستانها همانطور که بیان شد تاحد زیادی قائل به فضا‌سازی بومی برای خواننده هستند و نویسنده در پی آن است تا با صداقت در توصیفات ، خواننده اش را به خود مطمئن کند . او بیشتر در پی نشان دادن است و می‌خواهد باقی را به عهده خواننده بگذارد . هرچند که بعضی جاها خوب از پس این نشان دادن بر نمی آید و آنچه قرار است بگوید بین زمین و آسمان معلّق می‌ماند . نمی‌توانم تمام داستانهای کتاب را در یک سطح معرفی کنم . نویسنده در بعضی از آنها بهتر عمل کرده است و در بعضی دیگر چه در انتخاب موضوع و چه در نحوه بیان ، کاستیهایی دارد . به‌عنوان یک زن بسیاری از صحنه های کتاب برایم آشناست . هرچند در جاهایی نویسنده از کنار شخصیتها سرسری گذشته است یا در دام کلیشه هایی افتاده است که پرداختن به آنها آنچنان ناب نیست . ما نیاز داریم به نویسندگانی که از زمان خودشان و آنچه در اطرافشان می‌گذرد و تجربه هایشان سخن بگویند. تجربه‌هایی که شاید سخن گفتن از آنها دغدغه بسیاری باشد و در این میان کسی که توان و فرصتش را پیدا می‌کند ، لازم است صادق باشد و آگاه . در مجموع خواندن کتاب «همه افق» به عنوان یک مجموعه داستان ایرانی حس خوشایندی از همانندی و آشناییت را در ما ایجاد می‌کند و تجربه های آشنایی را در ذهنمان بیدار می‌نماید . آنچه قرار است که در یک داستان کوتاه اتفاق بیفتد کم و زیاد در داستانهای این مجموعه اتفاق می‌افتد و خواننده دست خالی کتاب را کنار نمی‌گذارد . « همه افق » کتابی است شامل ۹ داستان کوتاه که توسط خانم «فریبا وفی» نوشته شده است و نشر چشمه آن را منتشر کرده است .