«آرتریت» بیماری التهاب مفاصل است که انواع گوناگونی دارد و معمولا همراه با درد، گرما، تورم، قرمزی، خشکی و گاه تغییر شکل مفاصل است. مواد غذایی به تنهایی نمیتوانند آرتریت (التهاب مفاصل) را درمان کنند، اما میتوانند از درد این بیماری کاسته یا از پیشرفت آن جلوگیری کنند. در اینجا به چند ماده غذایی مفید که به کاهش درد مفاصل کمک میکنند اشاره شده است.
افراد مبتلا به آرتریت، با درد، خشکی و صدا دادن مفاصل که از نشانههای این بیماری است آشنا هستند اما احتمالا نمی دانند ایجاد تغییراتی در رژیم غذایی میتواند در کنترل این بیماری بسیار موثر باشد.
دکتر «لزلی بونسی»، مدیر یکی از بخشهای جراحی ارتوپدی دانشگاه «پترز بورگ» میگوید: «رژیم غذایی، درمان قطعی برای مشکلات مفصلی محسوب نمیشود اما میتواند وضعیت سلامت مفاصل را بهبود بخشد.» مسلما شما نباید داروهایتان را قطع کنید به این امید که این غذاها حالتان را خوب میکند اما رعایت رژیم غذایی مناسب و مصرف موادغذایی که در اینجا به آنها اشاره میکنیم، میتواند برای سلامت شما مفید باشد و وزنتان را کاهش دهد زیرا به ازای هر نیم کیلوگرم اضافه وزن به مفاصلتان ۵ کیلوگرم فشار اضافه وارد میشود.
● ایبوبروفن طبیعی بخورید
روغن زیتون حاوی مادهای به نام «الئوکانتال» است که مانع اثر آنزیمهایی میشود که در ایجاد التهاب نقش دارند.
براساس تحقیقات انجام گرفته، تقریبا ۳ قاشق غذاخوری روغن زیتون خالص، اثری معادل یکدهم یک قرص ایبوبروفن دارد. ممکن است این میزان خیلی چشمگیر نباشد، اما به هرحال موثر است.
دکتر «بونسی» یادآور میشود: «چون روغن زیتون کالری نسبتا بالایی دارد، در مصرف آن زیادهروی نکنید.» هر قاشق غذاخوری روغن زیتون ۱۱۹ کالری دارد.
▪ مقدار مصرف توصیه شده: فقط روزی ۲ قاشق غذاخوری روغن زیتون را همراه با سالاد، سبزیها یا نان میل کنید.
● بفرمائید سالاد ماهی
ماهیهای روغنی (مثل سالمون و ساردین) یا هر ماده غذایی حاوی امگا-۳ مانند گردو، دانه سویا، بذر کتان، روغن کانولا و دانه کدو حلوایی. امگا-۳ تولید مواد شیمیایی را که التهاب را افزایش میدهند، کم میکند. به علاوه آنزیمهایی را که باعث بروز التهاب میشوند مهار میکند. ماهیهای روغنی علاوه بر امگا-۳ حاوی ویتامین D هم هستند که از تورم و درد مفاصل جلوگیری میکند. پژوهشگران با مطالعهای که طی ۱۱ سال روی ۳ هزار زن انجام دادند، دریافتند آن عده که روزانه کمتر از ۲۰۰ واحد ویتامین D مصرف میکردند نسبت به زنانی که ویتامین D موجود در رژیم غذاییشان بیشتر بود، حدود ۳۳ درصد بیشتر به آرتریت روماتوئید مبتلا شدند.
▪ مقدار مصرف توصیه شده: حداقل روزی یک گرم امگا-۳ مصرف کنید. برای نمونه، ۱۲۰گرم ماهی سالمون دارای ۵/۱ گرم امگا-۳ است همچنین میتوانید به سالادتان گردو اضافه کنید. هر یکچهارم فنجان گردو، حاوی ۲۷/۲ گرم امگا-۳ است. ۲ قاشق غذاخوری بذرکتان، نیز ۵/۳ گرم امگا-۳ دارد که میتوانید آن را به غلات صبحانه اضافه کنید. روزهایی که امگا-۳ مصرف نمیکنید، ویتامین D لازم را با نوشیدن ۲ لیوان شیر کمچرب تامین کنید. درضمن ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در روز زیر نورآفتاب بمانید، زیرا نور خورشید باعث تولید ویتامین D در بدن میشود.
براساس تحقیقات انجام گرفته، تقریبا ۳ قاشق غذاخوری روغن زیتون خالص، اثری معادل یکدهم یک قرص ایبوبروفن دارد
● جوز برزیلی مفید است
▪ گردوی برزیلی (جوز برزیلی)
این نوع گردو مقادیر قابل توجهی سلنیوم دارد. در ۳ یا ۴ عدد از آنها حدود ۲۷۰میکروگرم سلنیوم وجود دارد در حالی که، ۹۰ گرم ماهی تن فقط ۶۳ میکروگرم از این ماده را دارد. مطالعات انجام شده درسال ۲۰۰۵، در دانشگاه کارولینای شمالی، نشان داد خطر ابتلا به آرتریت در کسانی که میزان سلنیوم مصرفی آنان زیاد بود، در مقایسه با آنهایی که کمتر از این ماده دریافت کرده بودند، ۴۰درصد کمتر بود. کمبود سلنیوم، ممکن است در بروز آرتریت روماتوئید موثر باشد. این ماده معدنی، به آنتیاکسیدانها کمک میکند تا رادیکالهای آزاد زیانبار را از بین ببرند. درضمن عملکرد غده تیروئید را تنظیم کرده و میتواند از ابتلا به سرطان جلوگیری کند.
▪ مقدار مصرف: مصرف روزانه ۵۰ تا ۲۰۰ میکروگرم سلنیوم توصیه میشود. اگر این نوع گردو یا ماهی تن را دوست ندارید، میتوانید سلنیوم را از طریق مصرف گوشت گاو یا بوقلمون یا موادغذایی تهیه شده از جوی دوسر تامین کنید.
● سالاد سبزی بخورید
▪ پیاز و ترهفرنگی
پیاز و ترهفرنگی حاوی کرستین هستند. آنتیاکسیدان میتواند از فعالیت مواد شیمیایی که موجب التهاب میشوند، جلوگیری کند، یعنی تقریبا شبیه کاری که آسپرین و ایبوبروفن انجام میدهند البته هنوز مطالعه در این زمینه ادامه دارد. اگر نگران بوی بد پیاز هستید، به جای آن سیب، گوجهفرنگی و کلم مصرف کنید که همگی کرستین بالایی دارند.
▪ مقدار مصرف: روزانه نصف فنجان از یکی از موادغذایی که حاوی کرستین فراوان هستند بخورید.
● خوشمزه ضدبیماری
▪ گیلاس
مطالعات دانشگاه میشیگان نشان میدهد رژیم غذایی سرشار از گیلاس، در حیوانات میزان التهاب را تا ۵۰درصد کاهش میدهد. در پژوهشهای انجام شده در دالاس در سال ۲۰۰۹ مشخص شد که ۵۶ درصد از بیماران مبتلا به استئوآرتریت(آرتروز) که به مدت ۸ هفته قرص گیلاس مصرف کردند، بیش از ۲۰درصد از دردشان کاهش یافت و توانایی حرکتیشان بهتر شد. ماده معجزهآسای موجود در این میوه، «آنتوسیانین» است یعنی همان رنگدانههایی که باعث ایجاد رنگ شفاف و درخشان گیلاس، انگور، شاتوت و بادنجان میشود. این محصولات نیز آنتیاکسیدانهای قوی هستند که التهاب را کاهش میدهند.
▪ مقدار مصرف: روزانه مصرف نصف فنجان گیلاس به صورت تازه، منجمد، کنسرو یا خشک شده یا آب گیلاس توصیه میشود.
● ایندفعه با کافئین
▪ چای سبز
مطالعات نشان میدهد ترکیبات آنتیاکسیدان خاص موجود در این نوع چای، از بروز و شدت یافتن آرتریت روماتوئید میکاهد.
در چای سبز مادهای به نام EGCG وجود دارد که تولید مواد التهابزا را که باعث آسیب رسیدن به مفاصل میشود، در مبتلایان به این بیماری کم میکند.
▪ مقدار مصرف: روزانه ۳ تا ۴ فنجان چای سبز بنوشید اما نوع بدون کافئین آن را مصرف نکنید زیرا برخی مواد مغذی و مفید چای، هنگام تهیه چای سبز بدون کافئین از بین میروند. اگرچه چای سبز باعث از بین رفتن کامل درد نمیشود، اما بیتاثیر هم نیست.
اگر مبتلا به استئوآرتریت (آرتروز) هستید، از مصرف زیاد ویتامین C خودداری کنید. پژوهشگران با انجام آزمایشاتی دریافتند، حیواناتی که دوز بالایی ویتامین C دریافت میکردند، پس از ۸ ماه، استئوآرتریت مفاصل زانویشان شدیدتر شد. بنابراین رعایت اعتدال در مصرف ویتامین C در این مورد، بسیار مهم است
● این موادغذایی را نخورید
▪ چرا نباید فستفود و ذرت بخورید
سختپوستان دریایی، گوشت قرمز (درصورت ابتلا به نقرس)
بیماری نقرس، در اثر بالا رفتن اسیداوریک خون به وجود میآید که با تشکیل کریستالهایی که روی مفاصل مینشینند، باعث ایجاد درد میشود.
«پیورین» ترکیبی است که بهوفور در سختپوستان دریایی، گوشت و لبنیات پرچرب یافت میشود. این ترکیب به اسیداوریک تبدیل میشود. مصرف این غذاها برای افرادی که درخطر ابتلا به نقرس هستند ممنوع است: «انواع صدفهای خوراکی، بعضی از ماهیها مثل شاهماهی، جگر، مغز، قلوه و نانهای شیرین. »
درعوض میتوانید حدود ۱۵۰ گرم گوشت کمچرب، مرغ یا ماهی مصرف کنید، اما نهبیشتر! برای تامین پروتئین بدن میتوانید از حبوبات استفاده کنید زیرا منیزیم لازم برای عضلات و کلسیم موردنیاز برای ساختن استخوانها هستند.
▪ روغن دانه سویا، ذرت و آفتابگردان
میزان بالای امگا-۶ موجود در این مواد باعث افزایش التهاب میشود. توجه داشته باشید که در تهیه بسیاری از غذاهای آماده و اسنکها، از این روغنها استفاده میشود. به جای این روغنها، از روغن زیتون یا روغنهای مشابه آن استفاده کنید.
▪ قند
برخی مطالعات نشان میدهد مصرف قند ممکن است باعث افزایش التهاب شود. با اینکه قند، ابتدا انرژی را بهطور ناگهانی و به سرعت افرایش میدهد، اما این انرژی دوام چندانی ندارد و میتواند باعث خستگی شدیدتر در مبتلایان به آرتریت که خود از ضعف و خستگی رنج میبرند، شود. همچنین به دلیل داشتن کالری بالا، منجر به چاقی و اضافه وزن و در نتیجه فشار مضاعف روی مفاصل میشود. مصرف بسیارکم و گاه و بیگاه شیرینی اشکالی ندارد، اما بهتر است از شیرینی طبیعی موجود در میوههای تازه استفاده کنید. میتوانید روزانه ۲ تا ۴ وعده میوه و در هر وعده حدود نصف فنجان میل کنید.
● ضدنقرس، ضدسرطان
▪ فلفل شیرین، مرکبات و سایر موادغذایی غنی از ویتامین C
ویتامین C از کلاژن که ساختار اصلی غضروف است، محافظت میکند. میزان ناکافی این ویتامین ممکن است احتمال ابتلا به برخی از انواع آرتریت مثل آرتریت روماتوئید را افزایش دهد.
براساس مطالعاتی که در کانادا روی ۱۳۱۷ مرد انجام شد، احتمال ابتلا به نقرس در کسانی که روزانه ۱۵۰۰ میلیگرم ویتامین C از طریق غذا یا مکملها به دست میآورند، ۴۵ درصد کمتر از گروهی بود که کمتر از ۲۵۰ میلیگرم از این ویتامین در روز مصرف میکردند. نقرس، بیماری التهابی دردناکی است که آرتریت نقرسی نیز نامیده میشود اما اگر مبتلا به استئوآرتریت (آرتروز) هستید، از مصرف زیاد ویتامین C خودداری کنید. پژوهشگران با انجام آزمایشاتی دریافتند، حیواناتی که دوز بالایی ویتامین C دریافت میکردند، پس از ۸ ماه، استئوآرتریت مفاصل زانویشان شدیدتر شد. بنابراین رعایت اعتدال در مصرف ویتامین C در این مورد، بسیار مهم است.
▪ مقدار مصرف: مصرف روزانه ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیگرم ویتامین C مناسب است. یک عدد پرتقال یا یک فنجان بروکلی حدود ۲۰۰ میلیگرم از ویتامین C بدن را تامین میکند. درضمن سعی کنید به جای مکملهای ویتامین C، بیشتر از موادغذایی حاوی این ویتامین استفاده کنید. دکتر «بونسی» میگوید: « موادغذایی سرشار از ویتامین C، دارای سایر موادمغذی گیاهی نیز هستند که نمیتوانید آنها را از طریق مصرف مکملها تامین کنید.»
به عنوان مثال، بروکلی و گل کلم، علاوه بر ویتامین C، ماده شیمیایی به نام indol-۳- carbinol دارند که میتواند از ما در مقابل برخی سرطانها، از جمله سرطان سینه محافظت کند.