ایمپلنت‌های یک‌جلسه‌ای

وقتی در حدود ۵۰ سال قبل برای اولین بار یک محقق سوئدی موفق شد تا قطعه فلزی پیچ مانندی را داخل استخوان فک انسان قرار دهد و روی آن دندان مصنوعی را مستقر کند، دندان‌پزشکی با انقلاب عظیمی روبرو شد که چهره درمان‌های روزمره و نوع خدمات ارائه شده به بیماران را به شدت دگرگون کرد....- در طول نیم قرن اخیر، این قطعات پیچ‌مانند که داخل استخوان‌های فک قرار می‌گیرند و سپس با استفاده از قطعات پیچ و مهره‌مانند دیگری پروتزهای دندانی روی آنها مستقر می‌شوند، عصر ایمپلنت‌های دندانی را در زندگی بشر رقم زده‌اند. با نگاهی به گذشته پر فراز و نشیب ایمپلنت‌های دندانی و برای تعریف ساده این وسایل می‌توانیم بگوییم ایمپلنت وسیله‌ای است که طی دو فاز درمانی مستقل در دهان بیمار قرار می‌گیرد و پروتزهای دندانی اعم از ثابت یا متحرک روی آن مستقر می‌شود. فاز‌های درمانی مزبور به شرح ذیل هستند. ۱) فاز جراحی: در این قسمت قطعه اول ایمپلنت که به نام‌های ایمپلنت یا فیکسچر خوانده می‌شود طی یک عمل جراحی که با توجه به وضعیت استخوانی بیمار می‌تواند ساده یا پیچیده باشد، قرار می‌گیرد. انجام این مرحله توسط جراحان فک و صورت، متخصصان لثه یا دندان‌پزشکان عمومی آموزش تئوری و عملی کافی در این زمینه دیده?اند، انجام می‌پذیرد. ۲) فاز پروتز: در این قسمت قطعات دیگری توسط پیچ‌های مخصوصی به قطعه داخل استخوانی متصل شده و نهایتا دندان مصنوعی (ثابت یا متحرک) روی این قطعات اخیر قرار می‌گیرند. این مرحله توسط متخصصان پروتزهای دندانی یا دندان‌پزشکان عمومی دارای آموزش?دیده تئوری و عملی در این زمینه انجام می‌پذیرد. ● ایمپلنت‌های یکپارچه از آن‌رو که فرهنگ شفاهی در سرزمین ما رواج فوق‌العاده‌ای دارد و مراجعه به متون علمی و گفتار‌های علمی در هر زمینه طالب چندانی ندارد،به‌رغم بیش از ربع قرن سابقه آموزش و درمان ایمپلنتولوژی مدرن در ایران، بخش بزرگی از اطلاعات جامعه در این زمینه متکی به داستان‌ها و گفتارهای غیرعلمی و نادرست است. حدود ۱۲ سال پیش برای نخستین‌بار ایمپلنت‌های یکپارچه به دنیای دندان‌پزشکی معرفی شده‌اند. در این بخش به طور کوتاه و برای انعکاس حقایق علمی مربوط به ایمپلنت‌های یکپارچه شرح کوتاهی از آنها را می‌آوریم. در ایمپلنت‌های یکپارچه برخلاف گروه پیشین که در فاز دوم درمان قطعات گوناگونی توسط پیچ به قطعه داخل استخوانی مرتبط می‌شدند تا دندان مصنوعی روی آنها مستقر شود، ایمپلنت قطعه دوم به صورت یکپارچه توسط کارخانه سازنده ساخته می‌شود. ● مینی‌ایمپلنت ایمپلنت‌های یکپارچه بر اساس قطرشان به دو گروه مینی‌ایمپلنت و ایمپلنت‌های قطر بالا تقسیم می‌شوند. مینی ایمپلنت‌ به کلیه ایمپلنت‌هایی گفته می‌شود که قطر آنها از ۳ میلی‌متر کمتر است و روی آنها می‌توان دست دندان‌های کامل (متحرک) را مستقر یا پروتزهای ثابت (روکش و یا بریج) را روی آنها سیمان کرد. مزایای فوق‌العاده این ایمپلنت‌ها، شامل هزینه‌های بسیار کمتر درمان، ساده‌تر بودن درمان، امکان استفاده در مواردی که میزان استخوان فکین کافی نیست و در مواردی که بیماران به دلیل شرایط سنی و بیماری‌های گوناگون امکان انجام مراحل درمانی پیچیده‌تر ایمپلنت‌های قطر بالا را ندارند، است. به‌رغم مزایای فوق، استفاده بی‌رویه و نادرست و بدون دانش کافی از این ایمپلنت‌ها می‌تواند باعث صدمات جدی به سلامت بیمار شود بنابراین استفاده از این ایمپلنت‌ها باید محدود به موارد مذکور شود که تشخیص آن بر عهده تیم پزشکی مجرب است. این ایمپلنت‌های یکپارچه از آنجایی که از یک میله فلزی در کارخانه تراشیده می‌شوند دچار مشکلاتی نظیر شل شدن پیچ پروتز یا مشکلاتی نظیر آن نمی‌شوند. ● ایمپلنت‌های قطورتر دسته دوم ایمپلنت‌های یکپارچه، ایمپلنت‌هایی با قطر ۳ میلی‌متر یا بیشتر هستند. این‌گونه ایمپلنت‌ها ضمن حفظ مزیت فوق‌العاده یکپارچه بودن نسبت به گروه قبلی امکان شکستگی کمتری در فک دارند بنابراین می‌توان از آنها برای درمان‌های طولانی‌مدت‌تر یا در افرادی که در شرایط سنی و سلامت عمومی بهتری نسبت به گروه پیشین هستند، استفاده کرد. طبیعتا با توجه به قطر بیشتر این ایمپلنت‌ها میزان استخوان مورد نیاز برای جایگذاری آنها باید بیشتر باشد. روی این دسته از ایمپلنت‌ها می‌توان پروتز‌های ثابت یا متحرک مستقر کرد. ● ایمپلنت‌هایی برای ارتودنسی یکی دیگر از موارد کاربرد ایمپلنت‌های یکپارچه در بیمارانی است که نیاز به درمان‌های ارتودنسی دارند. فقدان دندان پیشین دوم فک بالا یکی از نقایص مادرزادی رایج است. در این گونه موارد اکثرا و حتی پس از درمان‌های ارتودنسی فضای کافی برای این دندان ایجاد نمی‌شود و باید این نکته را نیز به خاطر داشته باشیم که قطر دندان پیشین دوم فک بالا از تمام دندان‌های فک بالا کمتر است. در این موارد ایمپلنت‌های یکپارچه و با قطر ۳ میلی‌متر یا کمتر می‌تواند راهگشای مناسبی در نتیجه نهایی درمان بیماران باشد.