اگر شیمی درمانی می شوید، بخوانید!

دیگر این روزها کسی با شنیدن نام سرطان، لرزه بر اندامش نمی‌افتد و از زندگی ناامید نمی‌شود. تقریبا همه ما می‌دانیم که با توجه به پیشرفت علم پزشکی، اگر این بیماری در مراحل اولیه، تشخیص داده شود به سادگی قابل درمان است و جای هیچ نگرانی خاصی در مورد آن نیست اما یکی از مهم‌ترین مشکل‌هایی که سرطان و شیمی‌درمانی در افراد مبتلا بر جای می‌گذارند ناراحتی‌های پوستی ناشی از شیمی‌درمانی است که خیلی از بیماران، نمی‌دانند چطور با آن برخورد کنند تا زودتر بهبود یابند. به همین دلیل به بررسی مهم‌ترین مشکل‌های پوست و زیبایی ناشی از شیمی‌درمانی پرداخته‌ایم تا بیمارانی که سرطان و مراحل درمانش را پشت سر گذاشته‌اند، بدانند که می‌توان به راحتی از پس عوارض پوستی آن هم برآمد. ● خشکی پوست خشکی پوست یکی از شایع‌ترین عوارض استفاده از داروهای شیمی‌درمانی مانند ۵-FU است. پوسته‌پوسته، خشک و شکننده‌شدن و خارش احتمالی پوست، از نشانه‌های ابتلای پوست به خشکی است. وقتی بیماری از داروهای مخصوص شیمی‌درمانی استفاده می‌کند، رطوبت و چربی خارجی‌ترین لایه پوستش که اپیدرم نام دارد، به مرور زمان از دست می‌‌رود و پوستی خشک و شکننده پیدا می‌کند. به همین دلیل پزشکان برای پیشگیری یا درمان این خشکی پوست به بیماران خود چند پیشنهاد کاربردی می‌دهند: ▪ ظاهر پوست‌های خیلی خشک ممکن است ناهموار و فلس‌مانند باشد و حتی پوسته‌ریزی هم بکند، بنابراین پیش از هر اقدامی، پزشک معالج خود را در جریان مشکلتان بگذارید. ▪ در طول روز از کرم‌های مرطوب‌کننده و لوسیون‌های با پایه آب استفاده کنید و در طول شب از کرم‌های با پایه چربی، این کار به حفظ لطافت و شادابی پوست کمک می‌کند. ▪ با نوشیدن مایعات فراوان بدون کافئین مانند آب ساده یا انواع آبمیوه‌های طبیعی، رطوبت سلول‌های پوستی‌تان را حفظ کنید. ▪ تا می‌توانید از عطر و ادکلن استفاده نکنید. الکل موجود در ادکلن‌ها باعث تبخیر آب سطح پوست و بدتر‌شدن اوضاع ظاهری پوستتان می‌شود. ▪ تا بهبود وضعیت خشکی پوستتان، دور سونای مرطوب و خشک و حمام‌کردن در وان آب گرم را خط بکشید. ▪ برای شستشوی پوستتان صابون‌های حاوی چربی و مرطوب‌کننده را جایگزین صابون‌های معمولی کنید. ▪ بعد از استحمام، با یک حوله کاملا نرم، پوستتان را خشک کنید. حوله را فقط روی بدنتان بگذارید و بردارید و به هیچ‌وجه پوست را با آن مالش ندهید. ▪ مدت استحمام خود را کوتاه کنید و با آب داغ دوش نگیرید. ▪ بهتر است آقایان، بیشتر از هفته‌ای ۲ مرتبه موهای صورتشان را اصلاح نکنند. بعد از هر بار اصلاح، باید از کرم‌های مرطوب‌کننده با پایه آب یا چربی به جای انواع افترشیو‌های حاوی الکل استفاده کنند. ▪ به جای لباس‌های پشمی و نایلونی، از لباس‌های نخی که کمترین اصطکاک را با پوستتان دارند، استفاده کنید. ▪ حتما از نرم‌کننده‌ها‌ برای شستشوی لباس‌ها استفاده کنید. ▪ در روزهای گرم و آفتابی یا روزهایی که باد شدیدی می‌وزد، از خانه خارج نشوید. ▪ در هوای سرد یا زیر آفتاب داغ، استفاده از دستکش و کلاه لبه‌دار را فراموش نکنید. ▪ پوست افرادی که تحت شیمی‌درمانی قرار می‌گیرند، نسبت به آفتاب، بسیار حساس است بنابراین استفاده از کرم‌های ضدآفتاب با SPF۱۵ یا بالاتر را پیش از خارج‌شدن از منزل، حتی در روزهای ابری، فراموش نکنید. ▪ استفاده از داروها یا کرم‌هایی که مخصوص پیلینگ پوست است، تا بعد از اتمام دوره شیمی‌درمانی و برطرف‌شدن خشکی پوستتان را فراموش کنید. ▪ حمام آفتاب یا برنزه‌شدن در دستگاه‌های مخصوص را فراموش کنید. ▪ اگر پوسته‌پوسته‌شدن و خارش پوستتان تا حد درد و خون‌ریزی پیش‌رفت، بلافاصله با یک متخصص پوست مشورت کنید تا استفاده از داروها و کرم‌های مخصوص را برایتان تجویز کند. ● قرمزی و برافروختگی پوست یکی دیگر از مشکل‌هایی که ممکن است استفاده از برخی داروهای شیمی‌درمانی مانند کارموستین، سیسپلاتین، بلومیسین و... برای بیماران مبتلا به سرطان در پی داشته باشد، گشادی مویرگ‌های زیر پوست و در نتیجه، قرمزی پوست صورت و گردن است. البته ممکن است این برافروختگی در نواحی دیگری از پوست هم مشاهده بشود. این مشکل به درمان خاصی نیاز ندارد و مدتی پس از طی دوره شیمی‌درمانی، خودبه‌خود از بین می‌رود و بیماران، نباید نسبت به آن، حساس باشند. ● تغییر رنگ پوست معمولا از ۲ یا ۳ هفته پس از شروع شیمی‌درمانی، تغییر رنگ و تیره‌شدن پوست بدن آغاز می‌شود و ۱۰ تا ۱۲ هفته پس از پشت سر گذاشتن دوره درمان هم این تیرگی پوست با بیماران باقی‌می‌ماند. برخی داروهای شیمی‌درمانی می‌توانند باعث تیره‌شدن رنگ زبان، لثه‌ها، ناخن و پوست انگشت‌ها، دست و گاهی دور چشم بیماران شوند. هرچند که هنوز دلیل مشخصی برای به وجود آمدن این تیرگی‌ها پیدا نشده است اما متخصصان معتقدند شاید تاثیر داروها بر سلول‌های پوستی سازنده رنگدانه‌های پوست، باعث ایجاد چنین تیرگی‌هایی پس از شروع دوره شیمی‌درمانی ‌شود. این تیرگی‌ها ۱۲ هفته پس از سپری‌کردن دوره شیمی‌درمانی، خودبه‌خود از بین می‌روند. ● تغییر شکل ناخن‌ها برخی از بیمارانی که تحت شیمی‌درمانی هستند، از تغییر شکل ناخن‌های خود و بدشکل‌شدن آنها شکایت دارند. تیرگی پوست زیر ناخن، به وجود آمدن شیارهای افقی یا عمودی در سطح خارجی ناخن‌ها، به وجود آمدن خط‌های زرد یا سفیدرنگ افقی روی سطح آنها، جدا‌شدن ناخن‌ها از سطح پوست و خمیده و بدشکل شدنشان از عوارضی است که حدود ۲ تا ۳ هفته پس از آغاز دوره شیمی‌درمانی برای بیماران پیش می‌آید. با اتمام طول دوره درمان و رشد مجدد ناخن‌ها، این مشکل‌ها هم به خودی‌خود از بین می‌روند اما اگر اصرار دارید مشکل‌های ناخن‌های خود را از چشم دیگران بپوشانید، می‌توانید راهکارهای زیر را به کار ببندید: ▪ همیشه ناخن‌هایتان را کوتاه و تمیز نگه دارید. ▪ هنگام تمیز‌‌کردن منزل یا شستشوی ظرف‌ها، از دستکش استفاده کنید تا مشکل?تان دوچندان نشود. ▪ هنگام خروج از منزل، دستکش‌های نخی طرح‌دار بپوشید تا طول دوره درمانتان به پایان برسد و ناخن‌های زیبا و جدیدتان دوباره رشد کنند. ▪ استفاده از پولیش ناخن تاثیر چندانی در بهبود وضعیت ناخن‌ها نخواهد داشت. این کار فقط باعث نازک‌شدن ناخن‌های شما می‌شود. ▪ استفاده از لاک‌هایی با رنگ روشن می‌تواند تیرگی سطح ناخن‌هایتان را به‌طور موقت بپوشاند. ▪ برای پاک‌کردن لاک ناخن‌هایتان از اَستون یا پاک‌کننده‌هایی با پایه الکل استفاده نکنید. پدهای مخصوص پاک‌کردن لاک که بر پایه چربی و ویتامین‌ها تولیدشده‌اند، گزینه‌های بهتری برای شما هستند. ▪ اگر ناخن از سطح پوستتان جدا شده است، باید با مشورت پزشک، مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها را برای پیشگیری از عفونت بستر ناخن‌ها، آغاز کنید. ▪ اگر تغییر شکل‌ ناخن‌هایتان، دردناک یا با خون‌ریزی همراه بود، حتما پزشک خود را در جریان بگذارید.