الطاف ویژه به سلیمان نبی

سه موهبت بزرگ به سلیمان نبی: ۱) یک وسیله نقلیه سریع و مستمر و فراگیر که بتواند با آن از تمام جوانب کشورش آگاه گردد. ۲) مواد اولیه‏ای که برای تهیه ابزار لازم برای زندگی مردم و صنایع مختلف، مورد استفاده قرار گیرد. ۳) سر انجام نیروی فعال کار که بتواند از آن مواد بهره‏گیری کافی کند، و کیفیت لازم را به آنها بدهد، و نیازهای مختلف کشور را از این نظر بر طرف سازد. ● ولایت تکوینی انبیا، بر جهان هستی « أَنِ اعْمَلْ سابِغاتٍ وَ قَدِّرْ فِی السَّرْدِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّی بِما تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ (سبا ۱۱) ؛ (وبه داوود گفتیم:) زره‏های کامل و فراخ بساز و بافت آن را درست اندازه‏گیری کن.و کار شایسته انجام دهید، همانا من به آن چه عمل می‏کنید بینا هستم.» این آیه شرحی برای زره ساختن داود و فرمان بسیار پر معنی پروردگار در این زمینه است. «سابِغاتٍ» جمع سابغ، به معنای زره کامل و فراخ است و " اسباغ نعمت" نیز به معنی فراخی نعمت است. " سرد " در اصل به معنی بافتن اشیاء خشن همانند زره است، جمله" و قَدِّرْ فِی السَّرْدِ" مفهومش همان رعایت کردن اندازه‏های متناسب در حلقه‏های زره و طرز بافتن آن است. در واقع خداوند به داوود دستوری می‏دهد که باید سرمشقی برای همه صنعتگران و کارگران با ایمان جهان باشد، دستور محکم کاری و رعایت دقت درکیفیت و کمیت در مصنوعات، آن چنان که مصرف کنندگان به خوبی و راحتی بتوانند از آن استفاده کنند، و از استحکام کامل برخوردار باشد. به داوود می‏گوید: زره را گشاد و راحت درست کن، تا جنگجو به هنگام پوشیدن در زندان گرفتار نشود، نه حلقه‏ها را بیش از اندازه کوچک و باریک کن که حالت انعطاف خود را از دست بدهد، و نه زیاد درشت و بی قواره که گاه نوک شمشیر و خنجر و نیزه و تیر از آن بگذرد، همه چیزش باندازه و متناسب باشد. خلاصه اینکه: خداوند هم" ماده" اصلی (آهن) را در اختیار داوود گذاشت، و هم طرز صورت بخشیدن و ساختن زره را به او آموزش داد، تا محصولی کامل از این" ماده" و" صورت" فراهم گردد. و در پایان آیه داوود و خاندانش را مخاطب ساخته می‏گوید:" عمل صالح بجا آورید که من نسبت به آنچه انجام می‏دهید بصیر و بینا هستم" (وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّی بِما تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ). مخاطب در آغاز آیه تنها داوود است، و در پایان او و خاندانش یا او و قومش می‏باشد، چرا که همه این مسائل مقدمه برای عمل صالح است، هدف ساختن زره و کسب درآمد نیست، هدف عمل صالح است، و اینها وسیله‏ای است در آن مسیر که هم داوود از آن بهره می‏گرفت و هم خاندانش. و برای سلیمان باد را (رام و مسخّر کردیم) که صبحگاهان مسیر یک ماه را می‏پیمود و عصرگاهان مسیر یک ماه را، و برای او چشمه‏ی مس (گداخته) را روان ساختیم و گروهی از جنّ پیش روی او به اذن پروردگارش کار می‏کردند و هر یک از آنان که از فرمان ما سرپیچی می‏کرد او را از عذاب فروزان می‏چشاندیم ● شئون عمل صالح چیست؟ و یکی از شئون عمل صالح آن است که در صنایع دقت کافی را از هر جهت رعایت کنند و محصول کامل و مفیدی ارائه دهند و از هر گونه بدکاری و کم کاری بپرهیزند. این احتمال نیز وجود دارد که مخاطب به این خطاب داوود و تمام کسانی که از دسترنج و دستباف او استفاده می‏کردند بوده باشد، اشاره به اینکه این وسیله دفاعی را در راه عمل صالح به کار گیرند، نه در طریق ظلم و جور و گناه. پیام‏های آیه: ۱) صنعت باید با مدیریّت افراد صالح و به نفع مردم باشد. «أَنِ اعْمَلْ سابِغاتٍ» ۲) تولیدات مردان خدا باید کامل باشد. «أَنِ اعْمَلْ سابِغاتٍ» ۳) صنعت باید با دقّت و کیفیّت همراه باشد. «قَدِّرْ فِی السَّرْدِ» ۴) صنایع نظامی باید برای عمل صالح باشد، (نه کشور گشایی و ظلم و ستم.) «أَنِ اعْمَلْ سابِغاتٍ ... وَ اعْمَلُوا صالِحاً» ۵) صنعت آهنگری و ساخت ابزار فلزی، سابقه‏ای بس طولانی دارد. «أَنِ اعْمَلْ سابِغاتٍ» ... ۶) ایمان به علم خداوند، انگیزه انجام عمل صالح است. «وَ اعْمَلُوا صالِحاً إِنِّی بِما تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ» ● الطاف ویژه به سلیمان نبی وَ لِسُلَیْمانَ الرِّیحَ غُدُوُّها شَهْرٌ وَ رَواحُها شَهْرٌ وَ أَسَلْنا لَهُ عَیْنَ الْقِطْرِ وَ مِنَ الْجِنِّ مَنْ یَعْمَلُ بَیْنَ یَدَیْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ مَنْ یَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنا نُذِقْهُ مِنْ عَذابِ السَّعِیرِ (سبا ۱۲) و برای سلیمان باد را (رام و مسخّر کردیم) که صبحگاهان مسیر یک ماه را می‏پیمود و عصرگاهان مسیر یک ماه را، و برای او چشمه‏ی مس (گداخته) را روان ساختیم و گروهی از جنّ پیش روی او به اذن پروردگارش کار می‏کردند و هر یک از آنان که از فرمان ما سرپیچی می‏کرد او را از عذاب فروزان می‏چشاندیم. خداوند به حضرت سلیمان نیز همچون پدرش داوود الطاف ویژه‏ای عطا کرده است. به دنبال بحث از مواهبی که خدا به داوود داده بود سخن را به فرزندش سلیمان می‏کشاند، و در حالی که در مورد داوود از دو موهبت، سخن به میان آمد، در مورد فرزندش سلیمان از سه موهبت بزرگ بحث می‏کند. جالب اینکه برای پدر جسم خشن و فوق العاده محکمی یعنی آهن را مسخر می‏کند و برای فرزند موجود بسیار لطیف (امواج لطیف باد) ، ولی هر دو کار سازنده و اعجاز آمیزند و مفید، جسم سخت را برای داود نرم می‏کند، و امواج لطیف باد را برای سلیمان فعال و محکم! "جن" چنان که از نامش نیز پیداست موجودی است مستور از حس، دارای عقل و قدرت و چنان که از آیات قرآن استفاده می‏شود مکلف به تکالیف الهی است. در باره" جن" افسانه‏ها و داستانهای خرافی بسیار ساخته‏اند، ولی اگر این خرافات را حذف کنیم اصل وجود آن و صفات ویژه‏ای که در قرآن برای جن آمده است مطلبی است که هرگز با علم و عقل مخالف نیست، به گفته‏ی قرآن، جنّ موجودی است مکلّف، عاقل، انتخابگر، قدرتمند و تلاشگر. در سوره‏ی «ص» می‏خوانیم: اجنّه برای سلیمان بنّایی و غوّاصی می‏کردند. (ص، ۳۷) تسخیر باد به دست حضرت سلیمان، یعنی استفاده از آن در حرکت ابرها، حرکت کشتی‏ها، تلقیح گیاهان، تلطیف هوا و غیر آن. «وَ لِسُلَیْمانَ الرِّیحَ» منظور از عَذابِ السَّعِیرِ چیست؟ جمعی از مفسران گفته‏اند منظور از عَذابِ السَّعِیرِ در اینجا مجازات روز قیامت است، در حالی که ظاهر آیه نظر به مجازات متخلفین در دنیا داشته، از آیات" سوره ص" نیز به خوبی استفاده می‏شود که خداوند گروهی از شیاطین را در اختیار او قرار داده بود که برای او کارهای عمرانی مهمی انجام می‏دادند، و هر گاه تخلف می‏کردند آنها را به زنجیر می‏افکند" وَ الشَّیاطِینَ کُلَّ بَنَّاءٍ وَ غَوَّاصٍ وَ آخَرِینَ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفادِ" (ص آیات ۳۷ و ۳۸) قابل توجه اینکه برای اداره یک حکومت وسیع و کشور پهناوری همچون کشور سلیمان عوامل زیادی لازم است، ولی از همه مهمتر سه عامل است که در آیه فوق اشاره به آنها شده: نخست یک وسیله نقلیه سریع و مستمر و فراگیر است که رئیس حکومت بتواند با آن از تمام جوانب کشورش آگاه گردد. «وَ لِسُلَیْمانَ الرِّیحَ» دوم مواد اولیه‏ای که برای تهیه ابزار لازم برای زندگی مردم و صنایع مختلف، مورد استفاده قرار گیرد. (وَ أَسَلْنا لَهُ عَیْنَ الْقِطْرِ). جنّ اختیار دارد و می‏تواند از فرمان الهی سر باز زند، «وَ مَنْ یَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنا» و در این صورت کیفر می‏شود. «نُذِقْهُ مِنْ عَذابِ السَّعِیرِ» و سر انجام نیروی فعال کار (اجنّه)که بتواند از آن مواد بهره‏گیری کافی کند، و کیفیت لازم را به آنها بدهد، و نیازهای مختلف کشور را از این نظر بر طرف سازد. و می‏بینیم خداوند این هر سه موضوع را در اختیار سلیمان قرار داده بود، و او نیز به نحو احسن برای رفاه مردم و عمران و آبادانی و امنیت از آنها بهره می‏گرفت. کتاب تورات (تحریف شده)، حضرت سلیمان را پادشاهی جبّار، بتخانه ساز و تسلیم هوس‏های زنان معرّفی کرده، که این بر خلاف قرآن است.( تفسیر نمونه به نقل از تورات، کتاب اوّل) پیام‏های آیه: ۱) انبیا، بر جهان هستی و عالم تکوین ولایت دارند. «وَ لِسُلَیْمانَ الرِّیحَ» ۲) برای تسخیر طبیعت، تنها به تحلیل‏های طبیعی اکتفاء نکنید. (حرکت باد با اراده‏ی خدا در اختیار ولیّ خدا قرار گرفت.) «وَ لِسُلَیْمانَ الرِّیحَ» ۳) قدرت خداوند نسبت به همه چیز یکسان است. (برای حضرت داود آهن و برای حضرت سلیمان هوا را تسخیر کرد.) «وَ لِسُلَیْمانَ الرِّیحَ» ۴) خداوند به داوود قدرت ذوب آهن و به سلیمان ذوب مس را داده بود. «وَ أَسَلْنا لَهُ عَیْنَ الْقِطْرِ» (صنعت مسگری در زمان حضرت سلیمان) ۵) انسان می‏تواند جنّ را تسخیر خود کند. «وَ مِنَ الْجِنِّ مَنْ یَعْمَلُ بَیْنَ یَدَیْهِ» ۶) جنّ با اراده و فرمان الهی، مأمور انجام کارهای انسان می‏شود. «مَنْ یَعْمَلُ بَیْنَ یَدَیْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ» ۷) مدیریّت به قدرت و صلابت نیاز دارد. «وَ مَنْ یَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنا ... نُذِقْهُ» ۸) جنّ اختیار دارد و می‏تواند از فرمان الهی سر باز زند، «وَ مَنْ یَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنا» و در این صورت کیفر می‏شود. «نُذِقْهُ مِنْ عَذابِ السَّعِیرِ»