اضطراب شما مثبت است یا منفی؟

اضطراب یکی از شایع‌ترین اختلالات عصبی است که همه انسان‌ها در شرایط مختلف آن را تجربه می‌کنند و دارای انواع و درجه‌های مختلفی است که یکی از انواع آن اضطراب امتحان است که افراد در زمان ارزیابی و معمولا در پایان سال تحصیلی دچار آن می‌شوند. امید است با ارائه راه‌حل‌های روان‌شناختی در این مقاله در کاهش اضطراب فرزندان این مرز و بوم قدمی هرچند اندک برداریم... اضطراب امتحان نوعی مشغولیت ذهنی است که شخص به خاطر نتیجه امتحان به آن دچار می‌شود. اضطراب امتحان معمولا در افراد با اعتمادبه‌نفس پایین، منفی‌گرا و اشخاصی که شکست و تجربه‌های ناموفق درسی داشته‌اند، بیشتر دیده و باعث کاهش عملکرد درسی آنها می‌شود. اضطراب امتحان گاهی سازنده است و گاهی مشکل‌آفرین. ● نشانه‌های اضطراب امتحان سازنده نوعی از اضطراب است که شخص را به‌سوی فعالیت درسی و برنامه‌ریزی منظم‌تر سوق می‌دهد و معمولا شخص را فعال و توانمند می‌کند تا بتواند نتیجه بهتری از مطالعه خویش به دست آورد. نشانه‌های این اضطراب عبارتند از: - دانش‌آموز علاوه بر نشان دادن حساسیت مناسب به درس، روند زندگی معمولی خویش را ادامه می‌دهد مانند خوردن، خوابیدن و صحبت کردن با خانواده و... - دانش‌آموز هنگام مطالعه، نوعی هیجان مثبت دارد. - بیشترین وقت خود را برای خواندن درس صرف می‌کند نه همه وقت خویش را. - با آرامش و اطمینان بیشتری مطالعه می‌کند. - عوامل محیطی تاثیر کمتری روی او دارند. - آنچه را مطالعه می‌کند به راحتی می‌تواند در ذهنش نگه دارد یا به حافظه بسپارد. ● نشانه‌های اضطراب مشکل‌آفرین نوعی از اضطراب که با دلهره و تشویش زیاد همراه است و با درگیر شدن ذهن و تصویری مبنی بر عدم موفقیت در امتحان، وسواس تکرار مطالعه‌کردن مانند خواندن بیش از حد، عدم توجه به خواب، غذا و... همراه می‌شود. نشانه‌های این اضطراب عبارتند از: - با عدم اطمینان درس می‌خواند. - در موقع خواندن درس بیشتر به نتیجه امتحان فکر می‌کند تا به یادگیری. - پذیرش توانمندی‌‌های خود. - ایجاد این احساس که من (دانش‌آموز) تلاش خود را انجام داده‌ام و حتما موفقیت خوبی را به‌دست خواهم آورد. - توجه به نکات مثبت و موفقیت‌های گذشته. - آن بخش از موفقیت‌هایی را که در گذشته تجربه کرده در ذهن خود بیاورد. - برطرف کردن ضعف بنیه علمی. - تلاش برای برطرف کردن ضعف بنیه علمی از طریق کمک گرفتن از دوستان، معلم یا دانش‌آموزان زرنگ، کتاب‌های کمک درسی و... - مقایسه با خود. - ایجاد این فکر که هر فردی توانمندی‌های مخصوص به خود را دارد. - پرسش و پاسخ‌های مکرر. - پرسش و پاسخ‌های پی‌درپی از خود باعث آگاهی از فرآیند یادگیری، پردازش اطلاعات مجدد و تقویت اعتمادبه‌نفس بیشتر و در نتیجه کاهش اضطراب می‌شود. - استراحت کوتاه بین زمان‌های درس خواندن - توکل به خداوند تبارک تعالی. یاد خداوند آرام‌بخش دل‌هاست، در زمان قبل از امتحان به خداوند توکل کنید تا هر آنچه را که خوانده‌اید به یاد آورید. ● تنفس عمیق - تنفس عمیق قبل از شروع جلسه امتحان باعث می‌شود تا اکسیژن بیشتری به مغز برسد و آرامش جسمی بهتری کسب کنید. - نگاه کردن به یک به یک سوالات. اگر یکباره به همه سوالات امتحانی نگاه کنید، ممکن است بین سوالات به سوالی برخورد کنید که یاد نگرفته باشید و باعث اضطراب‌تان شود و در نتیجه قدرت پاسخگویی سوالات دیگری را هم که یاد گرفته‌اید، از دست بدهید. ● وظایف خانواده - به فرزندتان یادآور شوید که تو زحمات خود را کشیده‌ای و نتیجه امتحان هر چه باشد برایتان ارزشمند خواهد بود. - تلاش کنید تا فضای درون خانواده در آرامش و سلامت روانی باشد. - سعی کنید در زمان امتحانات از شرکت در مراسم، میهمانی‌ها و رفت‌وآمدهای خانوادگی و... دوری کنید. - در صورت وجود مشکل در خانواده، حتی‌المقدور در حضور دانش‌آموز آن را مطرح نکنید. - با کلام خود سعی در مطرح‌کردن یا زنده نگه داشتن توانمندی‌های مثبت فرزندتان کنید. - از تحقیر و سرزنش مانند تو حساسیت زیاد به درس‌داری، بی‌عرضه هستی و... خودداری کنید. - ایجاد ارتباط مناسب با فرزند، اگر فرزندتان بخواهد از دلواپسی خود در مورد امتحان به شما بگوید، پنهان‌کاری نکند یا از بیان احساسش ترسی نداشته باشید. - شرایط منزل را به گونه‌ای فراهم کنید که فرزندتان زودتر از موعد و شب قبل از امتحان بخوابد. - ایجاد احساس مثبت در فرزند - با گفتن این جملات: «ما به توانمندی‌های تو آگاه هستیم و...» سعی در ایجاد ارزش‌های مثبت کنید. - پیشنهاد مصرف مواد لبنی مانند شیر، ماست و... مواد قندی در شب قبل از امتحان (بنابر تاکید متخصصان تغذیه) باعث آرامش فرزندتان می‌شود. - با حفظ خونسردی و ایجاد آرامش روزهای امتحانی را برای فرزندتان آرام کنید. - زودتر از موعد فرزندتان را از خواب بیدار کنید تا عوامل محیطی مانند دیر رسیدن، ترافیک و... وی را دچار اضطراب نکند.