از تاریکی نترس

فیلم جدید «از تاریکی نترس» که در یک ماه اخیر در امریکای شمالی و اروپای غربی بر اکران بوده و از ژانر هارور (وحشت) است، در واقع آن قدرها هم فیلم تازه‌ای نیست. این فیلم بازسازی یک فیلم معروف و پر سر و صدای سینمایی ساخته شده برای تلویزیون محصول ۱۹۷۳ است و یک بار دیگر موضوع خانه‌های نفرین شده‌ای را مطرح می‌کند که گذشته تاریکی دارند و با آن گذشته، حال و روز ساکنان فعلی خود را سیاه می‌کند. منازلی از این دست و طلسم شدن خانه‌هایی که سال‌ها پیش در آن وقایع اسفباری روی داده و پیوسته آن گذشته را با خود حمل کرده و به زمان حاضر و آدم‌های آن تحمیل می‌کنند، آن قدر در سینما طی دهه‌های اخیر تکرار شده و به سبب رمز و راز و جذابیت تیره موضوع پیوسته در دستور کار فیلمسازان قرار گرفته که می‌توان مدعی شد این قبیل خانه‌ها تبدیل به یکی از شاخه‌ها و زیرمجموعه‌های ژانر هارور شده و یک رده مخصوص به خود و با نامی اختصاصی را تشکیل داده است. ● وقتی «سالی» می‌آید این بار یک ارشیتکت به نام الکس هرست (با بازی گای پی‌یرس) و همسرش کیم (کیتی هولمز) برای بازسازی و دکورسازی مجدد یک خانه بسیار قدیمی و بزرگ واقع در ایالت نیوانگلند امریکا به آنجا می‌روند. آنها به واقع این مورد را سفارش گرفته‌اند و الکس بسیار امیدوار است با موفقیت در این مأموریت شکست‌های اخیر حرفه‌ای خود را جبران کند و دوباره اوج بگیرد. با این حال یکی دو روز بیشتر از استقرار وی در این خانه نگذشته که همسر قبلی متارکه کرده وی دختر مشترک‌شان را که محصول ازدواج شکست خورده قبلی وی است و سالی (بیلی مدیسون) نام دارد، نزد الکس می‌فرستد و اعلام می‌کند که به خاطر دردسرسازی‌های این دختر و وضعیت روحی خودش دیگر قادر به نگهداری سالی نیست و بهتر است الکس قیمومیت او را برای همیشه بپذیرد. الکس حتی وقت مخالفت با این موضوع را ندارد زیرا دکوراسیون مجدد خانه تحویل داده شده به وی و پس دادن بموقع آن به صاحبان منزل برای او اهمیت بیشتری دارد. مشکل از همین جا شروع می‌شود زیرا سالی که سرش به اندازه پدر و همسر پدرش به کار و دکوراسیون خانه گرم نیست و دقت و حساسیت فزون‌تری هم در قیاس با آنها دارد، شروع به شنیدن مستمر زمزمه‌هایی می‌کند که در جای جای خانه و در لابه‌لای درزهای منزل و در هر منفذ و برخی اتاق‌های آن شنیده می‌شود. این صداهای نجواوار ترسناک در نهایت رازهای هولناک مرتبط با گذشته و پیشینه این خانه را افشا می‌کنند و همانطور که بیننده از لحظه شروع شنیدن صداها برایش قابل پیش‌بینی است، پیامد این واقعه رو شدن وقایع تلخی است که سال‌ها پیش در این منزل روی داده است. ● شباهت‌ها تهیه این فیلم را گی یرمو دل تورو هنرمند مشهور مکزیکی که مثل هموطنانش رابرت رودریگز و اله خاندرو گونزالز ایناریتو سال‌هاست با هالیوود همکاری می‌کند، بر عهده داشته و او با تم‌های مرموز و ترسناک ناآشنا نیست و لابد برخی شباهت‌های نه چندان اندک موضوع این فیلم با Labyrinth Pans یکی از کارهای مشهور دل تورو، به همین خاطر است اما کارگردانی فیلم با تروی نیکسی بوده که تقریباً یک تازه وارد به این حرفه به حساب می‌آید. اگر از شباهت‌های این فیلم با «آزمایشگاه پن» یکی از کارهای معروف دل‌تورو گفتیم، به این سبب است که در آن فیلم نیز یک دختر نوجوان با موجودات عجیب و بی‌سابقه و ترسناکی در دور و بر خود روبه‌رو می‌شود حال آنکه پدر و مادر آن دختر به دشواری متوجه این وضعیت می‌شوند و کمتر چیزی از این قضیه را حس می‌کنند. بیلی مدیسون برای ایفای این رل گزینش بدی نبوده و برابر با چیزی است که در قصه آمده است و بازی او و ایفای نقش‌اش، بیشتر با نوع نگاه و چهره ناراضی و توأم با ترس وی و چشم‌هایی که از آن خستگی می‌بارد، صورت می‌پذیرد و با این وجود او مثل سایر بازیگران فیلم و کل ماجرا به گونه‌ای جلوه می‌کند که انگار روی آنان به اندازه کافی فکر نشده و به بهترین شکل از وجود و توان‌شان و ظرفیت‌های قصه بهره‌گیری نشده است. این یک مشکل در سناریو و در گستره فیلم است که پیش از آشنایی کامل بینندگان با سالی و آنچه او پیشتر بوده و چرا کارش به اینجا کشیده شده، گرفتاری‌های وی در آن خانه قدیمی لعنتی شروع می‌شود و اتفاقاتی شکل می‌گیرد که پیشتر از آن یاد کردیم. البته قسمت‌های ترسناک فیلم و گرفتاری‌های مورد بحث به خوبی در طول این اثر سینمایی به تصویر کشیده شده و اینها از نقاط قوت فیلم است. ● دو وجه انتخاب تروی نیکسی و به واقع قصه‌سازان این بوده که به جای تقابل مستقیم و سریع و صریح این کاراکتر (دختر نوجوان) با سوژه‌های ترسناک، ابتدا ما با نشانه‌های آن روبه‌رو شویم. ما حس می‌کنیم که صداهای ترسناک و موجودات ایجادکننده آن در یک قدمی هستند و این که بلافاصله چهره نشان نمی‌دهند، مسئله‌ای است که بر جذابیت و رمز و راز قصه می‌افزایند. دو وجه بر این اسرار ترسناک متصور و سؤال‌برانگیز است. یکی این که آنها دقیقاً به چه شکل و سیمایی هستند و دوم این که دقیقاً چه می‌خواهند انجام بدهند. اسپشیال افکت‌های به کار گرفته شده در فیلم آن قدرها هم چشمگیر و وسیع نیستند اما همان میزان اندک نیز به خوبی و به درستی مورد استفاده قرار گرفته و از آن به بیشترین حد سود جسته شده است. سرانجام وقتی موجودات پنهان قصه را می‌بینیم، موش‌هایی بزرگتر از معمولی را در ذهن تداعی می‌کنند که می‌توانند حتی با پاهای عقب خود به راحتی حرکت کنند. داستان‌پردازان آنها را موجوداتی کثیف و پس‌زننده ترسیم کرده‌اند تا ترسی که پیشتر فقط با نجواها و صداهای لای درز خانه‌ها به سایرین انتقال یافته موجه به نظر برسد. اما این موجودات استمراری در کار خود ندارند. در حالی که در یک واقعه با هماهنگی و کارایی قربانی خود را از پای درمی‌آورند در صحنه بعدی چنان با کودنی و کندذهنی عمل می‌کنند که این بار فرد هدف گرفته شده با قدری هوش و استقامت از چنگ آنها می‌گریزد.