از امتحان نترسید

تاکنون از خودتان پرسیده‌اید که چرا از امتحان می‌ترسید؟ تا به حال به عمق این موضوع فکر کرده‌اید که چه عواملی در ترس و اضطراب نسبت به امتحان موثر بوده‌اند؟ بدون تردید ترس از امتحان بین دانش‌آموزان و دانشجویان همه‌گیر و رایج است و می‌توان گفت مهم‌ترین علت این موضوع، نتیجه‌ای است که از امتحان به دست می‌آید. نتیجه‌ای که مدرک قبولی یا مردودی محسوب شده و باعث ارتقا، تهدید، تشویق یا تنبیه می‌شود. گاهی اوقات این نتیجه می‌تواند سرنوشت را نیز رقم زند. به همین علت هر چه نتیجه، حساسیت و اهمیت بیشتری داشته باشد، به همان نسبت می‌تواند باعث اضطراب و ترس از امتحان شود. برخی از آنها عبارتند از: ۱) ترس از فراموش کردن مطالب خوانده‌شده ۲) سختگیری مدرسان در طی سال تحصیلی ۳) انتظار بیش از حد والدین ۴) عدم وجود خودباوری در فرد ۵) نامشخص بودن سوالات. اکنون که برخی از عوامل ایجاد‌کننده ترس از امتحان مشخص شدند، لازم است عوامل کاهش‌دهنده این نوع ترس را نیز بدانیم. درخصوص روش‌های کاهش ترس از امتحان نظرات مختلفی وجود دارد که مهم‌ترین آنها به شرح زیر هستند: ایجاد محیطی آرام و به دور از تشنج، تنظیم برنامه خواب و استراحت به میزان مناسب، پرهیز از کاهش تغذیه و آماده شدن برای امتحان. این نکته‌ها هم مهم هستند: ۱) مطالب درسی را به تدریج و در طول زمان مرور کنید، نه اینکه در آخرین دقایق قبل از امتحان به مطالعه فشرده بپردازید. ۲) از یادداشت‌های خود، یادداشت‌های فشرده‌ای بردارید، تا بازسازی ذهنی، رمزگردانی و مرور مطالب برایتان مفید واقع شود. ۳) سعی کنید به نوع آزمون پی ببرید تا بتوانید مطالعه خود را متناسب با آن پیش ببرید. ۴) فشرده‌خوانی نداشته باشید: فشرده‌خوانی با مرور کردن مطالب متفاوت است. فشرده‌خوانی متضمن کوششی است برای یادگیری مطالب تازه بلافاصله قبل از شروع امتحان یا به عبارتی آخرین کوشش‌های شخص در آخرین لحظات قبل از امتحان. ۵) تاکید بیشتر بر مطالبی که انتظار دارید جزو سوالات امتحانی باشد. می‌توانید محدوده سوالاتی را که در امتحان مطرح خواهد شد، حدس زده و بیشتر به آنها پرداخته شود. برای این منظور سوالات امتحانی سال‌های گذشته کمک خواهند کرد. همچنین توجه به مطالب و موضوعاتی که استاد یا معلم در کلاس درس بیشتر روی آنها تکیه می‌کند. ۶) شرکت در جلسات آخر درس: حتما در جلسات آخر درس پیش از امتحان در کلاس شرکت کنید. زیرا اغلب، مطالب مهمی را که احتمال بیشتری در طرح سوالات دارند، در جلسات آخر مرور و توضیح داده می‌شوند. ۷) پرهیز از اضطراب‌های دیگر: مثلا شب امتحان مسابقات فوتبال را دنبال نکنید. اگر امتحان قبلی رضایت‌بخش نبوده است، به آن فکر نکنید و تحلیل امتحان قبلی را به فرصت مناسب خودش موکول کنید. ۸) داشتن تصور ذهنی مثبت از خود: به جای پرداختن به جنبه‌های منفی، همواره یک تصویر ذهنی مثبت از خودتان داشته باشید و پس از تلاش کافی جهت مطالعه مطالب به موفقیت خود امیدوار باشید. حال که برخی از عوامل کاهش ترس از امتحان مطرح شدند، باید مواردی در جریان امتحانات و هنگام پاسخگویی به سوالات مدنظرمان باشد که رعایت این موارد می‌تواند در موفقیت بیشتر و کاهش اضطراب نسبت به امتحان موثر باشد. برخی از این موارد عبارتند از: ۱) به موقع و سر وقت به جلسه امتحان بروید و پیش از آغاز امتحان با خاطری آسوده در جای خود مستقر شوید. ۲) تمامی وسایل و ابزارهایی که در جلسه امتحان مورد نیاز است همراه خود به جلسه ببرید. ۳) دستورالعمل‌ها را با دقت بخوانید و اگر دستورات شفاهی است با توجه و التفات کامل به آن گوش دهید و عینا همان کاری را که از شما می‌خواهند، انجام دهید. در مورد سوالات تستی اگر نمره منفی داشته باشند، حدس زدن کار عاقلانه‌ای نیست. ۴) به زمان‌بندی سوالات دقت کنید تا با مشکل کمبود وقت مواجه نشوید. ۵) اگر زودتر از زمان تعیین‌شده سوالات را پاسخ دادید، عجله نکنید و مجددا مروری داشته باشید. ۶) خود را برای پاسخگویی به هر گونه سوالی آماده کنید، اما نه با این برداشت که باید صددرصد سوالات را جواب دهید. برای پاسخگویی به سوالات به طرح چهارمرحله‌ای زیر دقت کنید: ۱) ورقه سوالات را نسبتا با سرعت بخوانید و به تمام سوالات که پاسخ آنها برایتان روشن است، جواب بدهید. برای این مرحله حداقل نیمی از وقت امتحان را در نظر بگیرید. ۲) دوباره ورقه را بخوانید و به تمام سوالاتی که تا آن موقع پاسخ‌شان به یادتان آمده است، پاسخ دهید. ۳) در نوبت سوم باید به تمام سوالاتی که باقی‌مانده پاسخ دهید. ۴) در نوبت چهارم یک‌بار دیگر نیز کنترل کرده و ببینید آیا سوالات را همان‌گونه که می‌خواستید پاسخ داده‌اید. برای پاسخ‌گویی به آزمون تشریحی پیشنهاد می‌شود، موضوع را به‌طور کامل یاد گرفته و پرسش را به دقت بخوانید و قبل از اینکه شروع به نوشتن کنید، پاسخ خود را سازمان‌بندی کنید.