اردی بهشت و گلستان

اول اردی بهشت ماه جلالی بلبل گوینده بر منابر قضبان برگل سرخ از نم اوفتاده لآلی همچو عرق برعذار شاهد غضبان اردی بهشت که می شود و هوا بهاری، طبیعت جلوه های زیبای خویش را نمایان می کند و با حکم الهی فراش باد صبا فرش های زمردین می گسترد و دایه ابربهاری فرمان می یابد تا بنات و نبات را در مهد زمین بپرورد و درختان خلعت نوروزی قبای سبز ورق را دربرمی گیرند، دل یاد شعر و گلستان سعدی می کند که با ابیات و سخنان نغزش دل را فریبا می نماید. اول اردی بهشت که می آید یاد سعدی- افصح المتکلمین- زنده تر می شود، آدم بیانش روان، کوتاه گویی اش بی نظیر و رسایی معنای اش بی قرین است: زخاک سعدی شیراز بوی عشق می آید هزارسال پس از مرگ او اگر بویی همان شاعر بزرگ زبان و ادب فارسی و یا نه بهتر است بگوییم شاعر بزرگ جهان و جامعه انسانی که درقرن هفتم به دنیا آمد. اول اردی بهشت که می آید یاد اهل ادب به شهر طربناک بوستان عموما و نثر مسجع گلستان سعدی خصوصاً» می افتد، گلستانی که برای همیشه تاریخ و در تارک علم و ادب و هنر و تعلیم و اندرز و... می درخشد و بی شک همگان قصب الجیب حدیثش همچون شکر می خورند و رقعه منشاتش همچون کاغذ زر می برند به جهت تقارن ایام با ماه اردی بهشت، ماه رویش گل ها و طراوت لاله ها و ژاله ها اوج هنرنمایی سعدی را در گلستان به نظاره می نشینیم که: گل همین پنج روز و شش باشد وین گلستان همیشه خوش باشد کتابی که یک سال پس از بوستان و در همین ایام اردی بهشت آغاز می شود و نگارش آن تا اواسط خرداد به پایان می رسد و زیباترین معنا را در روان ترین و گویاترین بیان نمایان می سازد و بی دلیل نیست آن گاه که گروهی از اروپاییان در قرن هجده و نوزدهم داعیه داران ادبیات به اصطلاح «رئالیسم» بودند از این نکته دانسته و یا ندانسته غافل بودند که در چند قرن قبل از آنها، شاعر پرآوازه ای به نام سعدی در سرزمین شعر و ادب- ایران- این راه را به خوبی رفته است و جالب تر که شعرای مغرب زمین همچون «لافونتن» و... «لامارتین» و حتی شاعر و نویسنده ای همانند «ویکتور هوگو» تحت تاثیر سخنان و اشعار ترجمه شده او بودند و جالب تر آن که گلستان سعدی آن زمانی که در فرانسه ترجمه شد مکتب «رمانتیسم» در کشور فرانسه و بعد از آن در کل اروپا از آن تاثیر گرفت. شاعرانی همچون «پوشکین» در روسیه بر آن شدند تا شعر و سخنی همچون نثر و سخن سعدی خلق کنند. نکته قابل توجه دیگر آن که سعدی، برای همیشه تاریخ در فرهنگ و ادب ما جاری و ساری خواهدبود زیرا هرگز نمی توان برای سعدی انتها یافت از این رو باید برای فهم آثار او فرامتن ها را شناخت تا به عمق و ژرفای کلام او پی برد. او انسانی بسیاردان و پرمعلومات است که اطلاعات قرآنی و امثال و حکم و شناخت فرهنگ جاری در جامعه و ستایش گری عشق و ارائه مطالب عارفانه عالی از ویژگی های ممتاز اوست. و کلام آخرین این که حقیقتا گلستان سعدی برترین و والاترین اثر اخلاقی ساحت مقدس ادب فارسی است. زیرا اگرچه کتاب های ارزشمند فراوانی در زمینه اخلاق اجتماعی نوشته شده اند اما هیچ یک جامعیت گلستان را ندارند و کتاب های مشهوری همانند قابوسنامه، سیاست نامه و حتی اخلاق ناصری از نظر ظاهر و باطن هم پای گلستان نیست زیرا در قابوس نامه عنصرالمعالی فرزندش گیلان شاه را مخاطب قرار می دهد، سیاست نامه خواجه نظام الملک در آیین سیاست و تدبیر مملکت نگاشته شده تا سلاطین سلجوقی که وی وزیر آنها بوده در کار حکومت و سلطنت خویش موفق باشند و در کتاب اخلاق ناصری خواجه نصیر در قرن هفتم و هم عصر سعدی اگرچه براساس تهذیب الاخلاق ابن مسکویه نگاشته شده، اما به جهت مشرب فلسفی خواجه نصیر با زبانی دشوار بیان شده ولی گلستان کتابی است که به نام و یاد و برای شخصی خاص نگاشته نشده است، بلکه مشوق سعدی در تصنیف گلستان یکی از دوستان ادب دوست اوست که وقتی سعدی را در سکوت و انزوا می بیند با ابرام و الحاح از او می خواهد که سخن گوید. سعدی فقط یک فصل را به سیرت پادشاهان اختصاص می دهد و در آن باب توصیه می کند که چگونه باید به حال مردم رسیدگی کرد. سعدی مایه مباهات انسان ایرانی است و جهانیان ادبیات فارسی ما را با شاعرانی هم چون سعدی می شناسند و این برای ما ایرانیان جای افتخار است. ابیات عالی در باب انسانیت و رعایت حقوق بشر سروده سعدی ماست و این ابیات با نقش بستن بر سر در سازمان ملل متحد به جهانیان می گوید که ایران و ایرانی بزرگ است و تمدن چندین هزارساله شان همراه با اندیشه های ناب اسلامی برترین تمدن جهانی است.