آیا زمان دقیق قیامت معلوم است؟

مخفی ماندن تاریخ قیامت - حتی بر شخص پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) - به خاطر آن است که خداوند می‏‌خواهد مردم یک نوع آزادی عمل توأم با حالت آماده باش دائمی داشته باشند، چرا که اگر تاریخ قیامت تعیین می‏‌شد، هرگاه زمانش دور بود همه در غفلت و غرور و بی‌خبری فرو می‏رفتند، و هر گاه زمانش نزدیک بود ممکن بود آزادی عمل را از دست بدهند و اعمالشان جنبه اضطراری پیدا کند، و در هر دو صورت هدفهای تربیتی انسان عقیم می‏‌ماند، به همین دلیل تاریخ قیامت از همه مکتوم است. زمان وقوع رستاخیز را فقط خدا می داند!! وَ یَقُولُونَ مَتی‏ هذَا الْوَعْدُ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ (سبا ۲۹) قُلْ لَکُمْ مِیعادُ یَوْمٍ لا تَسْتَأْخِرُونَ عَنْهُ ساعَةً وَ لا تَسْتَقْدِمُونَ (سبا ۳۰)؛ و آنان (با تمسخر) می‏گویند: اگر راست می‏گویید، این وعده (قیامت) چه وقت خواهد بود؟ بگو: برای شماست وعده روزی که نه (می‏توانید) ساعتی از آن تأخیر کنید و نه پیشی بگیرید. از آنجا که در آیات قبل به این معنی اشاره شده بود که خداوند همه مردم را در روز رستاخیز جمع کرده و میان آنها داوری می‏کند، در آیه ۲۹ سؤالی از ناحیه منکران معاد به این صورت نقل می‏کند:" آنها می‏گویند: اگر راست می‏گوئید این وعده رستاخیز در چه زمانی است"؟! (وَ یَقُولُونَ مَتی‏ هذَا الْوَعْدُ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ) از آنجا که انسان همواره در پی بهانه‏ای است که خود را از زیر بار مسئولیت بیرون آورد. همواره می پرسد پس روز قیامت چه وقت فرا می‏رسد؟ چرا مجرمان را کیفر نمی‏دهند؟ اگر راست می‏گویید که هر عقابی جریمه‏ای دارد و هر کار نیک ثوابی، چرا از ثواب و عقاب خبری نیست. این سؤال را بارها منکران معاد از پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) یا سائر پیامبران می‏کردند که گاه برای درک مطلب بود، و شاید غالباً از روی استهزاء که آخر این قیامتی که شما مرتباً روی آن تکیه می‏کنید اگر راست می‏گوئید کی خواهد آمد؟ اشاره به اینکه آدم راستگو باید تمام جزئیات مطلبی را که خبر می‏دهد بداند، از کم و کیف و زمان و مکان آن آگاه باشد. ولی قرآن همواره از پاسخ صریح به این مطلب و تعیین زمان وقوع رستاخیز خود داری می‏کند و تأکید می‏کند این از اموری است که علم آن مخصوص خدا است، و احدی جز او از آن آگاه نیست. رسول خدا(ص) می‏فرماید: «ای ابوذر، پنج چیز را پیش از پنج چیز غنیمت شمر: جوانی‏ات را پیش از پیریت و تندرستی‏ات را پیش از بیماری، توانگری‏ات را پیش از بینواییت و آسایشت را پیش از مشغولیت و زندگی‏ات را پیش از مرگت». (بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۷۵) لذا در آیه بعد همین معنی را با عبارت دیگری بازگو کرده می‏فرماید: "بگو وعده شما روزی خواهد بود که نه ساعتی از آن تأخیر خواهید کرد، و نه ساعتی بر آن پیشی خواهید گرفت" (قُلْ لَکُمْ مِیعادُ یَوْمٍ لا تَسْتَأْخِرُونَ عَنْهُ ساعَةً وَ لا تَسْتَقْدِمُونَ‏). این مخفی ماندن تاریخ قیام قیامت - حتی بر شخص پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) - به خاطر آن است که خداوند می‏خواهد مردم یک نوع آزادی عمل توأم با حالت آماده باش دائمی داشته باشند، چرا که اگر تاریخ قیامت تعیین می‏شد هرگاه زمانش دور بود همه در غفلت و غرور و بی خبری فرو می‏رفتند، و هر گاه زمانش نزدیک بود ممکن بود آزادی عمل را از دست بدهند و اعمالشان جنبه اضطراری پیدا کند، و در هر دو صورت هدفهای تربیتی انسان عقیم می‏ماند، به همین دلیل تاریخ قیامت از همه مکتوم است، همانگونه که تاریخ شب قدر همان شبی که فضیلت هزار ماه دارد، و یا تاریخ قیام حضرت مهدی (علیه السلام). تعبیری که در آیه ۱۵ سوره طه آمده : إِنَّ السَّاعَةَ آتِیَةٌ أَکادُ أُخْفِیها لِتُجْزی‏ کُلُّ نَفْسٍ بِما تَسْعی‏:" رستاخیز به طور یقین خواهد آمد، من می‏خواهم آن را مخفی دارم، تا هر کس در برابر سعی و کوشش خود جزا داده شود" اشاره لطیفی به همین معنی دارد. علاوه بر این، ندانستن جزئیات، مانع ایمان به کلیات نیست. مثلًا: شما از صدای زنگ خانه علم پیدا می‏کنید که شخصی پشت در است، گرچه جزئیات آن شخص را نمی‏دانید که زن است یا مرد، سنّ و سوادش چگونه است، ندانستن این خصوصیات ضرری به علم و ایمان شما که شخصی زنگ خانه را زد وارد نمی‏کند. آری، ما به قیامت علم داریم گرچه زمان آن را ندانیم. در ضمن اینکه آنها تصور می‏کردند پیامبر (صلی الله علیه وآله) که از رستاخیز خبر می‏دهد اگر راست می‏گوید باید تاریخ دقیق آن را نیز بداند این نهایت اشتباه است، و دلیل بر عدم آگاهی آنها از وظیفه نبوت است ،چرا که پیامبر صلی اللع علیه وآله تنها مأمور ابلاغ بود و بشارت و انذار، اما مسأله قیامت مربوط به خدا است و او است که از تمام جزئیات آن آگاه است و آن قسمتی را که برای مسائل تربیتی لازم دیده در اختیار پیامبرش گذارده است. آری خدای متعال بعضی زمانها را بر انسان پوشیده داشته، نه می‏داند که مرگش کی خواهد بود و نه کیفرش چه زمان خواهد رسید. «ای ابوذر، پنج چیز را پیش از پنج چیز غنیمت شمر: جوانی‏ات را پیش از پیریت و تندرستی‏ات را پیش از بیماری، توانگری‏ات را پیش از بینواییت و آسایشت را پیش از مشغولیت و زندگی‏ات را پیش از مرگت».(بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۷۵) رسول خدا(ص) می‏‌فرماید: «ای ابوذر، پنج چیز را پیش از پنج چیز غنیمت شمر: جوانی‏ات را پیش از پیریت و تندرستی‏ات را پیش از بیماری، توانگری‏ات را پیش از بینواییت و آسایشت را پیش از مشغولیت و زندگی‏ات را پیش از مرگت». (بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۷۵) امام صادق(علیه السلام) نیز چنین می‏‌فرمایند: «اگر کسی بداند که به یقین چه وقت خواهد مرد، به عمر خود اعتماد می کند، و در لذات و معاصی فرو می رود و در شهوات می غلطد، به این امید که در روزهای پایانی عمر توبه خواهد کرد و این شیوه‏ای است که خدای متعال از آن خشنود نیست و از بندگانش نمی پذیرد- تا آن جا که می گوید- بهترین چیز برای انسان این است که مدت عمرش بر او پوشیده ماند پس در مدتی که زنده است منتظر مرگ باشد و معاصی را ترک گوید و عمل صالح را برگزیند». (بحارالانوار، ج ۲، ص ۸۴) پس چرا باید عمر را بیهوده صرف کنیم و چرا مسافتی را که میان ما و مرگ افتاده است به لهو و لعب و معصیت طی کنیم. در حالی که نمی‏دانیم زمان مرگ ما چه وقت خواهد بود؟ پیام‏های آیات: ۱) لازم نیست پاسخ هر سؤالی را بدانیم. سؤال کردند که قیامت چه زمانی است؟ «مَتی‏ هذَا الْوَعْدُ» بگو: زمانش را نمی‏دانم. «مِیعادُ یَوْمٍ» ۲) قیامت روز مهمی است. (کلمه «یَوْمٍ» همراه با تنوین، نشانه عظمت و بزرگی است.) ۳) زمان وقوع قیامت قابل تغییر نیست. «لا تَسْتَأْخِرُونَ عَنْهُ ساعَةً وَ لا تَسْتَقْدِمُونَ»