تلویزیون در سال ۲۰۱۰ با تحولات و اتفاقات و رویدادهای بسیاری همراه بود. از پیشرفتهای تکنولوژی به خصوص پخش سهبعدی برنامههای تلویزیونی از جمله مسابقات فوتبال جام جهانی در آفریقای جنوبی گرفته تا پایان پخش سریالهای تلویزیونی پرطرفداری چون سریال لاست از مهمترین اتفاقات و رویدادهای تلویزیونهای جهان در سال ۲۰۱۰ به شمار میآیند. اما امسال تاکشوهای تلویزیونی نیز پرسر و صدا بودند. بازگشت دوباره جی لنو به NBC، رفتن لری کینگ پس از ۲۵ سال از سیانان و بازگشت دوباره آمیتاب باچان برای اجرای مسابقه تلویزیونی «چه کسی میخواهد میلیونر شود» در هند خبرهایی بودند که تا مدتها صفحات تلویزیون در روزنامهها و هفتهنامهها به تفسیر و بررسی آنها اختصاص داشت.
بسیاری از ناظران و منتقدان برنامههای تلویزیونی در مورد مهمترین رویدادهای این رسانه اتفاق نظر دارند که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره میکنیم.
● بمب خبری تاک شوها
تغییرات در برنامه شو شبانه جیلنو در شبکه NBC اتفاق نادر و در عین حال پرسر و صدایی بود. جی لنو که در سال ۲۰۰۹ بازنشسته شده بود جای خود را به کانن اوبراین داد اما این جابهجایی زمان زیادی طول نکشید. پس از آن NBC تصمیم گرفت تا جی لنو را مجدداً به برنامه اصلی شو شبانه برگرداند. قرارداد اوبراین یکجانبه لغو شد و جی لنو مجدداً به برنامه شو شبانه در مارس ۲۰۱۰ بازگشت. اوبراین که از شرایط ایجادشده راضی نبود تا مدتی نسبت به خبر اتمام اجرای برنامهاش واکنشی نشان نداد. پس از آن در ۲۱ ژانویه ۲۰۱۰ اعلام شد وی با پرداخت هزینه ۴۵ میلیون دلاری این برنامه شبکه را ترک میکند. اوبراین از نوامبر سال ۲۰۱۰ اجرای برنامه مشابهی را در شبکه TBS آغاز کرد.
رفتن لری کینگ از شبکه سیانان نیز سر و صدای زیاد ایجاد کرد. آخرین برنامه او بیش از دو میلیون بیننده داشت. برنامه او با نام لری کینگلایو نخستین بار در سال ۱۹۸۵ به روی آنتن رفت. بیشتر مصاحبهها در استودیو انجام میگیرد اما او برای مصاحبه با شخصیتهای مورد نظرش به کاخ سفید، زندان یا مکانهای دیگر نیز رفته است. بسیاری معتقدند راز موفقیت لری کینگ این است که او سوالات به اصطلاح نرمی را از مصاحبهشوندگان میپرسد و به همین دلیل مصاحبههای او مصاحبههای روانی هستند. پیرس مورگان جانشین لری کینگ در اجرای این برنامه شد که قرار است اولین اجرای آن در ژانویه روی آنتن رود. البته سیانان یک نقل و انتقال پرسر و صدای دیگر نیز در سال ۲۰۱۰ داشت و آن رفتن کریستین امانپور مجری این شبکه بود. امانپور پس از ۲۷ سال شبکه سیانان را ترک کرد و برای اجرای برنامه به شبکه ABC رفت. شبکه ABC را در امریکا شبکه رقیب سیانان میدانند و به همین دلیل این نقل و انتقال مورد توجه ویژهای قرار گرفت.
● شرلوک هلمز و لاست
در میان سریالهای به نمایش درآمده در سال ۲۰۱۰، پایان سریال لاست و آغاز پخش سریال شرلوک هلمز از خبرهای پرحاشیه سال بود. پایان یافتن سریال پربیننده لاست در سال ۲۰۱۰ از اخبار پرسرو صدای سریالهای جهان بود. لاست سریال تلویزیونی امریکایی است که داستان بازماندگان یک سقوط هواپیما در جزیرهای در مناطق گرمسیری مدار راسالسرطان را بازگو میکند که پس از صحبتهای سرمهماندار در پرواز بین سیدنی- لسآنجلس در جایی در اقیانوس آرام سقوط میکند. هر قسمت سریال، شامل زندگی هر کدام از بازماندگان در جزیره و قسمتی از زندگی گذشته او میشود.
اولین قسمت این سریال ۱۲۱ قسمتی در ۲۲ سپتامبر ۲۰۰۴ و قسمت پایانی آن در ۲۳ مه۲۰۱۰ پخش شد. سریال از کانال ABC و همینطور کانالهای کابلی در بسیاری از کشورهای دیگر روی آنتن رفت. با توجه به تعداد زیاد بازیگران، و فیلمبرداری آن در هاوایی، یکی از پرخرجترین سریالهای تلویزیونی است.
اما سریال شرلوک که برای شبکه بیبیسی انگلستان ساخته شد و به نمایش درآمد نیز در میان سریالهای جدید امسال قابل توجه بود. قبل از ساخت سریال همه منتظر بودند ببینند چه کسی قرار است نقش این کارآگاه محبوب ادبیات را بازی کند. این قرعه به نام بندیک کامبرباچ افتاد و وی به همراه مارتین فریمن در نقش دکتر واتسون بازی در این سریال را آغاز کردند. سه قسمت از این سریال در جولای و آگوست به روی آنتن رفت و با استقبال خوبی هم مواجه شد. شرلوک هلمز این بار یک تفاوت عمده با نمونههای قبل از خود داشت؛ او از تجهیزات مدرن و تکنولوژی از جمله اینترنت و GPS برای پیدا کردن مجرم استفاده میکند.
این تغییرات با استقبال خوبی مواجه شد و تقریباً بیشتر مخاطبان آن را پسندیدند. در سریال جدید شرلوک که بندیک کامبرباچ نقش او را بازی میکند هلمز را در حال استفاده از اینترنت میبینیم. او از وسایل مدرنی استفاده میکند که شاید برای طرفداران هلمز کمی ناآشنا باشد. پل مک گیگان از ارائه این تصویر از هلمز حمایت کرده و میگوید: در داستانهای شرلوک هلمز او از هر وسیلهای برای حل معماها استفاده میکند و همیشه او را در داستانها در حال انجام آزمایشهای شیمیایی میبینیم. این سریال جدید تنها شکلی مدرن از داستانهای هلمز است. او از وسایلی استفاده میکند که در دنیای مدرن امروز در دسترس او قرار میگیرد. من شک دارم که هلمز از سایت ویکیپدیا زیاد استفاده کند اما حتماً از تکنولوژیهای جدید استفاده خواهد کرد.
آنچه در این اقتباس جدید نیز خواهیم دید نشانههای آشنایی است که در داستانهای هلمز میبینیم. خیابان بیکر و پروفسور موریارتی همچنان در داستان به عنوان نشانههای شناختهشده داستانهای هلمز حضور دارند. جالب آنکه در این سریال دکتر واتسون که نقش او را مارتین فریمن بازی میکند از جنگ افغانستان به انگلستان برمیگردد. البته این موضوع چندان تناقضی با اصل داستان نیز ندارد. در کتابهای کانن دویل دکتر واتسون پس از بازگشت از جنگ دوم انگلستان در افغانستان در سالهای ۱۸۸۰-۱۸۷۸ همخانه هلمز در بیکر استریت میشود. پیرس ونگر سرپرست بخش تولیدات داستانی بیبیسی ولز در مورد شخصیت هلمز میگوید: او باهوش، گستاخ و یک سوپرقهرمان با انرژی است که میخواهد به دیگران ثابت کند که باهوشتر از دیگران است. ارائه این تصویر جدید از شرلوک هلمز نظر منتقدان را جلب کرد و اعلام شد قسمتهای جدی سریال پاییز ۲۰۱۱ پخش خواهد شد.
● اسپیلبرگ در اقیانوس آرام
در سالهای اخیر روند ورود سینماگران به تلویزیون سرعت بیشتری گرفته و آنها بیش از گذشته به ساخت فیلم یا مجموعه تلویزیونی گرایش دارند. در حالی که امسال از افرادی چون مارتین اسکورسیزی، داستین هافمن و جرج کلونی برای کارگردانی یا بازی در سریالهای تلویزیونی نام برده شد اما پرسر و صداترین سریال تلویزیونی که توسط سینماگران مشهور ساخته شد سریال اقیانوس آرام بود. مجموعه تلویزیونی «اقیانوس آرام» به تهیهکنندگی تام هنکس و استیون اسپیلبرگ با ۲۱۷ میلیون دلار پرهزینهترین سریال تاریخ است که یکی از خونینترین نبردهای جنگ جهانی دوم را بازسازی میکند.
در این نبرد بیش از ۹۰۰ سرباز امریکایی پیش از گرفتن جزیره کشته شدند. بازسازی این نبرد نیازمند سرمایه عظیمی بود، از آن سرمایههایی که جری بروکهایمر خرج فیلمهایی چون «پرل هاربر» میکند و کمتر صرف سریالی تلویزیونی میشود. فیلمبرداری در آوریل ۲۰۰۷ در ملبورن آغاز شد و در مه ۲۰۰۸ به پایان رسید. بازیگران جوان این سریال تقریباً تمامی بدلکاریها را خودشان انجام دادند و کسی هم آسیبی ندید و این مساله را مدیون آموزشهای نظامی و جنگی پیش از فیلمبرداری هستند. شاید تنها مورد جدی آسیبدیدگی مسموم شدن ناشی از غذا آن هم پیش از فیلمبرداری بود. اقتصاد از زمان انتخاب بازیگران وارد این پروژه شد؛ زمانی که شبکه اچبیاو و تهیهکنندگان (تام هنکس، گری گوتزمن و استیون اسپیلبرگ) تصمیم گرفتند از ستارهها استفاده نکنند. هر کدام از بازیگران اصلی دو تا سه برابر مبلغ پیشنهادی سندیکای بازیگران که روزی ۷۰۰ دلار است، دریافت کردند. آنها روزانه ۷۰ دلار هم اضافه دریافت میکردند و اگر در صحنهای خطرناک بازی میکردند یا از بدلکار استفاده نمیکردند تا روزی ۱۵۰ دلار هم مازاد دریافت میکردند. در مارس ۲۰۱۰ سریال اقیانوس آرام به روی آنتن رفت و مورد استقبال بینندگان و منتقدان قرار گرفت. بیش از شش نفر کارگردانی این سریال را بر عهده داشتند. سریال «اقیانوس آرام» در ۲۳ رشته نامزد دریافت جایزه امی شد و چند جایزه مهم آن را به دست آورد.
● فوتبال در فضای سهبعدی
اما تکنولوژی هم امسال در تلویزیون خبرساز بود. در حالی که علاقهمندان سینما با دیدن فیلم آواتار به شیوه سهبعدی فضای جدیدی را تجربه میکردند برای نخستین بار مسابقات فوتبال جام جهانی آفریقای جنوبی به شیوه سهبعدی فیلمبرداری و پخش شدند. زمزمههای پخش سهبعدی برنامههای تلویزیونی از ابتدای سال شنیده میشد. برخی از شبکههای تلویزیونی از همان ابتدا تمایل خود را برای پخش برنامههای تلویزیونی خود به شیوه سهبعدی نشان دادند که دیسکاوری و والتدیسنی از آن جمله بودند. تلویزیونهای سهبعدی خیلی زود بازار را اشغال کردند و بینندگان تلویزیون با تجربه جدید روبهرو شدند. قطعاً هیجانانگیزترین پخش سهبعدی تلویزیون در سال ۲۰۱۰ مسابقات فوتبال جام جهانی آفریقای جنوبی بود. البته تنها کشورهای محدودی در جهان قادر به پخش این تصاویر سهبعدی بودند ضمن اینکه استفاده از این تصاویر فقط برای کاربرانی امکان داشت که تلویزیونهای سهبعدی را در خانه داشتند. این تجربه موجب گسترش این تکنولوژی شد به گونهای که با وجود هزینههای بالای تولید چنین برنامههایی برای نخستین بار در جهان شرکت تلویزیونی اسپانیایی آنتنا۳ در سال ۲۰۱۰ اعلام کرد کل یک فصل از یکی از سریالهای خود را به صورت سهبعدی فیلمبرداری میکند. این شرکت در بیانیهای اعلام کرده فصل دوم سریال los protegidos یا محافظتشدگان که درباره گروهی از افراد دارای قدرتهای ویژه است، به صورت کامل سهبعدی ضبط میشود. ضبط هر قسمت سهبعدی از این سریال بین پنج تا هفت روز بیشتر از قسمتهای معمولی که به طور متوسط ۱۰روزه ضبط میشوند، طول خواهد کشید.
