دستگاه عصبى خودکار (ANS) اعمال هموستاتيکى را تنظيم مى‌کند که براى بقاء فرد حياتى هستند. اين اعمال شامل فشار خون، گردش، پرفيوژن بافتي، تعريق، گرسنگي، سيري، دماى بدن، تشنگى و ريتم‌هاى سيرکادين است. شدت ناتوانى ناشى از اختلال عملکرد CNS اهميت اين تنظيم را نشان مى‌دهد.

مرورى بر ANS

خصوصيات کليدى ANS در جدول (- مرورى بر ANS -) خلاصه شده است. پاسخ بدن به فعال شدن سمپاتيک (S) يا پاراسمپاتيک (P) غالباً اثرات متفاوتى دارد. فعال شدن نسبى هر دو سيستم هماهنگى اعمال متعدد بدن را ممکن مى‌سازد.

جدول مرورى بر ANS

NS سمپاتيک NS پاراسمپاتيک
محل نورون‌هاى پيش‌گانگليونى قطعات C8-T1 نخاع ساقه مغز و نخاع ساکرال
 در CNS
توروترانسميتر
پيش‌گانگليونى استيل کولين (ACh) ACh
بعد از گانگليونى نوراپى‌نفرين NE) ۱) ACh
مکانيسم غير فعال شدن بازجذب متابوليسم شکاف سيناپسى


۱. کاته‌کولامين‌ها اثرات خود را بر دو نوع گيرنده آلفا و بتا اعمال مى‌کنند. گيرنده α1 انقباض عروقى را ميانجى‌گرى مى‌کند. گيرنده α2 مهار پيش‌سيناسى آزادسازى نوراپى‌نفرين (NE) از اعصاب آدرنرژيک، مهار آزادسازى استيل‌کولين (ACh) از اعصاب کولينرژيک، مهار ليپوليز در آديپوسيت‌ها، مهار ترشح انسولين و تحريک تجمع پلاکتى را ميانجى‌گرى مى‌کند. گيرنده β1 به هر دو هورمون نراپى‌نفرين (NE) و اپى‌نفرين (E) پاسخ مى‌دهد و تحريک قلبى و ليپوليز را ميانجى‌گرى مى‌کند. گيرنده β2 به اپى‌نفرين بيش از نوراپى‌نفرين پاسخ مى‌دهد و واسطه اتساع عروقى و اتساع برونش است.

اختلالات ANS

CNS، دستگاه عصبى محيطى يا هر دو مى‌توانند مبتلا شوند. اختلالات ممکن است جنراليزه (با يا بدون علائم CNS) يا فوکال باشند (جدول - طبقه‌بندى اختلالات ANS -). علائم و نشانه‌هاى بالينى به‌دليل قطع ارتباط اندام آوران، مراکز پردازش‌کننده CNS يا اندازم وابران قوس رفلکسى کنترل‌کننده پاسخ‌هاى اتونوم است. تظاهرات بالينى تحت تأثير ارگان درگير، تعادل طبيعى عصب‌دهى سمپاتيک - پاراسمپاتيک، سير بيمارى زمينه‌اى و شدت / مرحله بيمارى است. اگر فردى از حالت خوابيده به حالت ايستاده قرار گيرد و BP سيستوليک حداقل ۲۰mmHg و فشار خون دياستوليک حداقل ۱۰mmHg کاهش يابد و اين حالت حداقل ۲ دقيقه باقى بماند به آن هيپوتانسيون ارتوستاتيک (OH) مى‌گويند. OH غالباً ناتوان‌کننده است. علائم پيش از سنکوپ که معمولاً در حالت ايستاده پديدار مى‌شوند. عبارت از سبکى سر، تارى ديد،تهوع، کاهش شنوائي، هيپرهيدروز، هيپوهيدروز، رنگ‌پريدگى و ضعف هستند.

جدول طبقه‌بندى اختلالات ANS

اختلالات ANS جنراليزه
با علائم CNS
  آتروفى سيستم‌هاى متعدد
  اختلالات نخاعى (MS، تابس دورساليس، تروما، سيرنکس، دژنراسيون ارثى)
  بيمارى پارکينسون و هانتينگتون
تومورها
انفارکتوس متعدد مغزى
اختلالات هيپوتالاموس
آنسفالوپاتى ورنيکه
بدون علائم CNS
ديابت قندي
نارسائى خالص اتونوم
سندرم گيلن‌ - باره
آنهيدوز ايديوپاتيک مزمن
پان‌ديس‌اتونومى حاد
پارانئوپلاستيک (نوروپاتى حسي، نوروپاتى روده‌اي)
بيمارى تانژير و فابرى
سندرم تاکى‌کاردى ارتوستاتيک وضعيتى (POTS)
سندرم رينود
ديس‌اتونومى خانوادگى - سندرم ريلى - دي
اختلالات محل اتصال عصب به عضله (بوتوليسم، LEMS)
نوروپاتى‌هاى ديگر (الکليسم، پورفيري، اورمي، بيمارى کلاژن واسکولر، بيمارى شاگاس، HIV، کمبود ويتامين B12 و...)
اختلالات ANS فوکال
ديستروفى سمپاتيکى رفلکس (CRPS I)
کوزالژى (CRPS II)
سندرم آدي
سندرم هورنر
راديکولوپاتى
آنومالى‌هاى عصب‌دهى مجدد (اشک ”تمساح“)
متفرقه
استراحت در بستر يا فضانوردى طولانى‌مدت
سن بالا
کمبود دوپامين β-هيدروکسيلاز
کموبد مونوآمين اکسيداز