بعد از سه دهه استفاده و مطالعه، هنوز نحوه عمل IUD در پيش‌گيرى از باردارى ناشناخته است. در حال حاضر عقيده بر اين است که IUD به ‌عنوان يک جسم خارجى عمل کرده و در آندومتر و مايعات رحم تغييرات سلولى و بيوشيميائى ايجاد مى‌کند و اين تغييرات باعث خواهد شد ميزان زنده ماندن گامت کاهش يافته و شانس لقاح آن کمتر شود، نه اينکه شانس لانه‌گزينى‌ آن را از دست بدهد.


IUDهاى همراه دارو اثرات موضعى ديگرى هم دارند که بر تأثير ضدباردارى آنها مى‌افزايد. مس پاسخ سلولى را در آندومتر افزايش مى‌دهد و هم‌چنين بر روى آنزيم‌هاى داخل رحم اثر مى‌کند. با تغيير در ترکيب بيوشيميائى مخاط رحم، يون مس مى‌تواند بر حرکت اسپرم، توانائى و بقاء آن اثر بگذارد.


وسايل هورمونى غلظت مخاط گردن رحم را افزايش مى‌دهند، بنابراين از ورود اسپرم به گردن رحم جلوگيرى مى‌کنند. اين وسايل هم‌چنين ميزان پروژسترون را در آندومتر بالا نگه مى‌دارند و بنابر اين ميزان استروژن پائين باقى مى‌ماند، در نتيجه، محيط آندومتر براى لانه‌گزينى تخم نامناسب مى‌شود.