يکى از مهم‌ترين خصوصيات حيات، توليد مثل است. اين امر در همهٔ جانداران، از تک‌ياخته‌اى‌ها گرفته تا عالى‌ترين رده‌هاى جانداران مانند پستانداران و انسان عموميت دارد.


- انواع تناسل

۱. تناسل بدون جنسيت: در جانداران تک‌سلولى از قبيل آميب‌ها ديده مى‌شود و عبارت از تقسيم ساده همان سلول است. در نتيجهٔ اين تقسيم دو سلول جديد کوچک و شبيه به‌هم به‌وجود مى‌آيد. اين سلول‌هاى جديد به اندازه سلول قبلى رشد مى‌کنند و دو سلول جاندار شبيه سلول مادر مى‌شوند.


۲. توليدمثل يک جنسى: در جاندارانى که بيش از تک‌سلولى‌ها تکامل يافته‌اند از قبيل کرم‌ها ديده مى‌شود. در توليدمثل يک‌جنسي، سلول‌هاى نر و ماده هر دو از يک جاندار به‌وجود مى‌آيند و اين دو سلول که داراى جنسيت‌هاى جداگانه هستند در خارج با يکديگر ممزوج شده و جاندار جديد را به‌وجود مى‌آورند.


۳. توليدمثل دوجنسى: در حيوانات طبقه بالا يعنى پستانداران و انسان ديده مى‌شود. سلول‌هاى نر و ماده که به نام اسپرماتوزوئيد و اوول ناميده مى‌شوند در مرد و زن جداگانه تشکيل مى‌شود و از امتزاج اين دو سلول نر و ماده، يک فرد جديد به‌وجود مى‌آيد. اکنون براى اينکه با جزئيات کار دستگاه‌هاى توليدمثل در انسان آشنا شده تا بهتر بتوان مسائل بهداشتى آنها را عنوان کرد ابتدا لازم است ساختمان و کار اين دستگاه‌ها را مورد بررسى قرار دهيم.