معاينهٔ محل و تحقيقات محلى

مادهٔ ۷۸

معاينهٔ محل توسط قاضى دادگاه و يا قاضى تحقيق و يا به‌دستور آنان توسط ضابطين دادگسترى و يا اهل خبرهٔ مورد وثوق قاضي، انجام مى‌شود. هنگام معاينهٔ محل اشخاصى که در امر جزائى شرکت دارند مى‌توانند حاضر شوند لکن عدم حضور آنان مانع انجام معاينه نخواهد بود.

مادهٔ ۷۹

معاينهٔ محل در روز به‌عمل مى‌آيد، مگر در مواردى‌که فوريت دارد.

مادهٔ ۸۰

هنگام تحقيق و معاينهٔ محل تمامى آثار و علائم مشهوده و مکشوفه که به‌نحوى در قضيه مؤثر است، در صورت‌مجلس قيد مى‌شود.

مادهٔ ۸۱

براى حضور در معاينه و تحقيق محلى علاوه بر شهود واقعه از مطلعين نيز دعوت مى‌شود. در موارد فورى قاضى مى‌تواند اشخاصى را که حضور آنان ضرورى است به محل احضار نمايد.

مادهٔ ۸۲

اشخاصى که براى حضور در معاينه و تحقيق محلى دعوت شده‌اند و حضور آنان ضرورى باشد چنانچه در جرائم مخل امنيت و خلاف نظم عمومى بوده و بدون عذر موجه حاضر نشوند به دستور قاضى جلب خواهند شد.

مادهٔ ۸۳

از اهل خبره هنگامى دعوت به‌عمل مى‌آيد که اظهارنظر آنان از جهت علمى يا فنى و يا معلومات مخصوص لازم باشد از قبيل پزشک، داروساز، مهندس، ارزياب و ديگر صاحبان حرف، چنانچه در جرائم مخل امنيت و يا خلاف نظم عمومى اهل خبره بدون عذر موجه حضور نيابد و من به‌الکفايه هم نباشد، به حکم قاضى جلب خواهد شد.

مادهٔ ۸۴

قاضى مکلف است پرسش‌هاى لازم را از اهل خبره به‌صورت کتبى و يا شفاهى به‌عمل آورده و آن را در صورت‌مجلس قيد نمايد. در صورتى‌که بعضى از آثار از نظر قاضى حائز اهميت در کشف حقيقت باشد ولى به‌نظر خبره اين اهميت را نداشته باشد، خبره مکلف است به‌درخواست قاضى نسبت به آن اظهارنظر نمايد.

مادهٔ ۸۵

هنگام تحقيق توسط اهل خبره، چنانچه قاضى لازم بداند مى‌تواند حضور يابد.

مادهٔ ۸۶

اگر رسيدگى براساس شکايت شاکى باشد و شاهدى را معرفى نمايد که دادگاه علم به شاهد گرفتن او در هنگام وقوع جرم داشته باشد و يا احقاق حق متوقف به شهادت شاهدى باشد که دادگاه علم به شاهد بودن وى دارد و يا تحقيق به جهت ارتباط جرم با امنيت و نظم عمومى باشد، احضار شاهد جائز است.

مادهٔ ۸۷

هرگاه در عقايد اهل خبره اختلافى حاصل شود يا عقيدهٔ آنان به‌نظر قاضى مشکوک باشد قاضى مى‌تواند از خبرگان ديگر دعوت نمايد و يا نظريهٔ آنان را نزد متخصصين علم يا فن مربوط ارسال و عقيدهٔ آنان را استعلام نمايد.

مادهٔ ۸۸

براى معاينهٔ اجساد و جراحت‌ها و آثار و علائم ضرب و صدمه‌هاى جسمى و آسيب‌هاى روانى و ساير معاينه‌ها و آزمايش‌هاى پزشکي، قاضى از پزشک قانونى معتمد دعوت مى‌نمايد و اگر پزشک قانونى نتواند حضور يابد و يا در جائى پزشک قانونى نباشد پزشک معتمد ديگرى دعوت مى‌شود.


هرگاه پزشک قانونى در امرى تخصص نداشته باشد قاضى مى‌تواند از پزشک متخصص دعوت به‌عمل آورد.

مادهٔ ۸۹

قاضى مى‌تواند در صورت لزوم به يک پزشک اکتفاء نکرده و از چند پزشک دعوت کند. پزشک معالج مستثنى نخواهد بود.

مادهٔ ۹۰

قاضى تا زمان حضور پزشک، اقدامات لازم را براى حفظ جسد، کشف هويت متوفى و چگونگى فوت و غيره به‌عمل مى‌آورد.

مادهٔ ۹۱

شهود تحقيق و ساير اشخاصى که حق حضور دارند مى‌توانند به‌ نظريهٔ اهل خبره اعتراض نمايند. مراتب اعتراض در صورت‌مجلس قيد مى‌شود.

مادهٔ ۹۲

پزشک بايد نظريهٔ خود را حداکثر ظرف سه روز به قاضى اعلام نمايد مگر در مواردى‌که اظهارنظ مستلزم مدت بيشترى باشد.

مادهٔ ۹۳

در صورت اختلاف‌نظر پزشکان و يا تناقض نظر پزشک با اوضاع و احوال واقعه، قاضى نظر پزشک را نزد پزشکانى که تخصص بيشترى دارند مى‌فرستد، اشخاص يادشده نظر خود را در صورت لزوم پس از اخذ توضيح از پزشکى که معاينه نموده و يا با معاينهٔ مستقيم، به‌طور کتبى به قاضى اعلام مى‌کنند.

مادهٔ ۹۴

هرگاه هويت متوفى معلوم نباشد قاضى علائم و مشخصات جسد و اثر انگشت او را به‌طور دقيق در صورت‌مجلس قيد مى‌نمايد و در صورت امکان دستور عکسبرداى از آن مى‌دهد، سپس براى تشخيص هويت متوفى به‌هر وسيله‌اى که مقتضى بداند اقدام مى‌نمايد.

مادهٔ ۹۵

هرگاه قاضى تحقيق در جريان تحقيقات متوجه شود که متهم هنگام ارتکاب جرم مجنون بوده است، تحقيقات لازم را از کسان و نزديکان او و ساير مطلعين به‌عمل آورده و نظريهٔ پزشک متخصص را در اين مورد تحصيل، مراتب را در صورت‌مجلس قيد کرده پرونده را به دادگاه ارسال مى‌دارد. دادگاه پس از بررسى پرونده هرگاه تحقيقات قاضى تحقيق و اهل خبره را کافى ديد و از صحت آن مطمئن شد از نظر جزائى قرار موقوفى تعقيب صادر و در مورد ديه يا خسارات مالى در صورت مطالبه، حکم مقتضى صادر مى‌نمايد، و چنانچه اطمينان به صحت تحقيقات حاصل نکرد، به تحقيق و جلب‌نظر اهل خبره تا حصول نتيجه ادامه مى‌دهد. شخص مجنون با اذن ولى و يا در صورت ضرورت به مراکز مخصوص نگهدارى و درمان منتقل خواهد شد.