دانشگاه‌هاى تربيت‌معلم و دانشکده‌هاى علوم‌تربيتى و تربيت دبير دانشگاه‌ها

يکى از سازمان‌هاى مهم کشور که مجاز است هر سال صدهزار نفر از فارغ‌التحصيلان مراکز تربيت‌معلم و دانشگاه‌ها را به‌عنوان کادر آموزشى و ادارى خود استخدام کند، وزارت آموزش و پرورش است. تربيت و تأمين درصد بسيارى از اين نيروى انسانى مورد نياز، برعهدهٔ دانشگاه‌هاى تربيت‌معلم و ديگر دانشگاه‌ها و مؤسسات عالى کشور گذارده شده است.


پس از انقلاب اسلامى علاوه بر دانشگاه تربيت‌معلم تهران به‌تدريج در تبريز، زاهدان، يزد و سنندج دانشگاه تربيت‌معلم به‌صورت شعبه يا مستقل تأسيس شده و رشته‌هاى دبيرى در تعداد زيادى از دانشگاه‌هاى تهران، استان‌ها و شهرستان‌ها توسعه يافته است. دانشجويان رشته‌هاى دبيرى برابر قانون مربوط، حقوق کارآموزى دريافت مى‌دارند. درصدى از دانشجويان دانشگاه‌هاى مختلف نيز که شاغل در وزارت آموزش و پرورش هستند، از مأموريت تحصيلى استفاده مى‌کنند.

قانون متعهدان خدمت در آموزش و پرورش

يکى از قوانين مهمى که مى‌تواند آثار مثبتى بر بهبود روند تأمين و تربيت نيروى انسانى وزارت آموزش و پرورش بگذارد و مکمل قوانين مربوط به تربيت‌معلم باشد، اين قانون است که مشتمل بر ۱۰ ماده و ۳ تبصره است که در خرداد ۱۳۶۹ به تصويب رسيده و مبيّن مزايائى است که داوطلبان خدمت در آموزش و پرورش مى‌توانند از آنها برخوردار شوند. نکام مهم اين قانون عبارت است از:


- دانش‌آموزان دانشسراها و دانشجويان مراکز تربيت‌معلم و دانشگاه‌هاى تربيت‌معلم و رشته‌هاى دبيرى دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالى مکلف هستند در آغاز تحصيل خود به وزارت آموزش و پرورش تعهد خدمت بسپارند و تحصيل آنان در مراکز تحصيلى مربوط، منوط به سپردن تعهد خدمتى به وزارت مذکور يا اعلام نياز آن وزارت است.


- وزارت آموزش و پرورش مى‌تواند جهت تأمين نيروى انسانى آموزشى خود، از دانشجويان داوطلب دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالى و طلاب حوزه‌هاى علميه تعهد خدمت اخذ کند.


- متعهدان خدمت مکلف هستند پس از فراغت از تحصيل به ميزان دو برابر مدت تحصيل که از پنج سال کمتر نخواهد بود، در هر محلى که وزارت آموزش و پرورش تعيين مى‌نمايد، خدمت کنند و هيچ‌يک از وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها و مؤسسات دولتى و شرکت‌هاى دولتى و وابسته به دولت و شهردارى‌ها نمى‌توانند قبل از پايان يا لغو تعهد، نسبت به استخدام اين قبيل متعهدان اقدام نمايند.


- دانشجويان و دانش‌آموزان متعهد به خدمت از آغاز سال تحصيلى خود به استخدام آزمايشى وزارت آموزش و پرورش درآمده و از حقوق و فوق‌العاده شغل مربوط به مدارک تحصيلى لازم، جهت ورود به دورهٔ تحصيلى مورد نظر برخوردار خواهند شد.


- پس از استخدام رسمي، حداکثر مدت دو سال از مدت تحصيل دانجشويان دورهٔ کاردانى و حداکثر چهار سال از مدت تحصيل دانشجويان دورهٔ کارشناسى و دانش‌آموزان دانشسراهاى تربيت‌معلم، جزء سابقهٔ رسمى آنان منظور و از نظر ترفيع (پايه، گروه بازنشستگي) محاسبه خواهد شد.

قانون معلمان، پزشکان و پيراپزشکان وظيفه

به‌منظور تأمين معلمان مورد نياز روستاهاى دورافتادهٔ کشور و تأمين آموزشياران کلاس‌هاى سواد‌آموزي، به‌ويژه در مناطق محروم، به استفاده از مشمولان وظيفه که مدرک تحصيلى ديپلم و بالاتر دارند توجه شده و براين اساس، قانون مربوط در مهرماه ۱۳۶۹ به تصويب رسيده است. نکات مهم اين قانون عبارت است از:


- وزارت دفاع و پشتيبانى نيروهاى مسحل جمهورى‌اسلامى ايران همه ساله تعدادى از مشمولان وظيفه را که مدرک تحصيلى ديپلم و بالاتر دارند، پس از انجام دورهٔ آموزش نظامى براى انجام بقيهٔ خدمت دوره ضرورت به‌منظور خدمت در وزارتخانه‌هاى آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و آموزش پزشکى و نهضت سواد‌آموزى براى انجام دادن فعاليت‌هاى اصلى اين وزارتخانه در بخش‌هاى محروم کشور و نقاط محروم آموزشى به‌صورت مأمور در اختيار وزارتخانه‌هاى مذکور و نهضت سواد‌آموزى قرار مى‌دهد.


- مشمولان وظيفه علاوه بر طى دورهٔ آموزش نظامى موظف به گذراندن دورهٔ آموزش مهارت‌هاى حرفه‌اى طبق برنامه‌اى که هريک از وزارتخانه‌ها و نهضت سوادآموزى تدوين و اعلام مى‌کنند، هستند.


- پس از پايان دورهٔ آموزش نظامى و مهارت‌هاى حرفه‌اي، مشمولان ديپلمه‌اى که در آزمايش‌هاى نهائى موفقيت به‌دست آورند، به درجهٔ گروهبان سومى نائل خواهند شد.


- به مشمولان اين قانون در مدت خدمت ضروري، حقوق و مزايائى معادل درجهٔ استحقاقى و هزينهٔ خوراک، پوشاک و مسکن طبق ضوابط مورد عمل نيروهاى مسلح پرداخت خواهد شد.