پس از تصويب قانون تفکيک وزارت فرهنگ به وزارتخانه‌هاى فرهنگ و هنر، آموزش و پرورش و سازمان اوقاف در سال ۱۳۴۳ ش وظايف شوراى عالى فرهنگ نيز بين سه شورا با عنوان‌هاى شوراى عالى آموزش و پرورش، شوراى عالى فرهنگ و هنر و شوراى عالى اوقاف تقسيم شد.


در شهريور ۱۳۴۵ قانون جديد تشکيل شوراى عالى آموزش و پرورش، مشتمل بر ۹ ماده و ۵ تبصره، از تصويب مجلس گذشت و اولين جلسهٔ رسمى اين شورا در سال ۱۳۴۷ به رياست وزير آموزش و پرورش وقت تشکيل شد. اعضاء اين شورا يازده نفر بودند؛ وظايف و اختيارات متعدد شورا بيشتر به امور آموزش و پرورش پيش‌دانشگاهى مربوط مى‌شد. جلسات اين شورا تا سال ۱۳۵۵ برقرار بود و به‌دلايل مختلف، مانند وجود شوراهاى متعدد در وزارت علوم و آموزش عالى و فرهنگ و هنر و ناهماهنگى‌هاى مختلف در تصميم‌گيري، اشتغال بسيار اعضاء شورا و درنتيجه کاهش عملکرد شورا، عملاً فعاليت آن متوقف شد و اين دورهٔ فترت تا هشتم مهر ۱۳۵۸ ادامه يافت.

قانون جديد شوراى عالى آموزش و پرورش

پس از پيروزى انقلاب اسلامى ايران، براساس مطالعات و بررسى‌هاى مقدماتي، لزوم فعاليت اين شورا احساس شد و لايحه‌اى در اين زمينه از طرف وزارت آموزش و پرورش به شوراى انقلاب پيشنهاد شد. اين لايحهٔ قانونى در بهمن ۱۳۵۸ در ۱۵ ماده و ۴ تبصره تصويب و براى اجراء به وزارت آموزش و پرورش ابلاغ شد. قانون شوراى عالى آموزش و پرورش در تاريخ ۲۵/۹/۶۵ در مجس شوراى اسلامى دوباره مطرح و در ترکيب اعضاء و حدود اختيارات تغييراتى داده شد.


در مقدمهٔ اين قانون آمده است:


”نظر به ضرورت انقلاب فرهنگى در راه استقرار نظام جمهورى‌اسلامى و با توجه به رسالتى که آموزش و پرورش کشور در راه رشد و خودکفائى و بهسازى جامعه دارد و با اعتقاد به لزوم برقرارى ضوابط تعليماتى براى توسعهٔ علوم و فنون و اصلاحات تربيتى برمبناى اعتقادات دينى و تأمين استقلال و آزادى و بنا به ضرورت مشارکت عموم فرهنگيان، مربيان و صاحبنظران در امر تعليم و تربيت کشور، شوراى عالى آموزش و پرورش براساس اين قانون تشکيل مى‌شود“.

وظايف مهم شوراى عالى آموزش و پرورش

و‌ظايف مهم شوراى عالى آموزش و پرورش در قانون اخير عبارت است از:


- تعيين خط مشى آموزشى وزارت آموزش و پرورش جمهورى‌اسلامى ايران با رعايت قوانين موضوعه کشور


- بررسى و تصويب هدف‌ها و نظام آموزشى آموزش و پرورش جهت ارائه به مجلس شوراى اسلامى


- بررسى و تصويب برنامه‌هاى درسى و تربيتى کليه مؤسسات آموزشى کشور که در حوزهٔ وزارت آموزش و پرورش قرار دارد


- تأييد انطباق کتاب‌هاى درسى با برنامه‌هاى مصوب شورا


- بررسى طرح‌ها و لوايح قانونى مربوط به آموزش و پرورش، قبل از طرح در مجلس شوراى اسلامى


- بررسى و تصويب مقررات اجرائى يا انضباطى مدارس


- تصويب آئين‌نامه‌ها و مقررات امتحانات مدارس


- بررسى و تصويب ضوابط ارزشيابى نظام آموزشى وزارت آموزش و پرورش


- تصويب آئين‌نامهٔ رسيدگى و ارزشيابى مدارک تحصيلى صادره از مدارس کشورهاى خارجى تا پايان دورهٔ متوسطه


- بررسى و تصويب مقررات و اصول لازم براى گزينش، تربيت و استخدام معلمان به تناسب احتياجات در مراحل تحصيلي، با رعايت ضوابط عمومى گزينش در کل کشور


- بررسى و تصويب طرح‌هاى توسعه در مراحل و رشته‌هاى مختلف تحصيلى براساس احتياجات نيروى انسانى و با توجه به امکانات کشور


- تهيه، بررسى و تصويب طرح‌هاى لازم براى بسيج و مشارکت مردم در امر آموزش و پرورش.


دقت‌ نظر در هريک از وظايف مهم فوق، اهميت، گستردگى و حوزهٔ مسئوليت اين شورا را در پيشبرد کمّى و کيفى نظام آموزش و پرورش به‌خوبى نشان مى‌دهد.

برخى از ويژگى‌هاى مهم شورا

برخى از ويژگى‌هاى مهم شوراى عالى آموزش و پرورش عبارتند از:


۱. رياست شوراى عالى آموزش و پرورش انتخابى است.


۲. شوراى عالى آموزش و پرورش وابسته به وزارت آموزش و پرورش است.


۳. هيچ‌يک از مقررات آموزشى و پرورشى کشور که به وظايف شوراى عالى آموزش و پرورش مربوط مى‌شود قبل از تصويب شورا، رسميت نخواهد يافت.


۴. سازمان ادارى شورا داراى دبير کلى است که هم‌رديف معاون وزير است و به پيشنهاد وزير آموزش و پرورش و موافقت شوراى عالى آموزش و پرورش منصوب مى‌شود و سمت دبيرى شورا را نيز خواهد داشت.


۵. شورا مى‌تواند در حدود وظايف خود کميسيون‌هائى تشکيل دهد و اعضاء آنها را از بين استادان و متخصصان و دبيران و آموزگاران انتخاب کند.

اعضاء شورا

شورا هفده عضو رسمى و پيوسته دارد که براى مدت چهار سال تعيين و به پيشنهاد وزير آموزش و پرورش از طرف رئيس‌جمهور منصوب مى‌شوند. هم‌چنين اين شورا داراى اعضاء افتخارى يا وابسته است که براى دو سال انتخاب مى‌شوند، اين اعضاء عبارتند از:


۱. وزير آموزش و پرورش


۲. وزير فرهنگ و آموزش عالى


۳. وزير بهداشت و درمان و آموزش پزشکى


۴. وزير جهادسازندگى


۵. يک نفر مجتهد آشنا به مسائل تعليم و تربيت به معرفى فقهاى شوراى نگهبان


۶. سه نفر مطلع و صاحبنظر از معلمان يا رؤساى مدارس هريک از مراحل مختلف تحصيلى به انتخاب شوراى معاونان وزارت آموزش و پرورش


۷. يک نفر صاحبنظر در صنايع و معادن به انتخاب شوراى عالى صنايع


۸. يک نفر صاحبنظر در امور کشاورزى به انتخاب شوراى عالى کشاورزى


۹. مديرکل دفتر تحقيقات و برنامه‌ريزى درسى وزارت آموزش و پرورش


۱۰. سه نفر صاحبنظر در مسائل آموزش و پرورش کشور، به انتخاب وزير آموزش و پرورش


۱۱. سه نفر از اساتيد دانشگاه در رشته‌هاى علوم انساني، علوم فنى و حرفه‌اى به پيشنهاد وزير فرهنگ و آموزش عالى.

اعضاء رسمى

- وزير آموزش و پرورش.


- وزير علوم و تحقيقات و فن‌آورى.


- وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشکى.


- وزير جهاد کشاورزى.


- يک نفر مجتهد آشنا به مسائل تعليم و تربيت، به معرفى فقهاى شوراى نگهبان.


- سه نفر از مطلعان و صاحبنظران هريک از رشته‌هاى علمى و فنى و علوم انسانى مقاطع آموزش عالى به انتخاب شوراى معاونان وزارت علوم تحقيقات و فن‌آورى.


- سه نفر مطلع و صاحبنظر از ميان معلمان يا رؤساى مدارس در هريک از مراحل مختلف تحصيلى به انتخاب شوراى معاونان وزارت آموزش و پرورش.


- يک نفر از صاحبنظران در زمينه صنايع و معادن به انتخاب شوراى عالى صنايع.


- يک نفر از صاحبنظران در امور کشاورزى به انتخاب وزير جهاد کشاورزى.


- مديرکل دفتر تحقيقات و برنامه‌ريزى درسى وزارت آموزش و پرورش.


- سه نفر از صاحبنظران در مسائل آموزش و پرورش کشور به انتخاب وزير آموزش و پرورش.


- رئيس شوراى عالى آموزش و پرورش هر دو سال يک‌بار از بين اعضاء شورا با رأى مخفى تعيين مى‌شود.


- براساس مادهٔ ۳ قانون شوراى عالى آموزش و پرورش و به‌منظور ارزشيابى و نظارت و پيگيرى مصوبات شوراى عالى آموزش و پرورش دبير کل شوراى عالى (که همرديف معاون وزير است) به پيشنهاد وزير آموزش و پرورش و با موافقت شوراى عالى منصوب مى‌شود. دبيرکل سمت دبيرى شوراى عالى را نيز برعهده دارد.