پس از تصويب قانون جديد شوراى عالى آموزش و پرورش، اولين جلسهٔ رسمى اين شورا در سال ۱۳۴۷ به رياست وزير آموزش و پرورش وقت تشکيل گرديد و جلسات اين شورا تا سال ۱۳۵۵ برقرار بود و از اين تاريخ تا مهرماه ۱۳۵۸ بنا به دلايلى فعاليت شورا متوقف شد که اين اولين دورهٔ فترت شورا محسوب مى‌شود.


در بهمن‌ماه ۱۳۵۸ لايحهٔ قانونى راجع به تشکيل شوراى عالى آموزش و پرورش به تصويب شوراى انقلاب اسلامى رسيد و در تاريخ ۲۵/۹/۱۳۶۵ با تصويب مجلس شوراى اسلامى اصلاحاتى در آن به‌عمل آمد.


در مقدمهٔ آن آمده است:


نظر به ضرورت انقلاب فرهنگى در راه استقرار نظام جمهورى‌اسلامى و نظر به رسالتى که آموزش و پرورش کشور در راه رشد و خودکفائى و بهسازى جامعه دارد و نظر به لزوم برقرارى ضوابط تعليماتى براى توسعهٔ علوم و فنون و اصلاحات تربيتى برمبناى اعتقادات دينى و تأمين استقلال و آزادى و بنابر ضرورت مشارکت عمومى فرهنگيان، مربيان و صاحبنظران در امر تعليم و تربيت کشور، شوراى عالى آموزش و پرورش براساس اين قانون تشکيل مى‌گردد.


براساس مادهٔ ۳ لايحهٔ فوق، سازمان ادارى شوراى عالى آموزش و پرورش داراى دبيرکل خواهد بود که همرديف معاون وزير بوده و به پيشنهاد وزير آموزش و پرورش و موافقت شوراى عالى آموزش و پرورش منصوب مى‌شود و برابر مادهٔ ۴ آن، هيچ‌يک از مقررات آموزشى و پرورشى کشور که با وظايف شوراى عالى آموزش و پرورش مربوط است قبل از تصويب در شورا رسميت نخواهد يافت و طبق مادهٔ ۵، کليهٔ مصوبات شوراى عالى آموزش و پرورش در حدود قانون معتبر و براى مؤسسات ذى‌ربط لازم‌الاجراء است.

وظايف و اختيارات شورا

۱. تعيين خط مشى آموزشى وزارت آموزش و پرورش جمهورى‌اسلامى ايران با رعايت قوانين موضوع کشور


۲. بررسى و تصويب هدف‌ها و نظام آموزشى وزارت آموزش و پرورش جهت ارائه به مجلس شوراى اسلامى


۳. بررسى و تصويب برنامه‌هاى درسى و تربيتى کليهٔ مؤسسات آموزشى کشور که در حوزهٔ وزارت آموزش و پرورش قرار دارد


۴. بررسى طرح‌ها و لوايح قانونى مربوط به آموزش و پرورش قبل از طرح در مجلس شوراى اسلامى


۵. تأييد انطباق مطالب کتاب‌هاى درسى با برنامه‌هاى مصوب شورا


۶. بررسى و تصويب اساسنامهٔ هر نوع مؤسسهٔ تعليماتى جديد


۷. بررسى و تصويب مقررات اجرائى و انضباطى مدارس


۸. تصويب آئين‌نامه‌ها و مقررات امتحانات مدارس


۹. بررسى و تصويب ضوابط ارزشيابى نظام آموزشى وزارت آموزش و پرورش


۱۰. تصويب آئين‌نامهٔ رسيدگى و ارزشيابى مدارس تحصيلى صادره از مدارس کشورهاى خارجى تا پايان دورهٔ متوسطه


۱۱. بررسى و تصويب مقررات و اصول لازم براى گزينش تخصصى و ترتيب و استخدام معلمان به تناسب احتياجات در مراحل تحصيلى با رعايت ضوابط عمومى گزينش در کل کشور


۱۲. بررسى و تصويب طرح‌هاى توسعه در مراحل و رشته‌هاى مختلف تحصيلى براساس احتياجات نيروى انسانى و با توجه به امکانات کشور


۱۳. تهيه و بررسى و تصويب طرح‌هاى لازم براى بسيج و مشارکت مردم در امر آموزش و پرورش


۱۴. پيشنهاد اعطاء نشان و مدال و تصويب آئين‌نامهٔ مربوط


۱۵. تصويب آئين‌نامهٔ داخلى شوراى عالى و آئين‌نامه‌هاى مربوط به شوراهاى منطقه‌اى آموزش و پرورش و شوراهاى فرهنگى محلى و شوراهاى مدارس

تعداد اعضاء رسمى شورا ۱۷ نفر

۱. وزير آموزش و پرورش


۲. وزير فرهنگ و آموزش عالى


۳. يک نفر مجتهد آشنا به مسائل تعليم و تربيت به معرفى فقهاى شوراى نگهبان


۴. سه نفر مطلع و صاحبنظر از هريک از رشته‌هاى علمى و فنى و علوم انسانى آموزش عالى به انتخاب شوراى معاونان وزارت فرهنگ و آموزش عالى


۵. سه نفر مطلع و صاحبنظر از معلمان يا رؤساى مدارس از هريک از مراحل مختلف تحصيلى به انتخاب شوراى معاونان وزارت آموزش و پرورش


۶. يک نفر از صاحبنظران در صنايع و معادن به انتخاب شوراى عالى صنايع


۷. يک نفر از صاحبنظران در امور کشاورزى به انتخاب وزير کشاورزى


۸. مديرکل دفتر تحقيقات و برنامه‌ريزى درسى (دفتر فوق به ”دفتر برنامه‌ريزى و تأليف کتب درسي“ تغيير نام يافته است.) در وزارت آموزش و پرورش کشور به انتخاب وزير آموزش و پرورش


۹.سه نفر از صاحبنظران درمسائل آموزش و پرورش کشور به انتخاب وزیر آموزش و پرورش


۱۰. وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشکى


۱۱. وزير جهادسازندگى


اعضاء شوراى عالى آموزش و پرورش به پيشنهاد وزير آموزش و پرورش و صدور حکم از طرف رئيس‌جمهورى منصوب مى‌شوند.