عامل وضعيت فعلى فرسايش در حوضه

براى بررسى نقش اين عامل در توليد رسوب به فرسايش سطحى موجود در حوضه آبخيز مانند فرسايش باراني، فرسايش ورقه‌اي، فرسايش شيار و فرسايش خندقى مورد ارزيابى قرار مى‌گيرد. در اين راستا با تهيه نقشه ژئومرفولوژى و نقشهٔ زير واحد ژئومرفولوژى و نقشهٔ شدت و اشکال فرسايش، کيفيت فرسايش در سطح حوضه مشخص شده است.


ژئومرفولوژى حوضه آبخيز چيخواب
ژئومرفولوژى حوضه آبخيز چيخواب

از لحاظ کمّى بر اساس مدل پسياک امتياز اين عامل بين صفر تا ۲۵ متغير مى‌باشد. در صورتى‌که در سطح زمين هيچگونه فرسايشى مشاهده نشود امتياز صفر و در صورتى‌که بيش از ۵۰ درصد سطح زمين درگير فرسايش‌هائى از نوع شيارى و خندقى باشند امتياز ۲۰ منظور مى‌گردد. در اين مدل جهت تعيين امتياز عامل وضعيت فرسايش از رابطه زير استفاده مى‌شود.


X۸ = ۰/۲۵s.s.f
که در آن:
X۸ = امتياز عامل وضعيت فعلى فرسايش
s.s.f = که با استفاده از روش blm به‌دست مى‌آيد و عامل سطحى خاک مى‌باشد.


جهت تعيين امتياز عامل سطحى خاک از هفت عامل استفاده به‌عمل مى‌آيد که عبارت است از: حرکت توده خاک، پوشش لاشبرگ، پوشش سنگى سطح زمين، قطعات سنگى تحکيم‌يافته شيارهاى سطحي، فرم آبراهه‌ها و توسعه فرسايش خندقي.


جهت شناسائى اين عامل با استفاده از اطلاعات موجود و نقشه‌هاى ارائه‌شده و شناخت حوضه که طى مطالعات ميدانى به‌عمل آمد، حجم امتيازات هفتگانه بالا براى هر يک از واحدهاى هيدرولوژيکى حوضه به قرار زير است: واحد شماره يک ۶/۱۲، واحد شماره دو ۸/۱۵، واحد شماره سه ۷/۱۷، واحد شماره چهار ۷/۱۶ و امتياز اين عامل براى کل حوضه برابر ۷/۱۵ مى‌باشد.


باتوجه به امتيازات کسب‌شده در دامنه تغييرات صفر تا ۲۵ نتيجه مى‌گيريم که اين عامل تأثير متوسطى در فرسايش حوضه دارد.

عامل فرسايش رودخانه‌اى (آبراهه‌اي) و انتقال رسوب

در اين عامل دو پديده فرسايشى کناره‌اى و حمل رسوب توسط سيلاب مورد بررسى و ارزيابى قرار مى‌گيرد. اين فرسايش نتيجه تخريب و شسته‌شدن ديوار آبراهه‌ها است که بيشتر در مواقع سيلابى و فصول پر آب صورت مى‌پذيرد. (نقشهٔ سيماى فرسايش در حوضه).


سيماى فرسايش در حوضه
سيماى فرسايش در حوضه

در خصوص اين عامل نيز مانند عامل قبل با مطالعات ميدانى در حوضه و تفسير عکس‌هاى هوائى و تهيه نقشه ژئومرفولوژى و از روى ديگر نقشه‌ها، نقش اين عامل به‌صورت کيفى مشخص شده است ولى از لحاظ کمى از مدل پسياک اصلاح‌شده با دامنه تغيير صفر تا ۲۰ استفاده شده است. طبق رابطه زير:


X۹ = ۱/۶۷SSF.G
که در آن:
X۹ = امتياز عامل فرسايش روخانه‌اي.
SSF.G = امتياز نهائى فرسايش خندقى عامل خاک از روش BLM مى‌باشد.


با درنظر گرفتن امتياز نهائى فرسايش خندقى و قرار دادن آن در فرمول بالا براى هر واحد هيدرولوژيکى و کل حوضه امتياز نهائى محاسبه شده است که به‌شرح زير مى‌باشد. واحد هيدرولوژيکى شماره ۱، ۲/۸ واحد هيدورلوژيکى شماره ۲، ۴/۵ واحد هيدرولوژيکى شماره ۳، ۵/۱۲ واحد هيدرولوژيکى شماره ۴، ۱۵/۳ و امتياز اين عامل براى کل حوضه معادل ۳۵/۱۰ مى‌باشد.


بر اساس امتياز به‌دست آمده براى اين عامل نتيجه مى‌گيريم که عامل فرسايش رودخانه‌اى نقش متوسطى در فرسايش حوضه آبخيز دارد.