توزيع و پراکندگى قنات در ايران، در ارتباط با عوامل مختلف جغرافيائى از ناحيه‌اى با ناحيهٔ جغرافيائى ديگر متفاوت است؛ زيرا در ايران نزولات جوّي، وجود رودخانه‌هاى دائمي، ناهموارى‌هاى و ويژگى‌هاى اجتماعى مردم در توزيع قنات‌ها نقش عمده‌اى را ايفاء مى‌کند. گيلان به‌علت برخوردارى از نزولات جوّى فراوان و با وجود رودخانه‌هاى دائمى و در نتيجه عدم نياز به آب، کمترين تعداد، يعنى در حدود ۰۰۶/۰% را دارا است. ايلام به‌علت کوهستانى بودن و بالا بودن نزولات جوّي، در مرتبهٔ دوم، در حدود ۰۲/۰% قنات‌ها و استان خراسان با ۶/۲۲% بالاترين تعداد قنات‌ها را در خود جاى داده است.

جدول توزيع در صد قنات‌ها برحسب استانی در ايران

نام شهرستان رشته قنات داير
داير
داير درصد باير
کهکيلويه و بويراحمد ۶۹ ۰/۱۸ ۵۰
کردستان ۳۴۷ ۰/۷۴ ۱۲۲
گيلان ۴ ۰/۰۰۶ ۰۰
فارس ۲۲۹۶ ۶/۴ ۱۷۸۰
لرستان ۱۶۱۰ ۳ ۳۴۰
مرکزى ۳۷۸۶ ۷/۳ ۸۵۹
مازندران ۶۵۸ ۱/۴ ۲۷۷
هرمزگان ۲۰۶ ۰/۴۶ ۸۵
همدان ۲۱۶۹ ۴/۴ ۶۳۰
يزد ۲۶۲۸ ۵ ۵۲۴
ايلام ۶ ۰/۰۲ ۹
اصفهان ۴۸۵۶ ۹/۳ ۱۰۱۵
آذربايجان شرقى ۱۴۲۸ ۳/۶ ۸۵۸
باختران ۳۸۵ ۰/۸ ۱۵۶
بوشهر ۱۰۲ ۰/۲ ۳۲
خراسان ۱۰۷۹۱ ۲۲/۶ ۳۴۸۵
تهران ۵۴۲ ۱۲/۲ ۷۱۸۷
خوزستان ۲۱ ۰/۰۵ ۱۵
چهارمحال و بختيارى ۱۰۱۶ ۲ ۲۵۶
آذربايجان غربى ۵۶۰ ۱/۲ ۲۰۹
سمنان ۸۳۸ ۱/۸ ۲۹۹
سيستان و بلوچستان ۱۳۶۰ ۲/۸ ۴۱۴
زنجان ۱۲۰۱ ۲/۸ ۵۷۳
کرمان ۵۱۰۲ ۱۰/۹ ۱۸۰۳


براساس آمارهاى ارائه شده به‌وسيلهٔ جهاد سازندگي، در ايران مجموعاً ۶۲،۹۳۲ رشته قنات شمارش شده که از اين تعداد، ۲۰،۹۶۷ رشته متروک است و مورد استفاده قرار نمى‌گيرد. به‌عبارت ديگر ۳/۳۳% کل قنات‌هاى ايران تا سال ۱۳۶۲ از حيّز انتفاع ساقط شده است. بالاترين رقم متعلق به استان تهران است که از مجموع ۷۷۲۹ رشته قنات، ۷۱۸۷ رشته باير و فقط ۵۴۲ رشتهٔ آن داير است؛ يعنى به‌عبارت ديگر ۹۲% قنات‌هاى اين استان، متروک شده است.


علت باير شدن قنات‌ها مى‌تواند عوامل متعددى باشد که خود، جاى بحث در يک مقاله تحقيقى را دارد. آنچه مى‌توان مطرح کرد عبارت است از: پائين رفتن سطح ايستائى آب‌هاى زيرزميني، اصلاحات ارضى سال ۱۳۴۲، از بين رفتن همکارى مردمى در روستاها، رايج شدن حفر چاه‌هاى عميق و نيمه عميق، عدم کنترل دولت در مورد چاه‌ها در گذشته، بى‌توجه بودن مردم و دولت به اهميت قنات در گذشته، عدم محافظت و مراقبت از قنوات و عوامل متعدد ديگرى که مى‌توان در اين زمينه نام برد.