يکى از پيامدهاى نامطلوب اصلاحات ارضى در ايران تقسيم اراضى به قطعات کوچک بود که هنوز هم با گذشت متجاوز از ۳۰ سال اين شکل در روستاها حل نشده و تا زمانى که اراضى روستاها به‌صورت قطعات بزرگ درنيايند مشکل عدم بهره‌بردارى باقى خواهد ماند. بنابراين بايد در اين زمينه از سياست‌هاى جهانى سود جست.


سياست يکپارچه کردن اراضى در دنيا معمولاً به ۴ روش صورت گرفته است:

اقدامات خود روستائيان

در اين مورد خود روستائيان به اين نتيجه رسيده‌اند که پراکندگى اراضى موجب زيان اقتصادى و درآمد ناکافى خواهد بود و به صورت يک نياز درونى و برخاسته از جامعه اقدام به يکپارچگى نمودند که در ايران به‌صورت نظام‌هاى کار زراعى (بنه، صحرا و ...) شکل گرفته است. به‌طور کلى يکپارچه نمودن اراضى به دو صورت انجام مى‌گيرد:


اثرات ناشى از انقلاب صنعتى و توسعه شهرها که بخش عمده‌اى از روستائيان به‌خصوص جوانان را به شهرها کشاند مثلاً در فرانسه جمعيت فعال در بخش کشاورزى از ۹ ميليون نفر در سال ۱۹۰۶ به ۵/۳ ميليون نفر در سال ۱۹۷۴ کاهش بافت که اين امر باعث شد شرايط لازم جهت يکپارچگى اراضى چه به‌صورت واگذارى اراضى به ديگرى زارعين و چه خريد و فروش مهيا گردد اقدامات خودجوش روستائيان که در بعضى مواقع با تفاهم و توافق موجب معاوضه و خريد و فروش جهت يکپارچگى شدند.

اقدامات دولت

در برخى از کشورها دولت‌ها بعد از اصلاحات ارضى متوجه معايب چندپارچگى اراضى شدند و براى رفع اين نقصيه اقداماتى به‌عمل آوردند. مثلاً در ايران قبل از انقلاب اسلامي، دولت موجب به‌وجود آمدن سازمان‌هاى سهامى زراعى و تعاونى‌هاى توليد کشاورزى شد. يا در فرانسه بعد از جنگ جهانى دوم براى مقابله با تفرق اراضى زراعي، دولت مؤسسه سافر را تشکيل داد، اين مؤسسه زمين‌هاى روستائيان را خريدارى و بعد از يکپارچگى آنها به زارعين ديگر يا آنهائى که مقدار زمين‌هايشان از حد مطلوب پائين‌تر بود مى‌فروخت.

تشکيل تعاونى‌هاى توليد کشاورزي

براى يکپارچگى اراضى به‌منظور اقتصادى کردن امر زراعت مى‌توانيم به دو طريق عمل نمائيم:


- معاوضه و مبادله يا خريد زمين‌ها که موجب گسترش اراضى گردد.


- تشکيل تعاونى‌هاى توليد: اين تعاونى‌‌ها يا به‌صورت مشارکت دهقانان در امر فروش و بازاريابى محصولات است يا به‌صورت مشارکت در امر توليد محصولات زراعى که بر دو گونه است:


۱. مشارکت در امر کشت و تهيه و تدارک نهاده‌هاى زراعى است که امر بهره‌برداري، و برداشت خصوصى است و زارع در اين مورد مستقل مى‌باشد.


۲. به‌صورت يک کاسه کردن امر کاشت، داشت و برداشت است که در اين نوع استقلال بهره‌بردارى که در مورد اول وجود داشت حذف شده و زارع بر مبناى سهم زمين و نيروى کار قسمتى از درآمد را به خود اختصاص مى‌دهد.

اصلاحات ارضى

تعريف اصلاحات ارضى از لوکوز: اصلاحات ارضى مجموعه عملياتى است که هدف آن تغيير ساختار ارضى يک کشور و يا چند ناحيه از طريق اصلاح روابط اجتماعى به‌منظور تأمين شرايط لازم جهت استفاده از تکنيک‌هاى زراعى و افزايش توليدات کشاورزى است. اصلاحت ارضى را مى‌توان از نظر ايدئولوژى حاکم بر کشورها به دو دسته سوسياليستى و غيرسوسياليستى تقسيم نمود.

کشورهاى سوسياليستى

بعد از انقلاب ۱۹۱۷ زمين‌هاى بزرگ مالکان، اشراف، بورژواها و کليساها بين دهقانان تقسيم شد و در ۲ مرحلهٔ زمانى به کلخوزها تبديل شد. براى جلوگيرى از کوچک شدن قطعات زراعى زمين واگذارى را پس از فوت زارع به دولت عودت مى‌دهند و اگر زارع سالخورده باشد يا بشود، زمين را در ازاء مستمرى و بازنشستگى به دولت واگذار مى‌کنند. اين اقدام تا سال ۱۹۸۵ ادامه داشت ولى بعد از آن با ادغام چند شرکت تعاونى کمون‌ها را تشکيل دادند که ۷۴۰،۰۰۰ تعاونى به ۲۴،۰۰۰ کمون تبديل شد.

کشورهاى غيرسوسياليستى

در کشورهاى جهان سوم هدف اصلاحات ارضي، تقسيم اراضى بين زارعان بدون انجام عمليات زيربنائى مثل تسطيح و زهکشى بوده است در حاليکه در کشورهاى صنعتى تقسيم اراضى بين زارعين با اتمام عمليات زيربنائى همراه مى‌باشد.