يکى ديگر از دلايل توسعهٔ هر شهر، اجراء نقش و وظيفه‌اى است که در سطح کشور يا منطقه بر عهدهٔ آن شهر قرار گرفته است، و جمعيت فعال در امور اقتصادى هر شهر، براساس نوع کار و وظيفه‌اى که بر عهدهٔ شهر در سطوح منطقه يا کشور گذارده شده است، به فعاليت در آن شهر اشتغال دارد. نوع کار وظيفه هر شهر را، بالاترين درصد جمعيت شاغل و فعال آن شهر، از نظر نوع کاريا نقشى که برعهده دارد و يا ميزان ارزش افزوده فعاليت‌هاى اقتصادى تعيين مى‌کند.


به‌طور کلي، هر شهر بايستى يک يا چند نقش عمده را ايفاء نمايد؛ و يکى از علل وجود شهرها نيز، ايفاء نقشى است که برعهده دارند. تقسيم‌بندى شهرها، از نظر نقش و وظيفه‌اى که بر عهده دارند، مبين اين نکته نمى‌باشد که اگر شهرى وظيفهٔ خاصى را ايفاء نمايد، مطلقاً نوع يا انواعى از وظايف ديگر را انجام نمى‌دهد. مهم‌ترين تقسيم‌بندى‌هاى نقش شهر به قرار زير هستند:


۱. نقش بازرگانى و تجارى

۲. نقش صنعتى

۳. نقش نظامى و دفاعى

۴. نقش فرهنگى (نقش‌هاى مذهبى و زيارتگاهي، آموزشي، دانشگاهي، ادبى و هنري، فستيوال و کنگره‌اى از تقسيمات اين نقش است).

۵. نقش توريستى و پذيرائى (نقش‌هاى بيمارستانى و درمانگاهي، آب‌معدني، تفريحى و ييلاقى از تقسيمات اين نقش است).

۶. نقش ادارى و سياسى

۷. نقش کشاورزى

۸. نقش مختلط (مجموعه‌اى از چند نقش و وظيفه‌هاى فوق)


نقش‌هاى ديگرى نيز مى‌توان براى شهرها متصور شد که از آن جمله‌اند: نقش‌هاى خدماتي، بندري، معدنى بين راهي، امثال آنها، که بعضى از آنها از تقسيمات فرعى تقسيمات اصلى فوق مى‌باشند.