متوسط باران سالانه‌اى که در ايران مى‌بارد حدود ۳۰۰ ميلى‌متر محاسبه شده است، اين مقدار باران نسبت به متوسط بارانى که تمامى سطح کره‌زمين دريافت مى‌دارد حدود (يک‌سوم) کمتر است، بنابراين ايران در سطح جهانى کشورى است خشک و کم‌باران.


شمال ايران منطقه پربارانى است که مقدار باران سالانه بعضى از مناطق آن از حدود ۱۵۰۰ ميلى‌متر نيز تجاوز مى‌نمايد (نواحى رشت و بندر انزلي). بدون در نظر گرفتن منطقه شمال باران دريافتى مناطق ديگر ايران منشاء مديترانه‌اى دارند و ابرها از غرب به داخل کشور نفوذ نموده و به سمت شرق پيش مى‌روند، طبيعى است که بيشتر باران اين ابرها در مناطق کوهستانى غرب کشور ريزش نموده و به سمت شرق به مرور از قدرت و مقدار ابرها کاسته شده تا آنجا که قدرت ريزش ابرها در مناطق کويرى به حداقل ممکنه مى‌رسد و گاهى ممکن است در طول مدت سال در برخى از نقاط کوير قطره بارانى هم مشاهده نگردد.


اگر خطوط همباران سالانه ايران را در روى نقشه بارندگى در نظر بگيريم، مشاهده مى‌گردد که خط همباران سالانه حدود ۳۰۰ ميلى‌متر، ايران را به دو منطقه شرقى و غربى تقسيم مى‌نمايد. اين خط از شمال خراسان آغاز شده دامنه شمالى کوه‌ها را دور زده از دامنه جنوبى کوه‌هاى خراسان و البرز مرکزى گذشته تقريباً از مغرب استان‌هاى تهران، اصفهان و فارس عبور نموده به مناطق ساحلى جنوبى مى‌رسد.


خط همباران مذکور ايران را به دو منطقه تقسيم مى‌نمايد:


مناطقى که سالانه بيش از ۳۰۰ ميلى‌متر باران دريافت مى‌دارند غرب و شمال کشور را شامل مى‌شوند و مناطقى که کمتر از ۳۰۰ ميلى‌متر باران دريافت مى‌دارند مناطق شرقى و جنوبى را دربر مى‌گيرند، بر اين اساس:


- مناطق غربى و شمالى پرباران

- مناطق شرقى و جنوبى کم‌باران


محسوب مى‌گردند. در اين پژوهش مناطق پرباران غربى و شمالى به‌نام ”مناطق غربي“ و مناطق کم‌باران شرقى و جنوبى به‌نام ”مناطق شرقي“ ناميده شده است (نقشه تقسيمات منطقه‌اى ايران براساس خط همباران)


تقسيمات منطقه‌اى ايران براساس خط همباران
تقسيمات منطقه‌اى ايران براساس خط همباران

نيمى از منطقه شرقى ايران قلمرو واحدهاى توليد زراعى سنتى جمعى ”بنه‌ها۱ست، اگر مرزهاى قلمرو بنه‌ها و خط همباران را بر روى هم منطبق نمائيم، ايران به سه منطقه شرقي، غربى و جنوبى تقسيم مى‌گردد (نقشهٔ قلمرو مناطق جنوبى خارج از مرز بُنه‌ها و خط همباران).


(۱نه‌ها واحدهاى مستقل زراعى بودند که در هريک از آنها چند نفرى زارع با تخصص‌هاى مختلف براى مدت يک سال زراعى در زمينى مشترک متعلق به مالک زيرنظر يکى از اعضاء که در امور زراعى از ديگران متخصص‌تر بود براساس عرف محل با شرايطى به سرپرستى و نظارت ارباب به‌طور سهم‌بر به‌کار زراعى اشتغال داشتند، اين واحدها پس از اصلاحات ارضى در بسيارى از نقاط تغيير شکل داده و يا از بين رفتند. (براى اطلاعات بيشتر به‌کتاب ”بنه“ مراجعه شود).


قلمرو مناطق جنوبى خارج از مرز بُنه‌ها و خط همباران
قلمرو مناطق جنوبى خارج از مرز بُنه‌ها و خط همباران

منطقه جنوبى را براساس تقسيمات سياسى کشورى به دو قسمت شرقى و غربى تقسيم مى‌نمائيم، نيمه غربى با وجود بى‌بارانى منطقه نسبتاً پرآبى است زيرا رودخانه‌هائى که از کوه‌هاى غربى و مرکزى کشور به‌سمت جنوب سرچشمه مى‌گيرند از اين نواحى گذشته به خليج‌فارس مى‌ريزند در صورتى‌که در نيمه شرقى چنين رودهاى دائمى و پرآبى وجود ندارند بنابراين منطقه جنوبى به دو قسمت زير تقسيم مى‌شود: (نقشه تقسيم منطقه جنوبى ايران به دو ناحيه کم‌آب و پرآب).


۱. نيمه پرآب غربى

۲. نيمه کم‌آب شرقى


تقسيم منطقه جنوبى ايران به دو ناحيه کم‌آب و پرآب
تقسيم منطقه جنوبى ايران به دو ناحيه کم‌آب و پرآب

اگر نيمه پرآب غربى را به‌انضمام مناطق پرباران غربى به‌حساب آوريم و نيمه کم‌آب شرقى را ضميمه مناطق کم‌باران شرقى منظور داريم، تمامى سطح ايران به دو منطقه شرقى و غربى تقسيم مى‌گردند. (نقشهٔ تقسيم منطقه‌اى ايران به تفکيک مناطق پرباران و پرآب، کم‌باران و کم‌آب).


۱. منطقه غربى پرباران و پرآب

۲. منطقه شرقى کم‌باران و کم‌آب


منطقه شرقى (نقشهٔ تقسيم منطقه‌اى ايران به تفکيک مناطق پرباران و پرآب، کم‌باران و کم‌آب) خود به دو قسمت زير تقسيم مى‌گردد. (نقشهٔ تقسيم منطقه شرقى ايران به تفکيک نواحى کم‌‌باران و کم‌آب).