در ميان عواملى که محيط جغرافيائى را به‌وجود مى‌آورند بدون شک آب‌وهوا يکى از مهم‌ترين آنها است و از مهم‌ترين عوامل زندگى بشر به‌شمار مى‌رود. منظور از آب‌وهوا وضع کلى و متوسط هوا در هر ناحيه از سطح زمين است تفاوت آب‌وهوا با هوا در اين است که هوا زمان معين و محدودى (مثلاً يک ساعت يک روز، يک فصل) را مشخص مى‌سازد مثلاً مى‌گوئيم هواى امروز سرد يا گرم است، زمستان امسال سرد نبود در صورتى‌که آب‌وهوا وضع عمومى هوا را به‌طور مطلق و بدون توجه به زمان مشخص مى‌سازد. مثلاً آب‌وهواى منطقه معتدله گرم‌تر از آب‌وهواى منطقه قطبى است.


کلمه هوا را ما در مورد اشاره به وضع ”جو“ زمين۱ه‌کار مى‌بريم و بررسى و تحقيق در آن علم ”هواشناسي“ را به‌وجود مى‌آورد در صورتى‌که بررسى آب‌وهوا علم ”اقليم‌شناسي“ يا ”کليماتولوژى ـ Climatoiogy“ و يا ”آب‌وهواشناسي“ را به‌وجود مى‌آورد که اساس بررسى آن بر پايه هواشناسى استوار است.


(۱و“ را در گذشته ”نيوار“ مى‌ناميدند و آن عبارت است از فضا، کره هوا، هواى اطراف زمين، فاصله مابين زمين و آسمان. کلمه ”نيوار“ را به‌جاى ”جو“ ظاهراً براى اولين بار در سال ۱۰۶۲ قمرى محمدحسين تبريزى متخلص به برهان در فرهنگ ”برهان قاطع“ به‌کار برده است، بعداً در سال ۱۲۸۸ قمرى هم رضاقلى خان هدايت همين لغت را در فرهنگ ”انجمن‌آرا“ متذکر گرديده است.


آب‌وهواى هر ناحيه با عوامل جغرافيائى محيط رابطه مستقيم دارد مثلاً شکل و حرکات زمين، پراکندگى خشکى‌ها و ناهموارى‌ها و از همه بالاتر شرايط محلى و منطقه‌اي، پس براى شناخت آب‌وهواى هر منطقه عوامل طبيعى را بايستى در دو قسمت مورد بررسى قرار دهيم:


قسمت اول: عوامل آب‌وهوائى محلى (ثابت)

قسمت دوم: عوامل آب‌وهوائى غيرمحلى (غيرثابت)