کودک يک‌ساله خوش‌خو و مهربان است و با رسيدن به هجده ماهگى شروع به مقاومت مى‌نمايد. کودک دو ساله بر درخواست‌هاى خود شديداً اصرار مى‌ورزد. در طول اين مدت رشد عاطفى کودک يکنواخت نيست. احساسات از سوئى به سوى ديگر در نوسان است؛ در يک لحظه مهربان و خنده‌رو و در لحظه‌اى ديگر عصبانى شده و لگدپرانى مى‌کند. کودک هجده ماهه ناگهان در برابر مادر ايستاده و از جدائى او ممانعت مى‌نمايد. با رسيدن به سن دو سالگى علاوه بر رفتارهاى عمدى و خودسرانه، تعداد پاسخ‌هاى منفى (نه‌ها) فراوان گشته و دوره‌اى که اصطلاحاً به دورهٔ سال‌هاى ”پردردسر“ معروف است، آغاز مى‌گردد.


در هجده ماهگى احساس گناه در کودک وجود ندارد ولى در سن دو سالگى احتمال دارد که ظاهر کودک تأسف او را نشان دهد. کودکان دو ساله مى‌توانند در مورد تنبيه شدن براى انجام کارهاى اشتباه خود (براى مثال بازى در گل و لاي) قضاوت نمايند.