۱. نقل و انتقال قطعى املاک به بانک‌ها در رابطه با تسهيلات اعطائى بانک‌ها از طريق مشارکت مدنى مشمول ماليات نقل و انتقال نخواهد بود. (تبصره ۴ ماده ۵۹)


۲. نقل و انتقال قطعى املاک که در اجراء قوانين و مقررات اصلاحات ارضى به‌عمل آمده و يا خواهد آمد و نقل و انتقال واحدهاى مسکونى از طرف شرکت‌هاى تعاونى مسکن به اعضاء آنها مشمول ماليات موضوع اين مبحث نخواهد بود. (ماده ۶۵)


۳. املاکى که در اجراء ماده ۳۴ قانون ثبت مصوب مرداد ماده ۱۳۲۰ و اصلاحات بعدى آن به دولت تمليک مى‌شود از پرداخت ماليات نقل و انتقال قطعى معاف است.


۴. اولين انتقال قطعى واحدهاى مسکونى ارزان و متوسط قيمت که ظرف مدت ده سال از تاريخ تصويب اين قانون مطابق ضوابط و قيمت‌هائى که وزارتخانه‌هاى مسکن و شهرسازى و امور اقتصادى و دارائى تعيين مى‌نمايند احداث و حداکثر در مدت يکسال از تاريخ انقضاء مهلت اجراء برنامه احداث که حسب مورد توسط وزارت مسکن و شهرسازى يا شهردارى محل تعيين مى‌شود منتقل گردد از پرداخت ماليات بر نقل و انتقال قطعى املاک معاف مى‌باشد (ماده ۶۹ ق.م.م)


۵. هرگونه مال يا وجوهى که از طرف وزارتخانه‌ها و مؤسسات و شرکت‌هاى دولتى يا شهردارى‌ها بابت عين يا حقوق راجع‌به املاک و اراضى براى ايجاد و يا توسعه مناطق نظامى يا مرافق‌ عامه از قبيل توسعه يا احداث جاده، راه‌آهن، خيابان، معابر، لوله‌کشى آب و نفت و گاز، حفر نهر و نظاير آنها به مالک يا صاحب حق تعلق مى‌گيرد يا به حساب وى به وديعه گذاشته مى‌شود از ماليات نقل و انتقال موضوع معاف خواهد بود. (ماده ۷۰ ق.م.م)


اين معافيت مشروط به آن است که قانوناً حتى بدون رضايت مالک هم ملک قابل انتقال باشد. چنانچه مالکان املاک و حق واگذارى محل از انتقال ملک يا حق واگذارى محل خوددارى و مؤسسات فوق‌الذکر به‌موجب قانون و يا اعمال قوه قهريه نسبت به تملک آن اقدام نمايند، وجوه مربوطه که به مالکان يا صاحبان حق، پرداخت يا به‌ حساب وى توديع شود اين وجوه مشمول ماليات خواهد بود.


۶. املاکى که طبق قوانين مربوطه در فهرست آثار ملى ايران به ثبت رسيده يا مى‌رسد در صورت انتقال به سازمان ميراث فرهنگى کشور نسبت به کل ماليات نقل و انتقال قطعى متعلق و در ساير موارد که مالکيت در دست اشخاص باقى مى‌ماند نسبت به ۵۰ درصد ماليات مربوط به درآمد املاک از معافيت برخوردار خواهد شد (ماده ۷۰ ق.م.م)


مثال نمونه

شش دانگ مالکيت ساختمانى به‌طور مشاع به سه نفر به نسبت يک دانگ، سه دانگ و دو دانگ تعلق دارد. چنانچه ارزش معاملاتى ملک مزبور ۷۲،۰۰۰،۰۰۰ ريال و قيمت فروش ملک ياد شده ۱۱۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال باشد و سه نفر مالک مزبور بخواهند نسبت به انتقال ملک به خريدار اقدام کنند ماليات نقل و انتقال سهم هر يک چقدر است.


سهم يک دانگ
 
۱۲،۰۰۰،۰۰۰ = ۱/۶ ? ۷۲،۰۰۰،۰۰۰
 
سهم مالک دو دانگ
 
۲۴،۰۰۰،۰۰۰= ۲/۶ ? ۷۲،۰۰۰،۰۰۰
 
سهم مالک سه دانگ
 
۳۶،۰۰۰،۰۰۰ = ۳/۶ ? ۷۲،۰۰۰،۰۰۰
 
ماليات سهم مالک يک دانگ
 
۴۸۰،۰۰۰،۰۰۰= %۴ ? ۱۲،۰۰۰،۰۰۰
 


۸۰،۰۰۰،۰۰۰=%۴ ? ۲۰،۰۰۰،۰۰۰
۱،۱۲۰،۰۰۰ ماليات مالک دو دانگ
۲۴،۰۰۰،۰۰۰
۳۲۰،۰۰۰،۰۰۰= %۸?۴،۰۰۰،۰۰۰
۸۰۰،۰۰۰ = %۴ ? ۲۰،۰۰۰،۰۰۰
۲،۰۸۰،۰۰۰ ماليات مالک سه دانگ
۳۶،۰۰۰،۰۰۰
۱،۲۸۰،۰۰۰=%۸ ? ۱۶،۰۰۰،۰۰۰
کل ماليات نقل و انتقال                        ۳،۶۸۰،۰۰۰= ۴۸۰،۰۰۰+۱،۱۲۰،۰۰۰+ ۲،۰۸۰،۰۰۰


لازم به يادآورى است که به استناد ماده ۵۹ بهاء فروش ملک تأثيرى در محاسبه ماليات ندارد.