- باستناد ماده ۵۲ ـ قانون ماليات‌هاى مستقيم:

درآمد شخص حقيقى يا حقوقى ناشى از واگذارى حقوق خود نسبت به املاک واقع در ايران پس از کسر معافيت‌هاى مقرر در اين قانون مشمول ماليات بر درآمد املاک مى‌باشد.


تبصره:

درآمد املاک شرکت‌هائى که تمام سرمايه آنها به‌طور مستقيم يا با واسطه متعلق به دولت است تابع مقررات اين مبحث نبوده و از طريق رسيدگى به دفاتر تشخيص خواهد شد.

درآمد مشمول ماليات اجاره املاک

ماده ۵۳ قانون ماليات‌هاى مستقيم درآمد مشمول ماليات اجاره املاک را به‌شرح ذيل تعيين کرده است:


درآمد مشمول ماليات املاکى که به اجازه واگذار مى‌گردد عبارت است از کل مال‌الاجاره اعم از نقدى و غيرنقدى پس از کسر بيست و پنج درصد بابت هزينه‌ها و استهلاکات و تعهدات مالک نسبت به مورد اجاره.

مبناى تعيين درآمد اجاره املاک با توجه به مفاد قانون ماليات‌هاى مستقيم

به استناد ماده ۵۴ قانون ماليات‌ها مال‌الاجاره از روى سند رسمى (سند رسمى سندى است که در دفترخانه و در محاضر رسمى و يا در محاکم دادگسترى تنظيم و امضاء شود) تعيين مى‌شود و در صورتى‌که اجاره‌نامه رسمى وجود نداشته باشد يا از تسليم سند يا رونوشت آن خوددارى گردد و يا مؤجر علاوه بر اجاره‌بهاء وجهى به‌عنوان وديعه يا هر عنوان ديگر از مستأجر دريافت نموده باشد ميزان اجاره‌بهاء براساس املاک مشابه تعيين خواهد شد.

نرخ محاسبه ماليات بر درآمد اجاره املاک

به استناد مفاد ماده ۱۲۹ قانون ماليات‌هاى مستقيم مصوب ۳/۱۲/۱۳۶۶ و اصلاحيه مورخ ۷/۲/۷۱ نرخ محاسبه ماليات بر درآمد اجاره املاک براساس نرخ‌هاى مقرر در ماده ۱۳۱ قانون مزبور صورت خواهد گرفت.

جدول ماليات بر درآمد موضوع ماده ۱۳۱ قانون ماليات‌ها

نرخ
ماليات
ماليات جمع
‌شونده ـ ريال
تا ميزان ۱،۰۰۰،۰۰۰ ريال درآمد مشمول ماليات سالانه
%۱۲
۱۲۰،۰۰۰
تا ميزان ۲،۵۰۰،۰۰۰ ريال درآمد مشمول ماليات سالانه
نسبت به مازاد ۱،۰۰۰،۰۰۰ ريال
%۱۸
۳۹۰،۰۰۰
تا ميزان ۴،۰۰۰،۰۰۰ ريال درآمد مشمول ماليات سالانه
نسبت به مازاد ۲،۵۰۰،۰۰۰ ريال
%۲۵
۷۶۵،۰۰۰
تا ميزان ۹،۰۰۰،۰۰۰ ريال درآمد مشمول ماليات سالانه
نسبت به مازاد ۴،۰۰۰،۰۰۰ ريال
%۳۵
۲،۵۱۵،۰۰۰
تا ميزان ۲۵،۰۰۰،۰۰۰ ريال درآمد درآمد مشمول ماليات سالانه
نسبت به مازاد ۹،۰۰۰،۰۰۰ ريال
%۴۰
۸،۹۱۵،۰۰۰
تا ميزان ۵۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال درآمد مشمول ماليات سالانه
نسبت به مازاد ۲۵،۰۰۰،۰۰۰ ريال
%۴۵
۲۰،۱۶۵،۰۰۰
تا ميزان ۱۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال درآمد مشمول ماليات سالانه
نسبت به مازاد ۵۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال
%۵۰
۴۵،۱۶۵،۰۰۰
تا ميزان ۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال درآمد مشمول ماليات سالانه
نسبت به مازاد ۱۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال
نسبت به مازاد ۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ريال
%۵۲
%۵۴
۱۴۹،۱۶۵،۰۰۰


نرخ‌هاى فوق در مورد ماليات بر درآمد اشخاص حقوقى که سال مالى آنها از اول سال ۱۳۷۰ به بعد خاتمه مى‌يابد، جارى بوده و در ساير موارد از ابتداى سال ۱۳۷۱ اعمال مى‌شود.

نحوه پرداخت ماليات بر درآمد اجاره املاک

- مالک يا مالکين مکلف هستند اظهارنامه مالياتى هر سال درآمد اجاره خود را تا پايان تيرماه سال بعد به حوزهٔ مالياتى مربوطه تسليم و ماليات متعلقه را نيز پرداخت کنند (ماده ۸۰ ق.م.م)


- در صورتى‌که مستأجر اشخاص حقوقى (اعم از دولتى يا خصوصى و يا نهادهاى عمومى غيردولتي) باشند هنگام پرداخت اجاره‌بهاء مکلف هستند ماليات متعلقه را براساس قانون محاسبه، کسر و ظرف مدت ده روز پس از کسر ماليات مربوطه را به اداره امور اقتصادى و دارائى محل وقوع ملک پرداخت و رسيد آن را به مؤجر تسليم نمايد (تبصره ۹ ماده ۵۳ ق.م.م)

معافيت‌هاى ماليات بر درآمد اجاره املاک (مستغلات)

محل سکونت پدر و مادر يا همسر يا فرزند يا اجداد و همچنين محل سکونت افراد تحت تکفل مالک اجارى تلقى نمى‌شود مگر اينکه به‌موجب اسناد و مدارک ثابت گردد که اجاره پرداخت مى‌شود (تبصره يک ماده ۵۲ ق.م.م)


هرگاه مالک خانه يا آپارتمان مسکوني، آن را به اجاره واگذار نمايد و خود محل ديگرى براى سکونت خويش اجاره نمايد يا از خانه سازمانى که کارفرما در اختيار او مى‌گذارد استفاده کند در احتساب درآمد مشمول ماليات اين مبحث، ميزان مال‌الاجاره‌اى که به‌موجب سند رسمى يا قرارداد مى‌پردازد يا توسط کارفرما از حقوق وى کسر و يا براى محاسبه ماليات حقوق تقويم مى‌گردد از کل مال‌الاجاره دريافتى او کسر خواهد شد. (ماده ۵۵ ق.م.م)


در صورتى‌که مالک قسمتى از محلى را که در آن سکونت دارد جهت سکونت به اجاره واگذار نمايد تا سى هزار ريال مال‌الاجاره ماهانه دريافتى مالک از اين بابت معاف خواهد بود (ماده ۵۶ ق.م.م)


اشخاص حقيقى که هيچ‌گونه درآمدى ندارند تا مبلغ يک صد و بيست و پنج هزار ريال از درآمد ماهيانه مشمول ماليات درآمد اجاره املاک (مستغلات) آنان از ماليات معاف مى‌باشد و چنانچه درآمد اجاره املاک (مستغلات) آنان از ماليات معاف مى‌باشد و چنانچه درآمد اجاره املاک (مستغلات) آنان بيش از مبلغ يک صد و بيست و پنج هزار ريال باشد ماليات بر درآمد اجاره نبايد درآمد آنان را از مبلغ فوق تقليل دهد. (ماده ۵۷ ق.م.م)


چنانچه مالک داراى فرزند معلول يا عقب‌مانده‌اى که قادر به‌کار نباشد. در تکفل خود داشته باشد. علاوه بر معافيت‌هاى فوق که حسب مورد از آن استفاده خواهند نمود ماهانه تا ده هزار ريال از درآمد مشمول ماليات اجارى املاک آنها به‌ازاء هر يک از پرداخت ماليات معاف مى‌شود. (تبصره ۳ ماده ۵۷ ق.م.م)


در صورتى‌که سهم مال‌الاجاره هر يک از مالکين مشاع بيش از پنج هزار ريال در ماه نباشد از پرداخت ماليات بر درآمد اجاره املاک معاف خواهد بود. (ماده ۵۸ ق.م.م)