اثر اعطاء مجانى به سهامداران

همان‌طورى که قبلاً نيز ذکر گرديد و با توجه به‌طرز فکر سرمايه‌گذاران ايرانى و نسبتى که در حال حاضر بين قيمت سهم در بورس و بهاء اسمى آن وجود دارد، تعداد زيادى از شرکت‌ها پس از رسيدن قيمت سهم به ميزان معيني، قسمتى از ذخاير خود را به تبديل به سرمايه نموده و از محل آن سهام جديد منتشر و تحويل سهامداران شرکت مى‌نمايند. در اين‌ مورد نيز حالات مختلفى وجود دارد که به‌شرح زير مورد تجزيه و تحليل واقع مى‌شود:


۱. چون سهام مجانى از محل اندوخته‌هاى شرکت که در هر صورت مورد بهره‌بردارى قرار مى‌گرفته است اعطاء مى‌گردد، بنابراين تفاوتى از نظر حساب سرمايه به‌وجود نخواهد آمد و در نتيجه در سوددهى شرکت‌ در صورتى‌که عوامل ديگر نيز بدون تغيير باقى بمانند، تغييرى ايجاد نخواهد شد در اين‌صورت قيمت سهم مى‌بايست متناسب با سهام مجانى کاهش يابد. مثلاً در صورتى‌که قيمت سهم قبل از اعطاء سهام مجانى ۳۰۰۰ ريال براى هر سهم باشد و شرکت در ازاء هر سهم يک سهم مجانى صادر نمايد، قيمت سهم جديد مى‌بايست به ۱۵۰۰ ريال کاهش يابد، چون سهامدار پس از دريافت سهم مجانى براى هر سهم دو سهم دارا خواهد بود که مى‌تواند کماکان آنها را به ۳۰۰۰ ريال بفروشند. از طرف ديگر چون پرداخت سود در کشور ايران براساس درصدى از بهاء اسمى صورت گرفته و بعضى از مؤسسات محدوديت‌هائى از نظر تقسيم سود بيش از درصد معينى دارند، لذا اين عمل به سهامدار امکان مى‌دهد که سود بيشترى را دريافت دارد.


همچنين در صورتى‌که وضع سوددهى و مديريت و ساير عوامل شرکت از نظر سرمايه‌گذاران مساعد باشد. از جهت روانى و از جت محاسبات رياضى و درصدگيري، تقاضاى بيشترى براى خريد سهم ايجاد خواهد شد که اين تقاضاها ممکن است به بالا رفتن قيمت سهم بعد از اعطاء سهام مجانى کمک نمايد. براى مثال بالا رفتن قيمت سهمى که به ۳۰۰۰ ريال مورد معامله واقع مى‌شود. به ميزان ۱۵۰ ريال معادل ۵ درصد مبلغ سرمايه‌گذارى براى سرمايه‌گذار بازده ايجاد خواهد نمود. در حالى‌که اگر قيمت همين سهم ۱۵۰۰ ريال باشد، ۱۵۰ ريال افزايش در قيمت و ۱۰ درصد بازده دربر خواهد داشت.


در هر صورت چون فرض اين است که سرمايه‌گذاران در جريان اخبار شرکت‌ها قرار گرفته و از اعطاء سهام مجانى اطلاع داشته و در نتيجه قيمت سهم قبل از اعطاء سهام مجانى با توجه به اين مزايا تعيين گرديده است، لذا قيمت سهم پس از اعطاء سهام مجانى مى‌بايست به تناسب کاهش يابد.


۲. در صورتى‌که سرمايه شرکت از محل اعطاء سهام مجانى و فروش سهام به سرمايه‌گذاران جديد تأمين شود، قيمت مى‌بايست با توجه به بند فوق و توضيحاتى که در مورد اعطاء حق خريد و يا فروش آن داده شده تعيين گردد. چون اکثر شرکت‌هاى ايرانى تمام اين اقدامات را با هم انجام مى‌دهند، بنابراين براى تعيين قيمت واقعى سهم، مى‌بايست ميزان سهام مجانى و سهامى که به قيمت اسمى به سهامداران قبلى فروخته مى‌شود به همراه سهامى که به قيمت آزاد به سرمايه‌گذاران جديد واگذار مى‌گردد. و نحوه تأمين سهام مجانى مورد مطالعه واقع شده و قيمت متناسب سهم تعيين گردد. اين عمل به سادگى قابل محاسبه بوده و همواره مى‌توان با توجه به جمعى جهات قيمت منطقى سهم را پس از افزايش سرمايه محاسبه نمود.