حادثه

بيمه‌گر خسارت‌هائى را که به وسيلهٔ نقليهٔ مورد بيمه به‌علت حادثه وارد مى‌شود تحت پوشش قرار مى‌دهد و پرداخت مى‌کند. خسارت‌هائى که بر اثر حادثه به اتومبيل وارد مى‌شود خسارت‌هائى است که از برخورد دو اتومبيل، يا برخورد اتومبيل به يک جسم ثابت، يا متحرک يا برخورد شيءاى ديگر به اتومبيل يا واژگون‌شدن و سقوط اتومبيل مورد بيمه ناشى مى‌شود. وسايل يدکى اصلى که مطابق فهرست مشخصات (catalog) اتومبيل به خريدار تحويل مى‌شود نيز جزءِ مورد بيمه محسوب مى‌گردد. خسارت‌هاى حاصل از کهنگى و اسقاط، بى‌دقتى در نگهدارى و معايب ساخت وسيلهٔ نقليه تحت پوشش نيست، همچنين هرگونه آسيب‌وارده به لاستيک‌ها. (جز بر اثر آتش‌سوزى آن هم فقط تا ۵۰ درصد لاستيک نو)


از جمله مسائلى که معمولاً بين بيمه‌گر و بيمه‌گذاران بروز مى‌کند، کاهش بهاءِ اتومبيل بر اثر حادثه است، زيرا بعد از هر حادثه از قيمت آن کاسته مى‌شود. درحال حاضر، شرکت‌هاى بيمهٔ ايرانى کاهش بهاء را جزءِ استثناءآت قرار داده‌اند و از پرداخت آن خوددارى مى‌کنند؛ با توجه به آنکه وظيفهٔ بيمه‌گر قراردادن بيمه‌گذار در وضعيت قبل از بروز تصادف است اين موضوع همچنان محل بحث و ايراد است. بر اساس بيمه‌نامهٔ بدنه، غرامت ناشى از عدم استفاده از وسيلهٔ نقليه در مدت کارشناسى و تعمير تحت پوشش نيست اما در صورتى‌که بيمه‌گذار از پوشش مکمل هزينهٔ اياب و ذهاب برخوردار باشد بيمه‌گر بر اسس شرايط مخصوص هزينهٔ اياب و ذخاب ناشى از عدم استفاده از وسيلهٔ نقليه را پرداخت مى‌کند. بعضى از بيمه‌گران خسارت‌هاى وارده به زيربندى اتومبيل را تحت پوشش قرار نمى‌دهند مگر آنکه همراه با واژگون‌شدن اتومبيل يا حادثهٔ مشمول بيمه باشد که اين موضوع نيز جاى بحث دارد.


از موارد ديگرى که براى بسيارى از بيمه‌گذاران ممکن است پيش بيايد خسارت‌هاى ناشى از خط ‌کشيدگى يا ميخ‌ کشيدن به بدنهٔ اتومبيل است که امکان دارد با استناد به اينکه اين مورد، حادثه محسوب نمى‌شود تحت پوشش قرار نگيرد اما به‌نظر مى‌رسد که بايد تحت پوشش بيمه‌گر باشد. بيمه‌گران به‌علت تواتر، خسارت‌هاى مربوط به هرگونه دزدى پس از حادثه را پرداخت نمى‌کنند اما هزينهٔ عادلانهٔ نجات و انتقال اتومبيل خسارت‌ديده را به نزديک‌ترين محل تعمير متعهد مى‌شوند. در هرحال اين هزينه نبايد بيش از ۲۰ درصد هزينه‌اى باشد که بعداً بين طرفين براى تعميرات توافق مى‌شود. هم‌چنين در صورتى‌که موقع انتقال وسيلهٔ نقليهٔ مورد بيمه با قطار، جرثقيل يا وسيلهٔ نقليهٔ ديگر جاده‌اي، کاملاً از بين برود تحت پوشش خواهد بود.

خسارت‌هاى ناشى از آتش‌سوزى و انفجار

افزون بر خسارت ناشى از حادثه، بيمه‌گر متعهد است که خسارت‌هاى وارده بر اثر آتش‌سوزي، صاعقه يا انفجار به‌ وسيلهٔ نقليه و وسايل يدکى اصلى را تا زمانى‌که همراه اتومبيل است جبران کند. در اين مورد، به دو نکته بايد اشاره کرد. اول اينکه، گريپاژ از خسارت‌هاى استثناء شده است و دوم آنکه، خسارت‌هاى وارده به وسايل و دستگاه‌هاى الکتريکى اتومبيل در صورتى‌که ناشى از کار آنها باشد مشمول تأمين بيمه‌گر نيست.

سرقت کلى اتومبيل

در صورتى‌که اتومبيل بيمه ‌شده دزديده شود يا بر اثر عمل دزدى يا شروع به دزدى آسيب ببيند بيمه‌گر خسارت‌هاى وارده را جبران مى‌کند. لوازم اصلى اتومبيل و وسايل اضافى از قبيل راديو ضبط، کولر و... (چنانچه وسايل اضافى در شرايط خصوصى قيد شده باشد)، در صورتى جبران مى‌شود که همراه اتومبيل دزديده شده باشد. اما در موارد دله‌دزدى که با سرقت اتومبيل همراه نيست، اين وسايل تحت پوشش نخواهند بود. اين مورد، مشکلات عديده‌اى براى بيمه‌گر و بيمه‌گذار به‌وجود مى‌آورد و بيمه‌گذاران عمدتاً از وجود اين شرط اظهار نارضايتى مى‌کنند. به همين دليل، برخى شرکت‌هاى بيمه با اخذ حق بيمهٔ اضافى متعهد مى‌شوند که دزدى لوازم اصلى و وسايل اضافى اتومبيل را نيز تحت پوشش قرار دهند. بدين‌ترتيب دزدى لوازم اصلى يعنى کليهٔ لوازم و قطعاتى که کارخانهٔ سازنده در اتومبيل نصب‌کرده يا الزامى مانند چرخ يدک (زاپاس)، آچارها و لاستيک کف نيز بدون سرقت کلى تحت پوشش بيمه‌گر قرار مى‌گيرد. با اخذ حق بيمهٔ اضافى علاوه بر لوازم اصلي، وسايل اضافى نظير کولر، راديو ضبط، بلندگو، باربند، آينه و چراغ اضافي، مه‌شکن، جعبهٔ کمک‌هاى اوليه و کپسول اطفاءِ حريق که بيمه‌گذار صورت ريز آن را با قيد ارزش هر يک در اختيار بيمه‌گر قرار مى‌دهد از نظر دزدى تحت پوشش قرار مى‌گيرد.

خطرهائى که بيمه نمى‌شوند

در بيمهٔ بدنهٔ اتومبيل نيز همانند ساير رشته‌هاى بيمه، برخى خطرها بيمه‌پذير نيستند (به‌استثناءِ چند مورد محدود که مى‌توان با پرداخت حق بيمهٔ اضافى و توافق طرفين تحت پوشش قرارداد). اين خطرها عبارتند از:


- جنگ، شورش، اغتشاش، انقلاب، اعتصاب، تهاجم و خسارت‌هاى مستقيم و غيرمستقيم ناشى از انفجارهاى هسته‌اي


- زمين‌لرزه، سيل و آتشفشان (برخى شرکت‌هاى بيمه اين مورد را تحت پوشش قرار مى‌دهند)


- خسارت‌هائى که عملاً خود بيمه‌گذار يا رانندهٔ وي، يا هر کسى که وسيلهٔ نقليه به او سپرده شده است وارد مى‌آورد


- خسارت‌هاى ناشى از ضبط، توقيف و مصادرهٔ اتومبيل به‌دست مأموران انتظامي.


علاوه بر اينها، برخى خسارت‌ها نيز خارج از تعهد بيمه‌گر قرار دارند. اين خسارت‌ها که اغلب از فعل و ارادهٔ بيمه‌گذار يا راننده ناشى مى‌شوند عبارتند از:


- در صورتى‌که رانندهٔ وسيلهٔ نقليه هنگام وقوع حادثه گواهينامه نداشته باشد، يا به‌علت انقضاءِ مدت مقرر، گواهينامه او به‌کار نيايد، يا گواهينامهٔ وى مطابق مقررات راهنمائى و رانندگانى براى نوع وسيلهٔ نقليهٔ مورد بيمه غيرمجاز باشد.


- چنانچه ثابت شود که وقوع حادثه به‌علت خمر راننده بوده، يا راننده بر اثر استعمال مواد مخدر در حال عادى نبوده است.


- خسارت‌هائى که در جريان مسابقات اتومبيل‌راني، شرط‌بندى يا آزمانش سرعت و آموزش رانندگى روى مى‌دهد (مگر آنکه توافق خاصى در اين زمينه بين طرفين صورت گيرد).


- خسارت‌هاى وارده به‌وسيلهٔ نقليه به‌علت حمل مواد سريع‌الاشتعال (جز مواد لازم مورد سوخت وسيلهٔ نقليه)، مواد سوزاننده (اسيدي) و منفجره (مگر آنکه توافق خاصى در اين زمينه بين دو طرف صورت گرفته باشد).


- خسارت‌هاى وارده به‌وسيلهٔ نقليه بر اثر اضافه بارگيرى و اضافه مسافر يا حين بارگيرى و باراندازي.


- خسارت‌هاى ناشى از استفاده از وسيلهٔ نقليه (يا يدک آن) در غير مواردى که در جدول مشخصات بيمه‌نامه (شرايط خصوصي) تصريح شده است.


- خسارت‌هائى که متوجه کالاها يا مواد محمولهٔ وسيلهٔ نقليه شود.


در مورد خسارت‌هاى ناشى از اثر انواع گازها، اسيدها و مواد روغنى روى بدنهٔ اتومبيل يا خط‌کشي، هم‌رأئى وجود ندارد.