شرکت تضامنى شرکتى است که بين دو يا چند نفر تحت عنوان اسم مخصوصى براى امور تجارتى با مسؤوليت تضامنى تشکيل مى‌شود و در صورتى‌که دارائى شرکت براى تأديه تمام قروض آن کافى نباشد، هر يک از شرکاء مسؤول پرداخت تمام قروض شرکت خواهد بود و منظور از مسؤوليت تضامنى همين است و به اين جهت گفته مى‌شود در شرکت تضامنى اعتبار و شخصيت شرکاء در تشکيل شرکت دخالت دارد و تأديه ديون و تعهدات شرکت به‌عهده آنها است و لذا در اسم شرکت تضامنى بايد عبارت (شرکاء تضامني) و لااقل اسم يکى از شرکاء ذکر شود و هر گاه اسم شرکت مشتمل بر اسامى تمام شرکاء نباشد بايد بعد از اسم شريک يا شرکائى که ذکر شده است عبارتى از قبيل شرکاء و يا برادران قيد گردد.

نحوه تشکيل شرکت تضامنى

شرکت تضامنى وقتى تشکيل مى‌شود که:


۱. شرکت‌نامه برابر قانون تنظيم شده باشد.


۲. تمام سرمايه نقدى شرکت تأديه شده باشد.


۳. سهم‌الشرکه غيرنقدى نيز تقويم (ارزيابي) و تسليم شده باشد که در اين مورد رضايت کليه شرکاء شرکت شرط است يعنى بايد همه شرکاء رضايت داشته باشند.


۴. در شرکت تضامنى هيچ‌يک از شرکاء نمى‌تواند سهم خود را به ديگرى منتقل کند مگر با رضايت تمام شرکاء.


۵. در شرکت تضامنى منافع به نسبت سهم‌الشرکه بين شرکاء تقسيم مى‌شود. مگر اينکه به موجب شرکت‌نامه ترتيب ديگرى مقرر شده باشد.


۶. چون شرکت‌نامه، گوياى مقدار سرمايه هر شرکت مى‌باشد، به اين جهت چند نکته از موارد مندرج در اساسنامه بايد در آن قيد گردد.

نکات مهم شرکت‌نامه

در شرکت‌نامه نکات زير بايد درج گردد:


۱. اسم شرکت


۲. موضوع شرکت


۳. مدت شرکت


۴. ميزان سرمايه و سهم‌الشرکه هر يک از شرکاء اعم از نقدى و غير نقدي


۵. ذکر نام شريک


۶. نحوهٔ تقسيم سود و زيان و مسائل ديگرى که برابر اساسنامه تجويز شده باشد.

نام شرکت تضامنى

نام شرکت تضامنى معمولاً معرف اعتبار و موقعيت شرکت است که اسم مخصوص ناميده مى‌شود همان‌طورى که در ماده ۱۱۶ قانون تجارت تصريح گرديده و به آن اشاره شد و در ماده ۱۱۷ قانون مزبور قيد شده است که:


در اسم شرکت تضامنى بايد عبارت شرکت تضامنى و لااقل اسم يکى از شرکاء ذکر شود. بنابراين نام شرکت تضامنى و ذکر اسامى يکى از شرکاء يا همه آنها گوياى وضعيت خاص و ممتاز شرکت است که براساس تضامن قرار داده شده و در هر حال هر يک از شرکاء به تنهائى مسؤول تأديه قروض و ديون شرکت مى‌باشند و از وجوه امتياز شرکت‌هاى تضامنى اين است که هر گاه به واسطه ضررهاى وارده سهم‌الشرکه شرکاء دچار نقصان گردد تا موقعى که اين کمبود جبران نشود منافع شرکت بين شرکاء تقسيم نخواهد شد نکته ديگر اينکه هرگاه بر اثر ضررهاى وارده سهم‌الشرکه شرکاء کسر گردد مى‌توان شرکاء را ملزم نمود که بيش از آنچه در شرکت‌نامه قيد گرديده سرمايه خود را افزايش دهند و در حقيقت آن را تکميل نمايند.

تعهدات شرکاء در شرکت‌هاى تضامنى

در شرکت‌هاى تضامنى مسؤوليت و محدوديت شرکاء از همه شرکت‌هاى تجارتى بيشتر است که کم و بيش به آنها اشاره شد ليکن براى تأکيد و توضيح بيشتر نيز نمونه‌هائى ذيلاً ذکر مى‌شود.


۱. مسؤوليت شرکاء براساس تضامن قرارداد يعنى هر يک ضامن کليه قروض و بدهى و تعهدات شرکت مى‌باشد.


۲. هيچ يک از شرکاء نمى‌تواند بدون رضايت ساير شرکاء (به حساب شخصى خود يا به حساب شخص ثالث) به تجارتى از انواع شرکت مبادرت نمايد.


۳. هيچ شريکى بدون رضايت سايرين نمى‌تواند به‌عنوان شريک ضامن يا شريک با مسؤوليت محدود در شرکت ديگرى که نظير آن تجارت را دارد، داخل شود چرا که برابر ماده ۱۳۴ قانون تجارت اين محدوديت‌ها براى او وجود دارد و حکم قانون است که نمى‌شود برخلاف آن عمل نمود. ولى چنانچه شرکت منحل شود موضوع فرق مى‌نمايد به اين معنا که طلبکاران مى‌توانند براى وصول مطالبات خود به هر يک از شرکاء که بخواهند و يا به همه آنان مراجعه نمايند در اين صورت هيچ يک از شرکاء نمى‌توانند به استناد اينکه ميزان قروض شرکت از ميزان سهم او در شرکت بيشتر است از تأديه و پرداخت قروض شرکت امتناع نمايد. بنابراين پس از انحلال شرکت تضامنى نکات زير حائز اهميت است.


- در صورت انحلال شرکت تضامنى تا موقعى که قروض شرکت از دارائى تأديه نگرديده است، هيچ يک از طلبکاران شخصى شرکاء حقى در آن دارائى نخواهند داشت.


- هرگاه دارائى شرکت براى پرداخت قروض آن کافى نباشد، طلبکاران شرکت مى‌توانند بقيه طلب خود را از تمام يا فرد فرد شرکاء ضامن مطالبه نمايند و در اين خصوص طلبکاران شرکت بر طلبکاران شخصى شرکاء مقدم خواهند بود به اين معنا که ابتدا بايد مطالبات طلبکاران شرکت پرداخت شود و اگر چيزى باقى ماند به طلبکاران شخصى شرکاء داده شود.