هدف

ـ اينکه مانده حساب‌هاى پرداختنى مورد بحث ناشى از معاملات تجارتى و يا غيرتجارتى مؤسسهٔ مورد رسيدگى بوده و مشخصات اجزاء تشکيل دهندهٔ آن در هر مورد با واقعيت تطبيق دارد.


ـ اينکه بدهى‌‌هاى مورد بحث بدون هيچ‌گونه شک، مربوط به مؤسسهٔ مورد رسيدگى مى‌باشد و چنانچه هرگونه قيد و شرطى نسبت به ارتباط آنها با مؤسسه وجود دارد، اين موضوع در يادداشت‌هاى صورت‌هاى مالى به‌نحو مقتضى روشن باشد.


ـ اينکه بدهى‌هاى مورد بحث به همان مبالغ قيد شده و در مهلت معمول تجارى قابل پرداخت مى‌باشد و چنانچه هر مبلغ از آن قطعيت نيافته و يا قابل کسر باشد، اثر آن در حساب‌ها مشخص گرديده است. هم‌چنين چنانچه مهلت پرداخت اقلام مربوطه بيش از حد معمول تجارى مى‌باشد، اين موضوع به‌نحو مقتضى در صورت‌هاى مالى و يادداشت‌هاى پيوست آن روشن شده باشد و بدهى‌هائى که مهلت پرداخت آنها بيش از يک سال از تاريخ ترازنامه مى‌باشد جزء بدهى‌هاى جارى طبقه‌بندى شده باشد.

روش‌هاى کار

روش‌هاى کار که در مؤسسه مورد رسيدگى از لحاظ حسابدارى خريد و حساب‌هاى پرداختنى بازرگانى اجراء مى‌گردد، بايد قبل از شروع به رسيدگى کاملاً معلوم گردد. براى اين منظور چنانچه قبلاً پرسش‌نامهٔ کنترل داخلي، يا يادداشت‌هاى مربوط به روش‌هاى کار صاحبکار، تهيه شده است آنها را به دقت مطالعه کنيد و چنانچه اين مدارک قبلاً تهيه نگرديده در موقع شروع هر قسمت از رسيدگى‌هاى زير، نخست قسمت مربوطهٔ پرسش‌نامهٔ کنترل داخلى را تکميل نموده و در موارد مقتضى نسبت به روش‌هاى کار صاحبکار يادداشت‌هاى کافى تهيه نمائيد. سپس بر اساس اطلاعات به‌دست آمده به‌شرح فوق، اقدامات حسابرسى زير را با توجه به مدارک حسابدارى و عملياتى صاحب‌کار و سيستم کنترل داخلى برقرار شده اجراء نمائيد.


توجه داشته باشيد که نحوهٔ ثبت و ضبط منابع ايجاد حساب‌هاى پرداختنى (مانند خريد کالا، خريد خدمات، پرداخت‌ها ...) قبلاً مورد حسابرسى داد و ستدها قرار گرفته است و در اين مرحله هدف آن است که مانده‌هاى بدهى به‌طور مستقل اثبات گردد.

سرکاربرگ‌ها

يک سرکاربرگ تهيه کنيد که در آن مبلغ حساب‌هاى پرداختنى بازرگانى بر حسب موقعيت جغرافيائى بستانکاران، يا نوع معاملات مربوطه، يا مهلتى که مانده‌هاى مربوطه بايد پرداخت شود نشان داده شده باشد، اين تجزيه بايد طبق طبقه‌بندى که خود صاحبکار به‌کار مى‌برد تهيه شود، ولى چنانچه در دفاتر مؤسسهٔ مورد رسيدگى چنين طبقه‌بندى نگاهدارى نمى‌شود، در صورت امکان، اين طبقه‌بندى خارج از دفاتر به‌عمل آيد. جمع مبالغ مندرج در کاربرگ بايد معادل رقم مندرج در ترازنامه باشد و در مقابل هر رقم، مبلغ مشابه سال قبل ديده شود.


هم‌چنين براى هر يک از سرفصل‌هاى ديگر حساب‌هاى پرداختني، سرکاربرگى با اطلاعات فوق تهيه کنيد.


در سرکاربرگ‌هاى فوق به‌طور خلاصه ذکر کنيد که براى برآورده ساختن هدف‌ها چه اقدامات حسابرسى انجام گرفته است. (مثال: اثبات وجود ـ از طريق اخذ تأئيديه از بستانکاران).