تطبيق تراز افتتاحى با تراز اختتامى سال قبل

تراز اختتامى سال قبل از سال مورد رسيدگى را با تراز افتتاحى سال مورد رسيدگى که در دفاتر مربوطه درج گرديده است کنترل نمائيد. دقت نمائيد که کليهٔ سرفصل‌هاى مندرج در تراز اختتامى سال قبل عيناً به سال مورد رسيدگى منتقل شده باشد و هرگونه تغيير در سرفصل‌ها يا تجزيه و يا تلفيق ارقام را يادداشت نمائيد.

بررسى و ارزيابى روش‌هاى کنترل داخلى

اگر حساب‌هاى سال مورد رسيدگى جهت مجمع عمومى سهام‌داران با مراجع ديگرى غير از وزارت امور اقتصادى و دارائى حسابرسى شده و مورد قبول مؤسسه باشد، با توجه به گزارش حسابرسى مذکور مى‌توان نسبت به ارزيابى روش‌هاى کنترل داخلى شرکت اظهارنظر نمود. در اين مورد موضوع را با شريک مسؤول کار مطرح نمائيد.


اگر حساب‌هاى سال مورد رسيدگى قبلاً حسابرسى نشده باشد، در اين‌صورت جهت ارزيابى کنترل داخلى بايستى به‌نظر سرپرست حسابرسي، آزمايش‌هائى بر روى حساب‌هاى فروش، خريد، هزينه‌ها، پرداخت‌ها، دريافت‌ها و هم‌چنين بر روى مانده حساب‌هاى بدهکاران و بستانکاران و اسناد دريافتنى و پرداختنى به‌شرح برنامهٔ حسابرسى مالى انجام دهيد، تا از اين راه بتوان روش‌هاى کنترل داخلى مؤسسه را مورد بررسى قرار داده و ارزيابى نمائيد. اين قسمت نيز بايستى تحت نظر سرپرست حسابرسى و با مشورت وى انجام شود.

اخذ صورت کليه اموال غيرمنقول

صورت ريز کليهٔ اموال غيرمنقول شرکت را با مشخصات ثبتى و مساحت آنها در مورد زمين و ساختمان و هم‌چنين قيمت دفترى و نحوهٔ بهره‌بردارى و محل استقرار آنها به‌طورى در کاربرگ يادداشت نمائيد که جمع آنها با سرفصل اموال غيرمنقول در اظهارنامهٔ مالياتى تطبيق نمايد.

رسيدگى به درآمدهاى متفرقه

در مورد هر يک از سرفصل‌هاى درآمد متفرقه، کاربرگى تهيه نمائيد که صورت ريز درآمدهاى متفرقه را نشان دهد. ضمن رسيدگى به اقلام مربوطه، دقت نمائيد که کليهٔ درآمد متعلق به سال مورد رسيدگى (طبق روش حسابدارى شرکت) به حساب گرفته شده باشد.


دفتر کل توسط سرپرست حسابرسى مرور گشته و ماهيت هر حساب مورد بررسى قرار گيرد. در ضمن اين بررسى دقت نمائيد که اقلام درآمد به حساب‌هاى غيرمربوط، از قبيل بستانکاران ـ پيش دريافت از مشتريان ـ اسناد پرداختنى ـ اندوخته‌ها ـ سود و زيان سنواتى و نظاير آن منظور نشده باشد. اگر چنين مواردى مشاهده نموديد، موضوع را مفصلاً مورد رسيدگى قرار دهيد و با مبالغى که تحت هر نوع بايد به درآمد سال مورد رسيدگى اضافه شود، موضوع را با شريک مسؤول کار در ميان بگذاريد.

رسيدگى به ليست‌هاى حقوق

- ليست حقوق يک ماه مربوط به سال مورد رسيدگى را به‌طور کامل کنترل نموده و ماليات‌هاى مربوط به آن را محاسبه نمائيد.


- ليست ماه‌هاى ديگر سال را با ليست حقوق رسيدگى نشده مطابقت نمائيد و هرگونه تغييرات را کنترل کنيد.


- کل جمع حقوق و مزايا را در هر ليست با حساب هزينهٔ حقوق کنترل و مشخص نمائيد.


- صورتى تهيه نمائيد که حاوى جمع کل حقوق و مزاياى پرداختى طى ليست براى هر ماه ماليات متعلقه و ماليات مکسوره و مشخصات پرداخت ماليات مکسوره توسط مودى به‌طور مشخص باشد.


- حقوق‌هاى پرداختنى خارج از ليست را کنترل نمائيد که مربوط به کارمندان مستعفى يا تازه استخدام باشد و صورت ريز آن ار همراه با مشخصات ماليات پرداختى مربوط به آن را تهيه نمائيد و جمع ليست تهيه شده را در ليست موضوع بند ۳ همين قسمت اضافه نمائيد به ترتيبى که جمع کل حقوق و مزايا با حساب حقوق و مزايا در دفتر و هم‌چنين در اظهارنامهٔ مالياتى تطبيق نمائيد.

هدف

هدف آن است که به‌طور مستقل از وزارت امور اقتصادى و دارائى تشخيص داده شود که آيا دفاتر و مدارک مودي، با توجه به مقررات قانونى مربوط مى‌تواند براى تشخيص ماليات ملاک عمل قرار گيرد يا خير؟ و چنانچه دفاتر براى اين منظور کافى تشخيص داده شود، درآمد مشمول ماليات مودى با توجه به مقررات قانونى مربوطه، چه مبلغى مى‌باشد؟


بنابراين در هر حسابرسى مالياتى موارد زير بايد مخص شود:


ـ آيا با توجه به مفاد مواد ۶ الى ۱۴ قانون تجارت و آئين‌نامه اجراء تبصره يکم اصلاحى ماده ۵۸ قانون ماليات‌هاى مستقيم دفاتر مودى به‌نحو صحيح نگاهدارى شده است يا خير؟


ـ از هزينه‌هائى که مؤدى به حساب منظور نموده است، آيا کليهٔ آن با توجه به مقررات مواد ۱۲۳ تا ۱۲۷ قانون ماليات‌هاى مستقيم و آئين‌نامه‌ها و بخش‌نامه‌ها مربوطه، براى محاسبهٔ درآمد مشمول ماليات قابل قبول مى‌باشد يا خير؟


ـ آيا کليهٔ اقلامى که طبق اصول و موازين پذيرفته شده و متداول حسابدارى بايد به حساب درآمد سال مورد رسيدگى منظور گردد، در دفاتر مودى به حساب درآمد سال گرفته شده است يا خير؟


ـ آيا معافيت‌هاى که مؤدى در اظهارنامه مالياتى تسليمى خود در نظر گرفته است، طبق مقررات قانونى ماليات‌هاى مستقيم و يا ساير قوانين مربوط به وى تعلق مى‌گيرد يا خير؟


ـ آيا در مورد ماليات‌هائى که مؤدى مکلف به کسر و واريز آن به حساب دولت بوده، نسبت به تکليف قانونى خود عمل نموده است يا خير؟


نظر به اينکه فلسفهٔ انجام حسابرسى مالياتى آن است که حتّى‌المقدور تماس دستگاه تشخيص ماليات با مؤدى مالياتى به حداقل برسد، طبق مقررات قانونى ماليات‌هاى مستقيم حسابدار مستقل موظف است هم‌چنين يک سلسله اطلاعات مربوط به مؤدى و اشخاص ثالثى که با مؤدى طرف معامله بوده‌اند را در گزارش خود قيد نمايد. فهرست اين اطلاعات در فرم نمونه گزارش حسابرسى مالياتى که طبق مادهٔ ۲۷۹ قانون ماليات‌هاى مستقيم حتماً بايد مورد استفاده قرار گيرد مندرج مى‌باشد.


اين برنامه به ترتيب بندهاى فرم استاندارد مذکور تهيه و تنظيم شده است.

مشخصات مربوط به مؤسسهٔ مورد رسيدگى

شماره ثبت و محل و تاريخ ثبت مؤسهٔ مورد رسيدگى را با مراجعه به آگهى مربوط در روزنامهٔ رسمى کشور تطبيق داده و نسخه‌اى از آن را ضميمهٔ پرونده نمائيد.


نوع و شکل حقوقى مؤسسهٔ مورد رسيدگى و تعريف انواع فعاليت آن را با مراجعه به آخرين اساس‌نامه شرکت در پيش‌نويس گزارش قيد نمائيد.


نشانى قانونى مؤسسه، آخرين سرمايه و اسامى مديران، صاحبان امضاء مجاز مؤسسه را در سال مورد رسيدگى با مراجعه به نسخ روزنامه رسمى مربوطه رسيدگى و ضمن اخذ نسخ روزنامه رسمي، مراتب را در پرونده يادداشت نمائيد.


مشخصات سرمايهٔ مؤسسهٔ مورد رسيدگى را در آغاز و پايان سال مورد رسيدگى با روزنامه‌هاى رسمى مربوط تطبيق نمائيد. هر مبلغ دريافتى در طىّ سال مورد رسيدگى بابت سرمايه، افزايش سرمايه يا مبلغ تعهد شدهٔ قبلى را با صورت‌حساب يا گواهى بانک مبنى بر دريافت آن تطبيق نمائيد.


سال مالياتى مؤسسه را طبق اساس‌نامه رسيدگى و با مندرجات اظهارنامه سال مورد رسيدگى تطبيق نمائيد.


هرگونه فعاليت مالياتى را که براى سال مورد رسيدگى براى مؤسسهٔ مورد رسيدگى شناخته شده است يادداشت نمائيد. چنانچه نکات مورد بحث يا قابل بحثى دربارهٔ هر يک از اين معافيت‌ها وجود دارد، موضوع را در طى رسيدگى‌هاى خود با شريک مسؤول کار در ميان بگذاريد.


نسخه‌اى از اظهارنامهٔ سال مورد رسيدگى و صورت‌جلسهٔ مجمع عمومى که حساب‌ها را تصويب نموده است اخذ و ضميمهٔ پرونده نمائيد. دقت کنيد که اين مدارک در مهلت مقرر به حوزهٔ مالياتى تسليم شده و به ثبت رسيده باشد. شمارهٔ رسيد وارده به دفتر حوزه و تاريخ آن را يادداشت نمائيد.


صورت ريز اسامى صاحبان سهام با نام مؤسسهٔ مورد رسيدگى را با تعداد سهام هر يک اخذ و ضميمهٔ پرونده نمائيد. نسخهٔ اين‌صورت را با دفتر سهام تطبيق نمائيد.

تطبيق تراز چهارستونى و اظهارنامه تسليمى سال مورد رسيدگى با دفاتر

تراز آزمايشى چهارستونى قبل از بستن حساب‌ها را اخذ نموده و جمع بدهکار و بستانکار و هم‌چنين مانده‌هاى بدهکار و بستانکار آن را با دفاتر کل مطابقت دهيد.


جمع ستون‌هاى تراز آزمايشى را کنترل نمائيد.


جمع ستون‌هاى بدهکار و بستانکار تراز آزمايشى را با جمع دفتر روزنامه مطابقت دهيد.


نسخه‌اى از اظهارنامه تسليمى به وزارت امور اقتصادى و دارائى را اخذ و ارقام مندرج در آن را با دفتر کل مطابقت دهيد. در مواردى که جمع ارقامى در اظهارنامه يک‌جا در دفتر کل و يا جمع ارقامى از دفتر کل يک‌جا در اظهارنامه منظور شده با مراجعه به کارت‌هاى معين:


- تجزيه اقلام مندرج در اظهارنامه با شماره حساب‌هاى معين را مشخص نمائيد.


- اقلام به‌دست آمده را با دفتر کل مطابقت دهيد.


در موقع مراجعه به حوزهٔ مالياتى مربوطه، اظهارنامهٔ اخذ شده از مؤدى را از نظر ارقام و مصاديق با اظهارنامهٔ موجود در پروندهٔ مودى در حوزهٔ مالياتى کنترل نمائيد. هم‌چنين صورت‌جلسهٔ مجمع عمومى را با صورت‌جلسهٔ موجود در پروندهٔ مالياتى مقابله و شمارهٔ رسيد اخذ شدهٔ مذکور را نيز در پروندهٔ مؤدى کنترل نمائيد.