مدیر طرح کلان ملی «دانش و فناوری بازیافت پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی» از دستیابی متخصصان ایرانی به دانش و فناوری بازیافت حداقل ۸۰ درصد از پساب کشور با اجرای کامل این طرح خبر داد.

دکتر محمدرضا مهرنیا، عضو هیات علمی پردیس دانشکده های فنی دانشگاه تهران و مدیر طرح کلان ملی «دانش و فناوری بازیافت پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی» در گفت‌و‌گو با خبرنگار فناوری ایسنا در خصوص ضرورت اجرای طرح گفت: با توجه به رشد روزافزون جمعیت و گسترش صنایع، تامین منابع آبی مورد نیاز از مهم‌ترین دغدغه‌های کشورها از جمله ایران است؛ در همین راستا سازمان ملل متحد، بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ را به عنوان دهه «آب برای زندگی» نام‌گذاری کرده است. در سال ۱۴۰۰ نیاز آبی کشور به میزان ۲۴ میلیارد متر مکعب در سال افزایش خواهد یافت. در حالی که تنها تامین ۱۷.۵ میلیارد متر مکعب آن از طریق منابع موجود امکان‌پذیر است و مقدار باقیمانده را می‌توان از بازیافت بخشی از پساب کل کشور تامین کرد.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه حجم قابل توجهی از آب مصرفی در شهرها، صنایع و کشاورزی منجر به تولید پسابی می‌شود که قابلیت بازیافت و استفاده مجدد دارد، باید مطالعات جامع میدانی و فنی و مهندسی در کل کشور انجام شود تا بتوان از پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی به عنوان منبع آب بهره‌برداری کرد؛ بنابراین استفاده از منابع پایدار پساب در راستای کاهش بحران آب در کشور با در نظرگیری جنبه های زیست محیطی، بهداشتی و اقتصادی از اهداف اصلی این طرح می‌باشد. همچنین کشور در سال‌های اخیر دچار خشکسالی بوده و بخش‌های صنعت و کشاورزی را با بحران کمبود آب و کاهش تولیدات داخلی مواجه کرده و از این‌رو ایجاد زیر‌ساخت توسعه پایدار صنعت و کشاورزی از طریق جبران کمبود آب و رفع مشکل پساب‌های مربوطه ضروری می‌باشد.

مهرنیا درباره کاربرد این طرح در صنایع مختلف و آثار اجتماعی و اقتصادی آن گفت: به کارگیری دانش و فناوری‌های برتر و کاربردی در زمینه تصفیه و بازیافت پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی و استفاده اصولی و پایدار از پساب در کشور از مهمترین دستاوردهای این طرح می‌باشد که می‌تواند بخشی از مشکلات ناشی از بحران کمبود آب در کشور را برطرف کند. بهره‌برداران نتایج طرح علاوه بر وزارت نیرو به عنوان متولی آب کشور، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان محیط‌ زیست، وزارت صنایع و هر سازمان و دستگاهی است که پساب دارد و به عبارتی کل کشور را در بر می‌گیرد که خوشبختانه طرح از پشتیبانی علمی، مادی و معنوی این دستگاه‌ها برخوردار است. همچنین انجام این طرح باعث جهتدار شدن پروژه های تحقیقاتی دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی کشور در راستای افزایش بهره وری منابع آب تجدیدپذیر خواهد شد.

مجری طرح کلان دانش و فناوری بازیافت پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی درباره بودجه پیش‌بینی شده برای این طرح گفت: در بیزینس پلن ارائه شده، بودجه مصوب و میزان اختصاص بودجه اولیه از محل ۶۰ میلیارد تومان بودجه وزارت برای این طرح بودجه مصوب فعلی برابر دویست میلیارد ریال می باشد. درحالی که با بررسی‌های انجام شده جهت اجرای همه جانبه طرح به هزینه بیشتری نیاز می‌باشد و این خود باعث شده که با توجه به اهداف طرح، بعضی مباحث که از اولویت کمتری برخوردارند در مراحل آتی در نظر گرفته شوند؛ بنا داریم با اجرای این طرح به ایجاد دانش و فناوری برای بازیافت حداقل ۸۰ درصد از پساب کشور نائل شویم؛ بنابراین با تمرکز بر هدف اصلی بازیافت آب از پساب به دلیل محدودیت بودجه و زمان بعضی از پروژه‌های با اولویت کمتر برای طرح‌های بعدی در نظر گرفته خواهد شد.

وی درباره روند اجرای طرح گفت: در حال حاضر، فاز صفر طرح که مرحله‌ تبیین زوایای مختلف طرح و دغدغه‌های صنعت، شکست طرح به پروژه‌ها و ریز‌پروژه‌ها، شناسایی پتانسیل‌های علمی و صنعتی کشور و عقد تفاهم‌نامه همکاری بین مجریان وزارت نیرو و بهره برداران است، نهایی شده و در مرحله تبیین مسیر راهبردی اجرای طرح می باشیم که پس از تامین بودجه فازهای اجرایی آغاز خواهد شد که برای سه سال برنامه‌ریزی شده است.

مهرنیا درباره همکاران طرح گفت: دانشگاه تهران مجموعه‌ای بزرگ از دانشکده‌های مختلف از جمله دانشکده‌های مهندسی شیمی، کشاورزی، عمران، محیط زیست، مدیریت، اقتصاد و ... می‌باشد که توان و تخصص لازم برای اجرای طرح به عنوان مجری محوری را دارند. همچنین دانشگاه اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان و دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری نیز به عنوان همکار طرح با توجه به تخصص‌ها و توانمندی‌ها معرفی شدند و همکاری بسیار خوبی را با ما در اجرا دارند. به‌علاوه معتقدیم همکاران ما در دستگا‌ه‌های دولتی و غیردولتی و شرکت‌های مرتبط تجربیات و دانش ارزشمندی دارند و باید از حضورشان بهره‌مند شدیم. البته طی مکاتباتی که انجام شده و فراخوانی که در سایت مربوط به طرح به نشانی اینترنتی http://wrst.ir درج شده از تمام دانشگاهیان و کارشناسان کشور که علاقه‌مند به همکاری در این طرح ملی هستند، دعوت می‌شود برای اعلام آمادگی سوابق و توانمندی‌های خود را برای دبیرخانه طرح ارسال کنند تا بتوان از تمام توان کشور برای اجرای طرح استفاده کرد.

وی خاطرنشان کرد: در این راستا برگزاری سلسله همایش‌های ملی بازیافت آب، گامی اساسی در جهت شناسایی ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های پژوهشی و اجرایی، تبادل تجربیات و اندوخته‌های ارزشمند صاحبنظران و یافته‌های جدید بین پژوهشگران در حوزه‌های مختلف بازیافت آب خواهد بود. در این همایش‌ها سعی خواهد شد تا زمینه‌های هم‌افزایی علمی و فنی در تدوین برنامه کلان راهبردی اجرای این طرح و مشارکت صاحبنظران مجرب در اجرای پروژه‌های طرح فراهم شود.

مهرنیا ابراز امیدواری کرد که در نخستین همایش ملی "بازیافت آب" از این سری همایش‌ها که در بهمن ۱۳۹۲ در دانشگاه تهران برگزار می‌شود با هم‌اندیشی نخبگان صنعت و دانشگاه بسترهای مناسب به منظور مدیریت بحران آب از طریق بازیافت آب فراهم و افق‌های روشن‌تری پیش روی سیاست‌گذاران و مجریان بخش‌های علمی و اجرایی این حوزه گشوده شود. ضمن اینکه از این طریق راهبردهای لازم جهت عبور از بحران آب توسط مدیریت آب‌های غیرمتعارف به ویژه پساب‌ها با مساعدت و همکاری وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها و شرکت‌های مرتبط مشخص و ارائه خواهد شد.

وی درباره مزایای اقتصادی طرح برای کشور از نظر خروج ارز و سرمایه از کشور گفت: با اجرای این طرح علاوه بر شناسایی و ارائه راهکارهای مناسب جهت استفاده از پساب‌های کشور به عنوان منبع پایدار آب به ارتقای سطح مدیریت آب در کشور و دستیابی و بومی‌سازی فناوری‌های برتر و نوین در زمینه بازیافت پساب پرداخته خواهد شد. هم‌اکنون در دنیا روش‌های مختلفی برای بازیافت پساب‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد که می‌تواند با توجه به نیاز منطقه در کشور اجرا شود. بدیهی است با توسعه دانش و بومی‌سازی فناوری‌های مورد نیاز، علاوه بر جلوگیری از خروج ارز و سرمایه، گام مهمی در کاهش عوارض بحران‌های کم‌آبی و خشکسالی برداشته می‌شود که حتی می‌تواند منجر به صدور فناوری و ارزآوری در راستای بومی سازی فناوری‌های برتر و نوین شده و اثرات منفی ناشی از تحریم‌های اعمال شده از سوی جوامع غربی را تا حد زیادی خنثی کند. همچنین این مهم منجر به رونق بخشی صنایع تولید کننده محصولات فناوری و توسعه شرکت‌های دانش بنیان شده که زمینه ساز گردش مالی در کشور در این زمینه خواهد شد.

مهرنیا در پایان از تمام کارشناسان، متخصصان و پژوهشگران در زمینه بازیافت پساب دعوت کرد تا به منظور هم‌افزایی ملی، سوابق پژوهشی و رزومه کاری مرتبط با طرح خود را به نشانی پست الکترونیکی wrst_info@ut.ac.ir ارسال کنند.