"از دیدگاه كرملین خاورمیانه بسیار نزدیك است. روسیه با ۲۰ میلیون مسلمان در قفقاز شمالی، ثبات داخلی‌اش را با توسعه و پیشرفت در جهان عرب به ویژه ظهور احزاب اسلام‌گرا مرتبط می‌داند."

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، پایگاه اطلاع‌رسانی میدل ایست آن لاین، در تحلیلی با عنوان "بازگشت روسیه به خاورمیانه" نوشته است: «پس از یك دوره طولانی‌ مدت غیبت در خاورمیانه، روسیه هم‌اكنون خواستار جایگاهی برای خود در خاورمیانه است و به نظر می‌رسد كه به مسایل روز و مهم جهان چون مسائل سوریه، تهدید جنگ علیه ایران، جاه‌طلبی‌های گسترده اسرائیل و رشد اسلام سیاسی در سراسر جهان عرب توجه ویژه‌ای دارد.

این موضوعات جزو مسایل مهمی بودند كه در كنفرانسی در "سوشی" در ساحل دریای سیاه واقع در روسیه به بحث و مناظره گذاشته شدند. این كنفرانس بین ۱۷ و ۱۸ فوریه سال جاری میلادی برگزار شد.

در این كنفرانس كه توسط محفل گفتمان "والدای" روسیه و با عنوان "تحول در جهان عرب و تمایلات روسیه" برگزار شده بود، بیش از ۶۰ تن از ده‌ها كشور جهان در آن حضور داشتند.

در میان حاضران و شركت‌كنندگان این كنفرانس می‌توان به "میخاییل بوگدانف"، معاون وزیر امور خارجه روسیه، "ویتالی نوآمكین"، مدیر موسسه مطالعات شرق در آكادمی علوم روسیه، "الكسی واسیلیف"، مدیر موسسه مطالعات آفریقا و عرب در آكادمی علوم روسیه و "آندری باكلانف"، رئیس دپارتمان امور بین‌الملل در مجمع فدرال روسیه اشاره كرد.

از نظر روسیه، خاورمیانه مكانی بسیار نزدیك است و با وجود ۲۰ میلیون مسلمان در قفقاز شمالی، این كشور احساس می‌كند كه ثبات داخلی‌اش ارتباط كاملی با پیشرفت‌های جهان عرب به ویژه رشد احزاب اسلام‌گرا دارد. اگر این احزاب به سمت افراط‌گرایی سوق یابند، به طور حتم مسلمانان در روسیه و آسیای مركزی را تحریك خواهند كرد.

پرفسور ویتالی نوآمكین، می‌گوید: معتقدم كه دموكراسی با اسلام‌گرایان و نه مداخله غرب، به جهان عرب وارد می‌شود. باید منتظر ماند و شاهد این بود كه آیا رژیم‌های اسلام‌گرا در كشورهای عربی یك حكومت دموكراتیك را تائید می‌كنند یا خیر.

نخستین واكنش مسكو در قبال انقلاب‌های صورت ‌گرفته در جهان عرب محتاطانه بوده است و هیچ شكی در این روند نیست؛ چرا كه روسیه پیشتر با انقلاب گل سرخ در گرجستان، انقلاب نارنجی در اوكراین و انقلاب لاله در قرقیزستان مواجه بوده و زخم خورده این رویدادهاست و هنوز هم محتاطانه و آگاهانه به ایجاد روابطی با دولت‌های جدید عربی نیاز دارد.

رویدادهایی كه در جهان عرب رخ داده‌اند، ممكن است باعث مداخله در انتخابات ریاست‌جمهوری چهارم ماه مه سال ۲۰۱۲ میلادی در روسیه شوند و بر محبوبیت ولادیمیر پوتین، نخست‌وزیر روسیه و نامزد ریاست‌جمهوری این كشور بیفزایند.

سفر تاریخی پوتین به عربستان و كشورهای حوزه خلیج فارس در سال ۲۰۰۷ میلادی كه اولین سفر به این كشورها توسط یكی از رهبران روسیه محسوب می‌شود، باعث شد تا پوتین مدعی شود كه می‌داند چگونه زمام امور خاورمیانه را به دست بگیرد.

همچنین اوضاع و شرایط موجود در سوریه به عنوان یكی از دل‌مشغولی‌های مسكو مطرح شده است.

میخاییل بوگدانف، معاون وزیر امور خارجه روسیه با جدیت كامل آن‌طور كه گمان می‌رفت به قدرت‌های غربی هشدار داده و می‌گوید: روسیه نمی‌تواند مداخله آشكارا در یك طرف درگیری را تحمل كند. به عبارتی نباید یك‌طرفه به قاضی رفت. این یك امر غیرمعمول است كه بشار اسد، رئیس‌جمهور یك كشور مستقل را مجبور به كناره‌گیری از قدرت كنیم. روسیه به دنبال انجام مذاكرات بدون هیچ پیش‌شرطی است و به برقراری ارتباط با مخالفان ادامه می‌دهد. با این حال، مخالفان باید ارتباط خود را با افراطیون قطع كنند. روس‌ها در مورد سوریه تحت تاثیر آنچه كه در لیبی اتفاق افتاد، هستند.

معاون وزیر امور خارجه روسیه با متهم كردن قدرت‌های غربی در امور لیبی و اشتباهات گریزناپذیر و فاحش در سرنگونی معمر قذافی، رهبر سابق لیبی می‌گوید: الزامی است كه در مورد تلفات غیرنظامیان در حملات هوایی نیروهای ائتلاف ناتو در این كشور تحقیق صورت گیرد.

پرفسور نوآمكین نیز می‌گوید: روسیه گمان می‌كند كه خیانتی از سوی شركای بین‌المللی صورت گرفته است. فرمان منطقه پرواز ممنوع در لیبی به یك مداخله نظامی تمام‌ عیار تبدیل شد و این روند نباید به هیچ وجه در سوریه تكرار شود.

وی خاطرنشان كرد: مسلح كردن مخالفان تنها باعث افزایش قتل‌عام و كشتار می‌شود. هم‌اكنون خطر و تهدید جنگ داخلی وجود دارد و انجام اصلاحات یك فرصت خواهد بود. اكثریت مردم سوریه خواهان بركناری رئیس‌جمهورشان نیستند و نیروهای خارجی نباید در امور این كشور مداخله كنند.

پرفسور نوآمكین، مدیر موسسه مطالعات شرق در آكادمی علوم روسیه به این مساله اشاره‌ای نكرد كه شایعاتی در این كنفرانس انتشار یافت كه روسیه به اسد در مورد ارایه پیش‌نویس قانون اساسی سوریه مشاوره داده است. قانون اساسی سوریه قرار است امروز (۲۶ فوریه) و در راستای انتخابات چند حزبی به رفراندوم گذاشته شود.

همان‌طور كه انتظار می‌رفت، بسیاری از هیات‌های عربی در این كنفرانس نقش حمایتی روسیه را از بشار اسد به ویژه در وتوی قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل كه چهارم فوریه صورت گرفت مورد انتقاد قرار دادند. در این قطعنامه آمده بود كه بشار اسد باید از سمت خود به عنوان رئیس‌جمهوری سوریه كناره‌گیری كند.

پرفسور نوآمكین افزود: ما به دنبال یك استراتژی همكاری میان بهار عرب و روسیه هستیم و آنهایی را كه به تمایلات و علایق و منافع ما وقعی نمی‌گذارند، به چالش می‌كشیم.

وی بر این موضوع تاكید كرد كه منافع روسیه در خاورمیانه بعد تجاری و سوداگری ندارند: هیچ رابطه خاصی با هیچ‌كس وجود ندارد و هیچ نماینده یا دستاویزی در منطقه نیست. روسیه دموكراسی جوانی دارد. به عقاید مردم گوش فرا می‌دهد و از روابط بین‌الملل بر پایه احترام به استقلال كشورها و انكار مداخله مسلحانه نیروهای خارجی حمایت و دفاع می‌كند.

مساله فلسطین نیز برای روسیه بسیار مهم است. هم‌اكنون مسكو به عنوان یك بازیگر اصلی در حال بازگشت به صحنه بین‌الملل است و اعراب از این كشور خواسته‌اند تا تمام تلاش خود را برای فرآیند صلح در فلسطین به كار ببندد.

این در حالی است كه همگان فرآیند بی‌تاثیر صلح گروه چهارجانبه را محكوم كرده‌اند؛ گروهی متشكل از آمریكا، اتحادیه اروپا، روسیه و سازمان ملل.

البته، یكی از مقام‌های اسرائیلی با اشاره به این كنفرانس اعلام كرد كه كشف منابع بزرگ گازی در یكی از سواحل اسرائیل باعث خواهد شد تا مقام‌های دولت اسرائیل برای انجام مذاكرات صلح كمتر از گذشته راغب باشند چراكه اسرائیل به زودی به شریك بزرگ گازی در بازار انرژی تبدیل می‌شود.

این مقام اسرائیلی در ادامه با اعلام اینكه جهان به زودی با این مساله روبه‌رو می‌شود، از لفظ "اسرائیل بزرگتر با گاز" استفاده كرد.

این در حالی است كه برخی از فلسطینیان اعلام كردند كه گروه چهارجانبه صلح خاورمیانه به دلیل دارا نبودن قدرت اجرایی كافی بهتر است منحل شده و جای آن را تنها سازمان ملل بگیرد.

هم‌چنین برخی از اسرائیلی‌ها هم این موضوع را پذیرفتند كه بسط و گسترش شهرك‌ها در كرانه باختری و محاصره نوار غزه یك اشتباه استراتژیك بوده است.

در حالی كه هدف بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل منتفی دانستن احتمال و امكان "راه‌حل دو كشوری" است، با وجود این، اسرائیلی‌ها به مخالفت با فرآیند صلح پرداخته‌اند.

این روند باعث شده تا "آندری باكلانف"، رئیس دپارتمان امور بین‌الملل در مجمع فدرال روسیه به بحث و جدل در مورد لزوم از سرگیری فرآیند چندجانبه صلح خاورمیانه به منظور جایگزینی مذاكرات شكست خورده دوجانبه بپردازد.

پیام واضح و آشكار این كنفرانس درخواست نقش بزرگتر گروه "بریكس" متشكل از برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی در ایجاد یك مكانیسم چندجانبه برای برقراری امنیت منطقه‌ای بود.

در پایان باید به این سئوالات اشاره كرد كه آیا این گروه به دنبال احیای فرآیند صلح رو به زوال اسرائیل-اعراب با برگزاری كنفرانسی بین‌المللی در مسكو است؟ یا خواهان توقف كشتارها در سوریه یا دفع جنگ اسرائیل-آمریكا علیه ایران است؟

و البته این سوالاتی است كه همچنان بی‌جواب مانده است.

جاه‌طلبی‌ روسیه در ایفای نقش بزرگتر و جامع‌تر در صحنه بین‌الملل امری آشكار است، اما آیا این جاه‌طلبی قابل دست یافتن است؟»