پژوهشگران گروه خون‌شناسی دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس طی پژوهشی موفق به تولید سلولهای رده هماتوپوئتیک انسانی از فیبروبلاست‌های القا شده با وکتور آدنوویروسی حامل ژنهای فعال دوره رویانی شدند.

به گزارش سرویس پژوهشی ایسنا، در سال‌های اخیر، دانشمندان سلولهای سوماتیک را به سلولهای شبه جنینی به نام سلولهای پرتوان القایی (iPS) بازبرنامه‌ریزی کرده‌اند. با توجه به ادغام ژنومی وکتورهای لنتی یا رترو ویروسی و عوارض زیان‌آور متعاقب این ویروس‌ها، تحقیقات فعلی بر بکارگیری ابزارهای بی خطرتر انتقال ژن معطوف شده است. آدنوویروسها ابزارهای مطمئنی برای انتقال و بیان ژن در سلولهای یوکاریوتی به شمار می‌روند.

دکتر غلامرضا خمیسی‌پور، پژوهشگر گروه خون‌شناسی دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس موفق شد در مطالعات خود آدنووکتورهای حامل ژنهای انسانی فعال در دوره رویانی را ساخته و این آدنووکتورهای نوترکیب را با هدف تولید وکتورهای انتقال دهنده مطمئن‌تر، به عنوان ویروس‌های غیر ادغام شونده برای بازبرنامه‌ریزی، تولید کند.

در این تحقیق، cDNA های چهار ژن cMyc ، Klf۴ ،Oct۴ و Sox۲ تکثیر یافته و سپس بطور جداگانه در وکتور انتقالی CMV-IRES-GFPکلون شدند. وکتور انتقالی خطی شده با Pme۱ بطور همزمان با وکتور pAdenoVator E۱/E۳ در سلولهای rec+ BJ۵۱۸۳ ترانسفورم شدند. تولید آدنوویروسها با ترانس فکت کردن آدنووکتورهای خطی شده با Pac۱ در رده سلولی ۲۹۳A صورت گرفت و بازدهی ترانس فکشن از طریق مشاهده بیان GFP در زیر میکروسکوپ فلورسانس تعیین شد.

به اعتقاد این محقق، با توجه به پاره‌ای محدودیت‌ها در بکارگیری لنتی یا رتروویروسها وبازدهی پایین بازبرنامه ریزی سلولهای انسانی با وکتورهای حامل ژنهای موشی، آدنووکتورهای حامل ژنهای انسانی، بهترین گزینه برای بازبرنامه‌ریزی سلولهای سوماتیک و تولید سلولهای بنیادی پرتوان القایی هستند.

در این پژوهش ، به منظور تولید سلولهای بنیادی هماتوپوئتیک، ابتدا، فیبروبلاست‌های جداشده از پوست ختنه‌گاه، تکثیر و آدنوویروسهای نوترکیب حامل ژنهای رویانی به محیط کشت اضافه شد. پس از تشکیل کلون‌های شبه جنینی (Adeno-iPS) و تکثیر سلولی، سلولها به محیط کشت بدون bFGF منتقل شدند تا اجسام شبه جنینی تشکیل شوند. سپس به محیط تمایزی با و بدون سلولهای استرومایی به مدت ۱۴ روز کشت داده شدند.

بر اساس یافته‌های حاصل از بررسی بیان ژن CD۳۴ و شاخص های آنتی ژنی CD۳۴,CD۳۸ و CD۱۳۳، میزان تمایز هماتوپوئتیک سلولهای iPS در محیط استرومایی و بدون استفاده از سایتوکاین قابل قبول بوده و پژوهشگران آن موفق به تمایز سلولهای iPS به سولهای تمایزیافته هماتوپوئتیک شدند.

این پژوهش با راهنمایی دکترعلی اکبرپور فتح‌الله و با مشاوره دکترمسعود سلیمانی و دکترمهدی فروزنده مقدم از اعضاء هیات علمی دانشگاه انجام شد.