رییس كمیته‌ی صلیب سرخ جهانی در مراسم اختتامیه نمایشگاه عكس «قربانیان جنگ» كه در ژنو نیز برپا خواهد شد، گفت:«باید از مهدی منعم برای این كار درخشان در جهت نشان‌دادن رنج و عذاب قربانیان جنگ ایران و عراق و حفظ شأن آن‌ها قدردانی كرد.»

شامگاه گذشته - چهارم خردادماه - گالری «راه ابریشم» آخرین روز از نمایشگاه عكس‌های مهدی منعم از مجموعه «قربانیان جنگ» را میزبانی كرد.

در این مراسم «پیر ریترنیر» رییس كمیته‌ی صلیب سرخ جهانی در ایران با قدردانی از حاضران در این مراسم گفت: هنر عكاسی و كمیته بین‌المللی صلیب سرخ هر دو در یك زمان، آن‌هم در نیمه دوم قرن ۱۹ به وجود آمدند.

او ادامه داد: این ابزار ارتباطی یعنی عكاسی، ریشه در واقعیت‌های لحظه‌ای دارد و از طراحی و نقاشی در برقراری ارتباط جهت نشان‌دادن رنج و عذاب رزمندگان و غیرنظامیان قوی‌تر است.

ریترنیر سپس به نمایشگاه «قربانیان جنگ» اشاره كرد و افزود: آن‌چه امروز شاهد آن هستیم، عكس‌های مهدی منعم و زحمات چندین‌ساله این عكاس ایرانی است كه در نمایش جنگ و صدمات آن بر غیرنظامیان زحمات زیادی را متحمل شده است.

او با تأكید بر دفاع كمیته صلیب سرخ جهانی از ایده این عكاس گفت: ما هم معتقدیم كه برای جنگ‌ها باید محدودیت قائل شد و الزامات جنگی در راستای ضرورت‌های انسانی صورت بگیرد، زیرا كه در تاریخ ۱۵۰ ساله كمیته صلیب سرخ جهانی شاهد رنج‌های وصف‌ناپذیری بوده‌ایم كه جنگ‌ها بر انسان‌ها تحمیل كردند به همین دلیل هم قوانینی را در راستای آن تدوین كردیم.

ریترنیر به بیانیه حقوق بین‌المللی بشردوستانه اشاره كرد و افزود: براساس این حقوق بین‌المللی رزمندگان و سران جنگ از استفاده از سلاح‌های كور منع شده‌اند. زیرا این سلاح‌ها در ماهیت خود رنج و عذابی را بر رزمندگان تحمیل می‌كنند كه فراتر از توان آن‌هاست.

رییس كمیته بین‌المللی صلیب سرخ جهانی به عكس‌های منعم از قربانیان جنگ اشاره كرد و ادامه داد: عكس‌هایی كه امروز اینجا شاهد هستیم، نمایانگر موارد نقض این بیانیه است. استفاده از بمب‌های شیمیایی و یا حمله به مناطق غیرنظامی و غیره، نمونه این مسایل است.

او تصریح كرد: سلاح‌های شیمیایی از سال ۱۹۲۵ كاربردشان منع شده است ولی به دلیل تجربه جنگ ایران و عراق در سال ۱۹۹۳، میثاق جدیدی به تصویب رسید كه نه تنها استفاده بلكه توسعه و تولید این سلاح‌ها را منع كرد، امروزه هم بحث اصلی بر سر خلع سلاح هسته‌ای و عدم تكثیر آن است.

ریترنیر گفت:كمیته صلیب سرخ جهانی امروز بر این باور است كه این بحث نباید تنها به حلقه‌های سیاسی محدود شود، بلكه در راستای اهداف حقوق بشر باید گسترش یابد.

او سپس به تحقیقات یكی از كاركنان صلیب سرخ برروی این سلاح‌های شیمیایی اشاره كرد و ادامه داد: در سال ۱۹۴۵ دكتر مارسل ژنو یكی از كاركنان صلیب سرخ كه اولین پزشك خارجی بود كه به هیروشیما رفت تا تحقیقات گسترده‌ای به عمل‌ آورد،او متوجه شد كه در چنین تخریب‌هایی با این حوزه گسترده، امدادرسانی غیرممكن است. امروزه هم ما می‌دانیم كه قدرت تخریبی این بمب‌های شیمیایی در مقایسه با بمب‌های موجود هیچ است.

او خاطرنشان كرد: براساس سناریوهای مختلف در مورد كاربرد سلاح‌های هسته‌ای، تخریب انسانی و اجتماعی این سلاح‌ها وخیم‌تر خواهد بود. همین امروزه استفاده از درصد كوچكی از این سلاح‌های هسته‌ای موجود در زرادخانه‌ها تأثیرات مخربی بر محیط زیست و زمین‌های كشاورزی دارد.

این فعال صلیب سرخ عنوان كرد: ماه گذشته براساس این واقعیت و تحلیل‌هایی كه در رابطه با ظرفیت بالای این قربانیان هسته‌ای وجود دارد، ریاست صلیب سرخ از دولت‌ها درخواست كرد تا در برنامه‌های خود نقطه پایانی برای استفاده از این سلاح‌ها در نظر بگیرند. ما هرگز نباید به خود اجازه دهیم كه نسبت به آثار دهشتناك این سلاح‌ها بی‌تفاوت باشیم. زیرا كه این اتفاق ضمیر عمومی بشریت و حقوق بشردوستانه را زیرسوال می‌برد.

ریترنیر در پایان سخنان خود جمله‌ای از مقدمه كتاب «قربانیان جنگ» را كه بیانیه جمعی از عكاسان بود، نقل قول كرد و گفت: جنگ بی‌شك تلخ‌ترین تجربه بشریت است، درحالی‌كه دستیابی به صلح خود زیباترین تجربه بشر محسوب می‌شود.

در بخش دیگری از این مراسم ،افشین شاهرودی یكی از امضاكنندگان بیانیه جامعه عكاسان در مقدمه‌ی كتاب «قربانیان جنگ» گفت: همه آن‌چه را كه لازم بود درباره مسایل انسانی پرداخته شود، رییس كمیته صلیب سرخ جهانی مطرح كرد. اما به عنوان عكاس وظیفه خود می‌دانم تا موارد دیگری را طرح كنم.

او به نوشته‌ی برروی سنگ قبر زنده‌یاد كاوه گلستان اشاره كرد و افزود: بر این سنگ، نوشته شده است كه در راه ثبت حقیقت كشته شده واین مطلب گویای یك واقعیت بزرگ و تلخ است، زیرا ما عكاسان زیادی را سراغ داریم كه در این مسیر كشته شدند.

شاهرودی با بیان اینكه بسیاری از عكاسان خبری به مقوله جنگ پرداختند، افزود: ولی تعداد كمی از آن‌ها هستند كه به حقیقت پنهان پشت جنگ نگاه كردند. عكاسان زیادی هستند كه بدون مطرح شدن و دست یافتن به جایگاه خاصی از یاد می‌رود، اما تعداد كمی كه باقی می‌مانند همان‌هایی هستند كه در راه ثبت حقیقت كوشش كردند.

او با اشاره به عكس‌های مرتبط با جنگ اشاره كرد و گفت: میلیون‌ها عكس در طول جنگ‌ها در تاریخ عكاسی گرفته شده است، اما چند عكس در حافظه جمعی بشری مانده است؟ این تعداد خیلی كم است و این مجموعه كه پیش‌روی ماست از آنجا كه از پوسته ظاهری و واقعیت جنگ خارج شده و به حقیقت پشت جنگ دست یافته بی‌شك جایگاه خوبی در عكاسی دارد.

شاهرودی با تأكید بر اهمیت كتاب «قربانیان جنگ» و عكس‌های آن گفت: این كتاب به یكی از باارزش‌ترین كتاب‌های عكاسی مستند تبدیل خواهد شد. به طوری‌كه تا پیش از انتشار آن اگر قرار بود درباره كتاب تأثیرگذاری در این حوزه صحبت كنم، مجموعه «جنگ تحمیلی» را بهترین می‌دانستم. اما امروز به جرأت می‌گویم كه كتاب «قربانیان جنگ» در جایگاهی قرار دارد كه یكی از قله‌های افتخارآمیز عكاسی مستند اجتماعی محسوب می‌شود.

مهدی منعم عكاس مجموعه «قربانیان جنگ» نیز در بخش دیگری از این مراسم گفت: همیشه برای یك عكاس، حرف‌زدن سخت است. زیرا او برای سالیان سال با چشم‌هایش تمرین می‌كند تا حرف‌هایش را از دریچه لنز منتشر كند.

او اضافه كرد: با اتمام جنگ همه ما فكر می‌كردیم كه زندگی جدیدی شروع می‌شود و دیگر صدایی از بمباران هوایی و خرابی و مرگ و میر نیست و ما می‌توانیم در آرامش زندگی را ادامه دهیم اما این‌گونه نبود. جنگ برای عده‌ای تازه شروع شد.

منعم خاطرنشان كرد: آن‌ها كه در بمباران‌های شیمیایی مصدوم شدند با اتمام جنگ دردهایشان بیشتر شد و من معتقدم با پایان‌یافتن جنگ بعد از سال‌ها، این جنگ برای عده‌ای همچنان ادامه دارد. آن‌ها آثار مخرب گازهای شیمیایی را در جان خود حس می‌كنند. اهالی مناطق مرزی كه در طول دوران جنگ خانه‌ها، روستاها، مزارع و زمین‌های كشاورزیشان در دست نظامیان بود تصور می‌كردند كه بعد از جنگ می‌توانند به زندگی معمول بازگردند. درحالی‌كه نمی‌دانستند با بیرون رفتن از خانه‌هایشان سربازان عراق نیروهای پنهانی به نام مین‌ها را برای آن‌ها باقی گذاشتند و این تهدید همواره آن‌ها را در معرض خطری جدی قرار می‌دهد.

این عكاس جنگ با اشاره به زمینه‌های پرداختن خود به این موضوع گفت: من با این پیش‌فرض شروع كردم تا شاید با عكس‌هایم برروی افرادی كه جنگ‌ها را هدایت می‌كنند، تأثیر بگذارم. برای انتشار این عكس‌ها نیازمند حمایت‌هایی بودم كه اگر نبود هیچ‌گاه نه این مجموعه منتشر می‌شد و نه نمایشگاه آن برپا می‌گشت. باید از مدیران سازمان صلیب سرخ جهانی برای این حمایت قدردانی كنم و امیدوارم انرژی من امروز به سمت مدیر پیشین و مدیر فعلی این مجموعه برود كه در خیلی از موارد نگاه عكاسانه‌تری نسبت به من و این‌ كتاب داشت و بدون هرگونه انتظار مادی در كنار ما حركت كردند.

معنم اظهار خرسندی كرد از اینكه؛در این مسیر دوستان جدیدی پیدا كردم كه به كمك من آمدند تا دنیا را به گونه دیگری ببینیم و باید از آناهیتا قبائیان؛ مدیر گالری «راه ابریشم» هم قدردانی كنم كه در كنار تلاش‌های خود برای شناسایی عكاسی ایران در مجامع بین‌المللی این فرصت را هم به من داد تا بدون هیچ‌گونه چشمداشت مالی نمایشگاه را با علم بر این‌كه عكس‌هایش به فروش نخواهد رسید، برپا كنم.

در پایان این مراسم جان استریك نماینده‌ی ارتباطات دفتر كمیته‌ی بین‌المللی صلیب سرخ در تهران نیز در قدردانی از مهدی منعم برای تلاش‌هایش خبر از نمایش این عكس‌ها در نمایشگاه بین‌المللی صلیب سرخ در ژنو داد.