وزیر نیرو روز گذشته در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرگزاری «فارس» با اشاره به گرمای بیش از حد تابستان امسال از احتمال ارائه جدول خاموشی‌ها با تداوم گرما خبر داد.

«افزایش استفاده از کولرهای گازی»، «بدهی به پیمانکاران به عنوان یکی از دلایل خاموشی‌های اخیر»، «برآورد وزارت نیرو از خسارات صنایع»، «وضعیت قیمت برق بعد از هدفمند شدن یارانه‌ها»، «برنامه‌ریزی برای افزایش ظرفیت نیروگاه‌ها» و ... از جمله مهم‌ترین محورهای خبری «مجید نامجو» در گفت‌وگوی وی با این خبرگزاری است.

«مجید نامجو» در این گفت‌وگو در مورد دلایل خاموشی‌های مقطعی اخیر می‌گوید: یكی از دلایل گرمای بیش از حد در فصل تابستان بود. به‌طوری‌كه سابقه نداشت در خرداد ماه چنین گرمایی را تجربه كنیم. دست‌اندركاران برق می‌گفتند كه در معادلات ما پیك مصرف برق ۴۱ هزار و ۶۰۰ مگاوات است كه این پیك باید مدیریت شود. دلیل دوم این بود كه مصرف برق به یكباره و به شدت بالا رفت؛ یعنی تصور نمی‌شد كه این همه كولرهای گازی كه الان در بازار كمیاب شده است به یك باره مصرف برق را بالا ببرد.

● افزایش استفاده از کولرهای گازی

وی ادامه داد: بنده خود در محلی كه زندگی می‌كنم وقتی از پنجره به بیرون نگاه می‌كنم تفاوت استفاده از كولرهای گازی امسال با سال‌های گذشته را متوجه می‌شوم، اما موضوعی كه مهم است این است كه شبكه برق كشور برای استفاده از این تعداد كولرهای گازی طراحی نشده است.

وی افزود: این كولرهای گازی دو اثر دارد، یكی اینكه انرژی زیادی مصرف می‌كنند و دیگر اینكه ظرفیت كابل را اشغال و تاثیر دو برابری روی كابل‌های برق دارند به همین دلیل مصرف به شدت بالا می‌رود.

«نامجو» در ادامه اظهار كرد: انتظار ما این بود كه با طرح هدفمند كردن یارانه‌ها ۱۰ تا ۱۵ درصد مصرف برق كاهش یابد. اگر چه حساب‌های دیگری هم برای كاهش مصرف مثل وارد شدن برخی پروژه‌ها به مدار بهره‌برداری داشتیم كه به علت بدهی‌ها با تاخیر مواجه شد.

● بدهی به پیمانکاران ، دلیل خاموشی

وی در پاسخ به این سوال که چند مگاوات نیروگاه باید وارد مدار بهره‌برداری می‌شد كه به خاطر بدهی‌ها با تاخیر مواجه شد، گفت: پیش بینی شده بود كه هر سال ۵ هزار مگاوات برق وارد مدار بهره‌برداری شود كه ما توانستیم در دو سال هفت هزار مگاوات وارد مدار بهره‌برداری كنیم؛ یعنی ۳ هزار مگاوات كمتر وارد مدار بهره‌برداری شده است.

به گفته وی، آن ۳ هزار مگاوات به علت همین بدهی‌ها وارد مدار بهره‌برداری نشد و الان ذخیره تولید برق نداریم و در حالی كه باید در شرایط عادی حداقل ۱۵ تا ۲۰ درصد ذخیره تولید نیروگاهی داشته باشیم. در حال حاضر كشور با ۵۱ سایت نیروگاهی است كه در حرارت ۶۰۰ درجه تا ۱۶۰۰ درجه (منظور حرارت توربین‌ها است) در حال فعالیت هستند.

وی در ادامه اظهار داشت: مصرف برق در این حد به هیچ عنوان با این گرمای بالا پیش‌بینی نمی‌شد و این در حالی است اگر برنامه‌های شركت‌های برق منطقه‌ای انجام نمی‌شد، مصرف به ۴۳ هزار و ۶۰۰ مگاوات می‌رسید. وی در مورد تفاوت مصرف برق طی شبانه روز توضیح داد: مصرف برق به طور مثال در روز دوشنبه ۲۲ تیر ماه جاری به ۳۸ هزار و ۹۰۰ مگاوات رسید و پیك روز حدود ۳۵۰ مگاوات بیشتر از پیك شب شد. دلیل آن این است كه در روز چون حرارت بالا است ۱۰۰۰ مگاوات راندمان نیروگاه‌ها كاهش می‌یابد؛ اما شب كه می‌شود راندمان همان نیروگاه افزایش می‌یابد.

● امکان ارائه جدول خاموشی‌ها

وی در ادامه در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا امکان طراحی جدول برنامه ریزی خاموشی برق در آینده هست، گفت: بله- امكان ارائه این جدول هست، اما به شرطی كه الان به نقطه‌ای برسیم كه دیسپچینگ به ما اعلام كند كه باید خاموشی اعمال شود.

وی ادامه داد: دیسپچینگ از لحاظ تامین ظرفیت و توزیع كه باید در كل شبكه برق برای حفظ فركانس انجام دهد این توانایی را دارد كه بگوید با این تولید می‌توانیم فركانس را ثابت نگه داریم و هیچ خاموشی هم اعمال نشود؛ اما وقتی مصرف برق در یك منطقه‌ای بالا می‌رود به یكباره فیدر مشكل پیدا می‌كند پس برای آن منطقه خاموشی اعمال می‌شود. بنابراین وقتی در این منطقه خاموشی اعمال شد این منطقه به لیست اضافه می‌شود تا در سال آینده چه تغییراتی در شبكه اعمال كند كه این منطقه تا ۵ سال دچار خاموشی و مشكل نشود.

وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه اگر گرما ادامه یابد و مصرف برق از ۴۰ هزار و ۶۰۰ مگاوات عبور كند، خاموشی برنامه‌ریزی شده خواهیم داشت، اظهار كرد: شك نکنید كه قطعا خاموشی خواهیم داشت. تا پایان تیرماه كه مدیریت صورت می‌گیرد و خاموشی‌های مقطعی اعمال می‌شود كه برنامه‌ریزی نشده و در اثر افزایش بار در شبكه است، اما از اواخر تیر ماه باید چند اتفاق رخ دهد كه اگر این اتفاق افتاد خاموشی برنامه‌ریزی شده نخواهیم داشت، اما اگر اتفاق نیفتد قطعا خاموشی برنامه‌ریزی شده خواهیم داشت.

وی افزود: یعنی اگر نیروگاه‌های ما وارد مدار شوند و گرما افت پیدا كرده و مصرف برق كاهش یابد و برنامه‌ریزی و هماهنگی انجام شده با صنایع دقیق‌تر اعمال شود و حداكثری كه برنامه‌ریزی كردیم برای واردات برق انجام شود، می‌توان امیدوار بود كه تابستان را بدون خاموشی برنامه‌ریزی شده عبور كنیم، اما اگر این برنامه‌ریزی‌ها صورت نگیرد و مصرف برق بالا برود ،قطعا خاموشی برنامه‌ریزی شده و از قبل تعیین شده اعمال خواهد شد.

وی در خصوص میزان واردات برق نیز گفت: ‌در حال حاضر ۸۴۰ مگاوات برق از كشورهای همسایه وارد كشور می‌شود و اینكه بخواهیم برای فصل تابستان برق بیشتر وارد كنیم شدنی نیست. چون یك سال تلاش می‌كنیم تا یك خط شبكه برق و حتی هماهنگی ایجاد شود تا بتوان برق وارد كشور كرد.

وی همچنین در پاسخ به سوال دیگری در مورد اینکه آیا امكان قطع صادرات برق در زمانی كه كشور در فصل تابستان به برق نیاز دارد، وجود دارد، گفت: می‌توان صادرات برق را محدود كرد؛ اما به هر حال كشورهایی مثل عراق از اینكه محدودیت برق برای آنها ایجاد شود، اظهار نارضایتی می‌كنند. سیاست برق این است كه هیچ وقت واردات برق از ۵۰۰ مگاوات كمتر نباشد و هیچ وقت هم صادرات برق از ۵۰۰ مگاوات بالاتر نرود. در حال حاضر نیز صادرات برق بیشتر از ۳۰۰ مگاوات نیست كه به عراق، افغانستان و پاكستان صادر می‌شود و این میزان صادرات حداقل‌هایی است كه در قراردادها پیش‌بینی شده است.

● به حرف صنایع گوش می‌کنیم

وی همچنین در پاسخ به این سوال که آیا برآوردی داشتید كه در خاموشی‌های اخیر، صنایع چه میزان خسارت دیده‌اند، اظهار داشت: تصور ما این است كه نباید هیچ لطمه‌ای به صنایع بخورد. دیدگاه ما این گونه تنظیم شده است كه صنایع یك ماه در سال به تعمیرات و بازسازی نیاز دارند. این موضوع می‌تواند در هر ماهی از سال صورت گیرد، ولی وزارت نیرو اعلام كرده است كه صنایع تعمیرات خود را در فصل تابستان انجام دهند و اتفاقا صنایع هم قبول كرده‌اند.

وی در ادامه گفت: اگر صنایع ثابت كنند كه ما به آنها ضرر وارد كرده‌ایم و این ضرر ناشی از خاموشی بوده است، حاضر هستیم حرف آنها را گوش كنیم.

وی در ادامه در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه این موضوع به سرنوشت همان ۵۳۰۰ میلیارد تومان بدهی به پیمانكاران كه تاكنون پرداخت نشده است تبدیل نخواهد شد گفت: به هر حال شاید وزارت نیرو نتواند خسارت صنایع را پرداخت كند؛ اما حساب و كتاب آن را كه می‌توانیم داشته باشیم. به نظر بنده با اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها قطعا تحولی در صنعت برق ایجاد خواهد شد.

● استیضاح حق نمایندگان مجلس است

وی در مورد بحث استیضاحش از سوی نمایندگان خوزستان نیز گفت: نمایندگان خوزستان به ما لطف دارند، ولی ما واقعا برای خوزستان كم كاری نكرده‌ایم، چون این استان شایسته خدمت است. ما نگران نیستیم. به هر حال وظیفه نماینده مجلس همین است.

وی در مورد راه‌اندازی نیروگاه بوشهر در سال‌جاری گفت: نیروگاه بوشهر می‌تواند یك هزار مگاوات به صورت مرحله‌ای به برق كشور اضافه كند كه تا شهریور گفته‌اند وارد مدار می‌شود و ما آن را از سازمان انرژی اتمی خریداری می‌كنیم.

● مشكلات از سال ۸۳ شروع شد

وی همچنین در خصوص مشکلات صنعت برق توضیح داد: صنعت برق از زمانی به این وضعیت دچار شد كه قیمت برق از سال ۸۳ تثبیت شد. به هر حال قیمت برق در سال‌های قبل از ۸۳ هر سال ۱۰ درصد افزایش می‌یافت و خود را اداره می‌كرد و به دولت وابسته نبود. در حالی‌كه در سال‌های پس از تصویب این قانون هیچ افزایشی صورت نگرفت و ما را در شرایط بغرنجی قرار داد. این سوال مطرح است كه چرا به جای افزایش تعرفه ۱۰ درصدی سالانه برق باید پیش دولت و مجلس دائم گدایی كنیم كه با پرداخت یارانه قیمت برق را جبران كنید؟

وزیر نیرو در ادامه در مورد اصلاح قیمت برق در قانون هدفمندی یارانه‌ها اظهار داشت: ما پذیرفتیم كه اگر برق با متوسط كیلووات ساعت ۴۳ تومان فروخته شود، دیگر به دولت و به بانك‌ها كاری نداریم.

● دلیل عدم اجرای جریمه پرمصرف‌ها

وی همچنین در مورد دلایل عدم ابلاغ جریمه مشترکان پرمصرف از ۱۵ تیرماه از سوی رییس جمهور اظهار داشت: این مصوبه چند مزیت داشت و هنوز هم ناامید نیستیم كه این مصوبه ابلاغ ‌شود؛ اما حدس من از بابت ابلاغ نكردن مصوبه مزبور این است كه رییس جمهور الان دارند بسته‌هایی را در كنار سایر بسته‌های طرح هدفمندی به جلو می‌برند و تصور من این شد كه اگر یك اقدامی در ارتباط با برق الان انجام دهیم شاید این روی تصمیمات دیگر تاثیر بگذارد. به هر حال من فكر می‌كنم رییس جمهوری می‌خواست شیرینی این طرح در ذهن مردم بماند و قبل از اینكه پول هدفمندی یارانه‌ها داده شود و به جیب مردم برود، شروع به اصلاح قیمت نكند.

وی همچنین با بیان اینکه در حال حاضر ۲۴ میلیون مشترک برق داریم، در خصوص مشترکان پرمصرف اظهار داشت: ۱۰ دهك مصرف‌كننده داریم. آنهایی كه مصرف بهینه برق ندارند، ۱۰ درصد هستند و ۲۰ درصد نیز بالای الگوی مصرف هستند. تقریبا ۳ درصد مشتركان ما خیلی بد مصرف‌كننده هستند.

اما به هر حال همین ۳ دهك پر مصرف كشور یا همان سه درصد حدود ۳۰ درصد برق كشور را مصرف می‌كنند. یعنی حدود ۸۰۰ هزار نفر از مشتركان ما ۳۰ درصد برق كشور را مصرف می‌كنند.

● نامه سندیکای برق به رییس جمهور

وزیر نیرو در مورد نامه سندیكای صنعت برق به رییس جمهوری و پرداخت بدهی آنها نیز گفت: بخش عمده‌ای از ۵۳۰۰ میلیارد تومان مربوط به بدهی بانك‌ها است؛ معمولا فرآیند بدهی‌ها به پیمانكاران در سال‌های گذشته بوده و ادامه دارد؛ اما از ۵۳۰۰ میلیارد تومان تاكنون ۹۰۰ میلیارد تومان پرداخت شده است و در حال رایزنی برای پرداخت هر چه سریع‌تر مابقی بدهی هستیم.

● افزایش ظرفیت نیروگاهی

«نامجو» در خصوص میزان افزایش ظرفیت نیروگاه‌ها نیز توضیح داد: از تابستان ۸۷ تا تابستان ۸۸، ۳هزار مگاوات و از تابستان ۸۸ تا تابستان ۸۹ بالغ بر ۴ هزار مگاوات وارد مدار بهره‌برداری شده است؛ یعنی در سال گذشته ۷ هزار مگاوات وارد مدار بهره‌برداری شده است. از تابستان امسال تا تابستان سال آینده ۴ هزار مگاوات وارد مدار بهره‌برداری خواهیم كرد كه این ۴ هزار مگاوات كافی نیست و ما باید مسائل قیمتی و مصرف برق را حل كنیم.

وی در پاسخ به این سوال که اگر روند افزایشی مصرف ادامه داشته باشد در تابستان سال ۹۰ خاموشی خواهیم داشت، گفت: اگر این مطالب كه گفتم رعایت نشود، خاموشی حتما رخ خواهد داد. البته نا‌امید نیستیم و مرتب به سمت بالا بردن راندمان نیروگاه در حركت هستیم. دوم اینكه به سمت استفاده از انرژی نو می‌رویم كه برای استفاده از انرژی‌های نو ۳ درصد ظرفیت نیروگاهی؛ یعنی ۲۱۰۰ مگاوات تا پایان دولت دهم پیش‌بینی كردیم.

وزیر نیرو در مورد قیمت تمام شده برق نیز گفت: قیمت تمام شده برق در حال حاضر طبق قانونی كه داده شده ۸۳۲ ریال است. در حالی‌كه ما داریم ۱۶۰ ریال به مردم می‌فروشیم.

● وضعیت برق در قانون هدفمندی

وی در پاسخ به این سوال که آیا قیمت ۴۳ تومان برای برق در سال جاری پس از هدفمندی یارانه‌ها قطعی است، گفت: رییس‌جمهور تقریبا پذیرفته است؛ اما معتقد است كه همه بسته‌ها را باید با هم ببندد و سپس اعلام كند. البته بنده معتقد هستم كه این ۴۳تومان قطعی و تثبیت خواهد شد.

وی افزود: برای قیمت سال اول برق ما عدد دیگری را هم پیشنهاد دادیم كه آن مخفی و سری است. افرادی هستند كه پول‌هایی را ذخیره كرده‌اند و كارهایی را آماده كرده‌اند تا به محض اینكه دولت چیزی اعلام كرد، بروند و اقداماتی را برای نفع خود انجام دهند. دولت بر روی این مساله خیلی حساس است، به همین دلیل همه ما را موظف كرده است كه ما چیزی را اعلام نكنیم تا كارگروه به جمع‌بندی برسد.

وی ادامه داد: هیچ كدام از وزرا هیچ اظهارنظری نباید انجام دهند؛ اما ما برنامه‌هایی را كه مربوط به وزارت نیرو است، به گونه‌ای تنظیم و طراحی كرده‌ایم كه به مردم فشار آن‌چنانی از لحاظ قیمت برق وارد نشود.

وی در پایان در پاسخ به این سوال که عامه مردم می‌گویند به محض اینكه هدفمندی یارانه‌ها اجرا شود اولین قبض برق كه بیاید یارانه نقدی را می‌بلعد، گفت: این موضوع صحت ندارد. البته مردم باید مصرف برق خود را كنترل كنند، ما بررسی‌های خوبی كردیم كه این قانون چه اثراتی روی قبوض خواهد گذاشت.

● دولت:مصوبه مجلس عامل افزایش طلب پیمانكاران برق است

سایت دولت با ارائه گزارشی تغییرات در لایحه بودجه سال ۸۸ از سوی مجلس را عامل بدهی دولت به تولیدكنندگان برق می‌داند. بر اساس این گزارش حذف بخش مربوط به هدفمند کردن یارانه‌ها از لایحه بودجه ۱۳۸۸ از سوی مجلس و اقدام بی‌سابقه مجلس در ارائه قانون بودجه به صورت ناتراز به دولت، موجب افزایش بدهی دولت در بخش صنعت برق شد.

در حالی که با تلاش دولت نهم و توجه ویژه به نقش صنعت برق به عنوان یکی از زیرساخت‌های مولد اقتصادی کشور در بودجه‌های سالانه بدهی صنعت برق در سال ۱۳۸۶ به حدود صفر رسیده بود، اما تغییرات اساسی در لایحه پیشنهادی بودجه سال ۱۳۸۸ دولت توسط مجلس، موجب شد بدهی صنعت برق در سال گذشته به ۵۳ هزار و ۶۰۰ میلیارد ریال برسد.

براساس این گزارش، عدم پیش‌بینی ما‌به‌التفاوت نرخ برق در بودجه سال ۱۳۸۸ از سوی مجلس شورای اسلامی موجب ایجاد شکاف عمیقی بین درآمد و هزینه‌های صنعت برق شد و بدهی صنعت برق به تولیدکنندگان، پیمانکاران و سازندگان (مربوط به سازمان توسعه برق‌ ایران، شرکت توانیر، شرکت‌های برق منطقه ای، شرکت‌های توزیع، بدهی سیستم بانکی و بدهی سوخت نیروگاه‌ها) به ۵۳ هزار و ۶۰۰ میلیارد ریال رسید.

بر اساس این گزارش، در لایحه بودجه سال ۱۳۸۸ دولت ۸ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان از محل اصلاح قیمت حامل‌های انرژی در نظر گرفته بود و از این رو مبلغی برای یارانه صنعت برق در نظر نگرفت، اما مجلس در روزهای آخر بررسی لایحه بودجه به یکباره با حذف بند مربوط به هدفمند کردن یارانه‌ها از یکسو ۸ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان از درآمد دولت را حذف کرد و از سوی دیگر یارانه ای برای ما‌به‌التفاوت نرخ برق در نظر نگرفت.

جعفر قادری، عضو کمیسیون تلفیق بودجه مجلس در همان زمان به بلاتکلیفی یارانه ۴ هزار میلیارد تومانی برق در بودجه سال ۸۸ اذعان کرده و گفت: عملا درباره برق تعیین تکلیف نکردیم، بنابراین ناچاریم بدون تصمیم‌گیری درباره یارانه‌ برق از موضوع عبور کرده و بودجه سال ۸۸ را تصویب کنیم. ممکن است بعدا این مشکل را بتوان در قالب اصلاحیه‌ یا متمم حل کرد و دولت را از بلاتکلیفی بیرون آورد.

رحیم ممبینی، معاون بودجه معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی نیز در آن زمان نسبت به عواقب این تصمیم مجلس هشدار داد و گفت: آنچه در مجلس تصویب شده است، یک مغایرت کلیدی با قانون سیاست‌های کلی اصل ۴۴ دارد، به این ترتیب که براساس آنچه تصویب شده قیمت برق باید به صورت یارانه ای محاسبه شود، اما هیچ فکری برای پرداخت تفاوت قیمت یارانه‌ای و تمام شده برق برای نیروگاه‌ها نشده است و نیروگاه‌های خصوصی که رو به افزایش است با مشکل مواجه خواهند شد.

وی تصریح کرد: در حالی که بر اساس لایحه بودجه دولت تفاوت قیمت تمام شده و آنچه به مردم عرضه می‌شد از طریق بازپرداخت نقدی جبران می‌شد، ما حکم پرداخت یارانه‌ها را در اختیار داریم در حالی که هیچ منابعی به آن تعلق نگرفته است. این در حالی است که هم‌اکنون در کشور چند نیروگاه خصوصی برق فعال شده و نزدیک به ۸ پروژه بخش‌خصوصی در دست احداث است که با این وضعیت دچار مشکل خواهند شد.

براساس این گزارش، این رویکرد مجلس، صنعت برق را با چالش جدی روبه‌رو کرده، به طوری که هم‌اکنون بدهی‌های معوق این بخش یکی از مشکلات اصلی برای توسعه صنعت برق و رسیدن به اهداف سند‌های فرابخشی مانند سند چشم‌انداز بیست ساله کشور است.