در حالی که روند توسعه برق درایران بسیار پرشتاب است هر چند به دلایلی نظیر بهبود شرایط آب و هوا و مدیریت در صنعت برق آهنگ رشد مصرف کمتر شده و همچنان صنعت برق به شدت به سمت رشد مصرف در حال حرکت است، اما پدیده جدیدی که در صنعت برق شاهد آن هستیم پیشی‌گرفتن نرخ رشد پیک روزانه نسبت به مصارف شبانه است که این وضعیت ناشی از تغییر الگوی مصرف و وضعیت مصارف سیستم‌های گرمایشی ساختمان‌ها است.

در صورت عدم مدیریت این روند نگرانی‌های جدی وجود خواهد داشت ضمن اینکه میزان تلفات در فرآیند تولید انتقال و توزیع بسیار بالاست از هر ۱۰۰ واحد سوخت ۲۹ واحد به صورت برق به مصرف‌کنندگان تحویل داده می‌شود و ۷۱ درصد تلفات است. هر چند وقتی از این تلفات به دلیل تبدیل انرژی ولی قسمت عمده آن را می‌توان با مدیریت کاهش داد. براین اساس پیش‌بینی می‌شود با اجرای لایحه هدفمندکردن یارانه‌ها فضای کسب و کار متحول شود و دستاوردهای مطلوبی همچون ایجاد انگیزه در بخش خصوصی و ایجاد تمایل اقتصادی در بنگاه‌های عرضه‌کننده برای جلوگیری از تلفات و ایجاد بستر لازم برای ارتقای بهره‌وری حادث شود.

در طول دهه آتی توسعه ظرفیت‌های صنعت برق به‌طور قطع رشد بیشتری به خود خواهد گرفت که در این زمینه باید به فناوری‌های نوینی متوسل شد، این درحالی است که احداث نیروگاه‌های کوچک درمراکز مصرف می‌تواند متضمن کاهش ۲۰ درصدی تلفات صنعت برق باشد. این در حالی است که این حد از سرمایه‌گذاری در حد توان مالی و اقتصادی طیف وسیعی از سرمایه‌گذاران است و وزارت نیرو متعهد شده برق مازاد این واحدها را با قیمت تشویقی خریداری کند. هرچند نیروگاه سیکل ترکیبی بازده را از ۳۷ به ۵۰ درصد افزایش داده است اما تولید ترکیبی برق و حرارت بازده را تا ۸۵ و حتی در مواردی ۹۰ درصد ارتقا می‌دهد اما ایجاد نیروگاه‌های تولید پراکنده به مراتب اقتصادی‌تر است.

تحولی که صاحب‌نظران و مدیران ارشد نظام در ارتقای کارآیی انرژی و متعادل‌کردن تولید و مصرف گاز طبیعی انتظاراتی را مطرح می‌کنند. ایجاد نیروگاه‌های تولید پراکنده می‌تواند پاسخگوی این انتظار باشد.

توسعه سیستم زیرساخت پیشرفته اندازه‌گیری که همچون شبکه یکپارچه‌ای در مراکز تولید برق می‌تواند بخش دیگری از این انتظارات را برآورده کنند دولت نیز برنامه‌ریزی کرده تا پایان برنامه پنجم پیاده‌سازی طرح جلوگیری از تلفات و ارتقاء کیفیت برق را صورت دهد که در این راستا تمام تولیدکنندگان کنتور در صف اول تلاش قرار می‌گیرند.

حمید چیت‌چیان

قائم مقام وزارت نیرو