بحران شدید كم آبی و بروز خشكسالی های متوالی در استان كرمان، اهمیـت مدیریت بهینه منابع تأمین كننده آب در مناطق مختلـف این استان را بیـش از پیش آشكار كرده است.

در شرایطی بیش از ۹۰ درصد آب های استحصالی در این استان در بخش كشاورزی مصرف می شود كه رویكرد به روش های سنتی در آبیاری، میزان اتلاف آب در این بخش را به میزان قابل توجهی افزایش داده است. نبود فرهنگ صحیح در مصرف آب سالم و بهداشتی و نبود سیستم مناسب برای كنترل پساب كارخانه ها كه با ورود به سفره های آب زیرزمینی خساراتی نیز به سازه های تجاری و مسكونی وحتی بافت قدیمی شهر وارد كرده، چاره اندیشی درباره رفع بحران آب را در اولویت برنامه ریزی های سازمان ها و بخش های مرتبط در این استان قرارداده است.

● ۲۷۵ حلقه چاه تأمین كننده آب مورد نیاز كرمان

منابع تأمین كننده آب شامل منابع سطحی، قنوات، سفره های آب زیرزمینی و چاه ها است كه دركرمان به دلیل شرایط موجود، تأمین آب مورد نیاز از طریق حفر چاه ها صورت می گیرد.

مهندس میرحسینی، مدیر دفتر بهره برداری از تأسیسات آب كرمان با اشاره به وجود ۲۷۵ حلقه چاه در مناطق مختلف این استان، محدود بودن مناطق حاشیه ای مناسب برای حفر چاه (زون های آبی) نسبت به وسعت كل استان، دشوار بودن حفر چاه در زمین های كویری با شرایط زمین شناسی خاص ومحدود بودن سفره های تأمین آب در مناطق مختلف استان را از مشكلات موجود در استحصال آب برشمرد.

وی با اشاره به كاهش ۱۵ درصدی توان آبدهی چاه های موجود در استان گفت: سالانه به دلیل شرایط موجود لازم است ۷۰ تا ۸۰ چاه جدید حفر و ۲۵ تا ۳۰ چاه بهسازی یا مهندسی مجدد شود. وی همچنین از وجود یكهزار و ۴۰۰ كیلومتر خط انتقال و ۶۰۵ هزار متر مكعب مخزن ذخیره در استان خبرداد و گفت: تأمین و توزیع آب سالم و بهداشتی در اولویت اقدامات شركت های آب و فاضلاب كشور و استان است. این كارشناس در ادامه بیان داشت: شبكه آبرسانی ۶ هزار و ۲۵۰ كیلومتری دراستان كرمان كار انتقال و توزیع آب به ۴۱۰ هزار مشترك را برعهده دارد كه تعداد مشتركان به ۱۱۸ هزار اشتراك در بزرگترین و ۴۰۰ اشتراك در كوچكترین شهرهای استان می رسد. وی درباره مشكلات موجود در زمینه آبرسانی در مناطق مختلف گفت: این مشكلات در زمینه تأمین، خدمات رسانی، دوری مسافت ها و نیروی انسانی است.

وی انجام عملیات بهسازی شبكه های فرسوده، مدیریت مصرف بهتر، تعویض كنتورهای خراب، نصب كنتور در محل های انتقال آب به فضای سبز و رفع حوادث شبكه را از اقدامات شركت مهندسی آب و فاضلاب كرمان در كاهش اتلافات موجود در شبكه انتقال و توزیع در استان دانست.

● لزوم ایجاد شبكه فاضلاب شهری در كرمان

مواد شوینده شیمیایی، پساب كارخانه ها و منازل باعث آلودگی منابع آب آشامیدنی شده كه این مشكل در كنار خشكسالی های اخیر ایجاد طرح فاضلاب را در شهرها به یك ضرورت تبدیل كرده است. مهندس كیانی نماینده مشاور طرح فاضلاب كرمان در خصوص طرح شبكه فاضلاب شهری دركرمان نیز گفت: فاضلاب ها در كرمان از طریق چاه های جذبی دفع می شود كه با این روش بخش زیادی از پساب ها وارد سفره های آب زیرزمینی شده كه بالا آمدن سطح آب و ایجاد خسارت به ساختمان های ساخته شده در این مناطق، بخصوص بافت قدیمی شهر را در پی دارد. وی افزود: عملیات مطالعه و طراحی شبكه فاضلاب كرمان از سال ۷۱ آغاز و پس از ارائه گزارش تكمیل و طراحی اجرای طرح از سال ۷۷ شروع شده است. مهندس كیانی گفت: دراین طرح مناطق مختلف استان كرمان به بخش های ۶ گانه تقسیم شده و مناطقی كه به سفره های آب زیر زمینی نزدیكتر بوده و همچنین بخش هایی كه سطح آب زیرزمینی در آنها بالا آمده در اولویت كار قرار گرفته است. وی نبود شیب در زمین و ضرورت استفاده از تونل ها و نهركنی برای اجرای این طرح را به عنوان مهم ترین مشكل در این خصوص عنوان كرد و گفت: این مسأله باعث شده در بعضی نقاط واقع شده در مسیر اجرای طرح فاضلاب كارگران مجبور به كار در حجم زیادی آب در عمقی از زمین باشند. وی میزان اعتبارات هزینه شده این طرح را بیش از ۱۹ هزار میلیون ریال تا سال جاری عنوان كرد و گفت: دوره طرح (عمر مفید) این شبكه ۲۰ سال و افق طرح (زمان بهره برداری) سال ۱۴۰۵ و جمعیت در سال مقصد ۸۷۵ هزار نفر بوده و طول كل فاضلابروها یكهزارو ۲۲۵ كیلومتر است.

● نمونه برداری روزانه از آب ۶ نقطه شهر كرمان

نمونه هایی از چاه ها، مخازن و شبكه آبرسانی برداشت و در آزمایشگاه در بخش باكتریولوژی مورد سنجش قرار گرفته و پارامترهایی كه شامل میزان آنیون، كاتیون، درجه سختی، قلیایی همچنین كلسیم، منیزیم، پتاسیم، سدیم وسایر عناصر و املاح موجود در آب است، اندازه گیری می شود.

فائزه اسماعیلیان مدیر دفتر كنترل كیفیت و بهداشت آب كرمان درباره بهداشت و كیفیت آب آشامیدنی در این استان گفت: نمونه های برداشت شده به طور فصلی مورد آزمایش های شیمیایی قرارگرفته و روزانه یا هفتگی از نظر میكروبی آزمایش می شوند و در صورت مطابقت نداشتن پارامترها با استانداردهای كشور عامل، اقدامات لازم برای رفع آن انجام می شود.

وی درباره عملیات كلرزنی به آب گفت: این عمل با ۲هدف گندزدایی و ضدعفونی كردن آب خام برای نابود ساختن میكروب ها و باكتری ها همچنین رفع آلودگی های و ثانویه ناشی از نشت یا بروز حوادث در مسیر آب انجام می شود.

وی خاطر نشان كرد: در شهر كرمان روزانه از ۶ نقطه شبكه آبرسانی نمونه برداری و ۲۰ نقطه مورد آزمایش كلرزنی قرار می گیرد.

اسماء پور زنگی آبادی