خانه هنرمندان ایران با هدف رونق اقتصادی و اعتبار بخشیدن به خرید و فروش آثار هنری برای اولین بار در کشور برای آثار هنری سند اعتباری تنظیم می کند. قیمت گذاری و ارزش آثار هنری یکی از مسائلی است که به ویژه در چند سال اخیر که نگاه اقتصادی به هنر و آثار هنری به عنوان یک کالا به صورت جدی از سوی نظریه پردازان و هنرمندان پیگیری می شود مورد بحث و جدل بوده است. مهم ترین موضوعی که در این میان مورد اختلاف نظریه پردازان این است که هیچ مرجع قانونی برای قیمت گذاری و ضمانت سلامت و اصل بودن آثار هنری وجود ندارد. بیشتر کارشناسان رسمی اطلاع چندانی برای قیمت گذاری ندارند. از سوی دیگر نهادهای رسمی کارشناسی هنرمندان را نیز رسمی نمی دانند. این موضوع در چند سال اخیر مشکلات زیادی را به همراه داشته است که یکی از آنها بیمه کردن آثار هنری و البته پیگیری موضوعاتی مانند از بین رفتن و دزدیده شدن آثار هنری است. خانه هنرمندان به عنوان مهم ترین نهاد صنفی و هنری کشور به گفته مدیر عامل آن با صدور این سند اعتباری تلاش می کند که مشکلات را کمتر و در جهت رونق اقتصادی هنر گام بلندی بردارد.

دکتر مجید جوزانی مدیرعامل خانه هنرمندان ایران صدور سند اعتباری گامی در جهت حفظ حقوق هنرمندان و خریداران آثار هنری می داند و در گفت وگو با «سرمایه» می گوید: «در واقع این سند درجریان زمان و در مورد غالب آثار هنری که توسط هنرمندان خلق شده اند به سندی تاریخی تبدیل خواهد شد. این سند در آینده دور یا نزدیک گواهی خواهد داد که یک اثر هنری در زمان خود از چه ارزش هایی برخوردار و در فرآیند زمان به چه ارزش و اعتباری دست یافته است.»

او با بیان اینکه یکی از مشکلاتی که در چند سال اخیر برای برگزاری بازارهای آثار هنری و فروش آنها به ویژه به نهادهای دولتی وجود داشته این بوده است که در بسیاری از موارد ارزش اثری که عرضه می شود مشخص نیست، می گوید: «نهادهای دولتی نیز با توجه به اینکه برای خرید و صرف بودجه خود گزارشی به سازمان بازرسی کشور ارائه دهند برای خرید دچار مشکل می شوند. اگر این مانع رفع شود و بتوانیم با کمک نهادهای رسمی به خرید و فروش و قیمت گذاری آثار هنری شکل موجهی بدهیم می توانیم امیدوار به رونق اقتصاد هنر باشیم. در واقع این پیشنهادی است که خانه هنرمندان برای رونق اقتصاد هنر دارد و از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر نهادهای رسمی دیگر هم خواسته شده است تا هرقدمی که می توانند برای رونق و شکل گیری آن بردارند.»

مدیرعامل خانه هنرمندان با ابراز تاسف از اینکه تاکنون هیچ اقدام عملی برای رفع این مشکل نشده است، می گوید:«مجموع این اقدامات خوبی که در چند سال اخیر صورت گرفته در مقایسه با رونقی که هنر در جهان دارد ناچیز است. من این را قبول دارم که در یکی، دو سال گذشته آثار هنری ایرانی با قیمت های خوبی عرضه و فروخته شدند. اما شما فکر می کنید از درآمد بیش از دو میلیارد تومانی اقتصاد هنر در جهان سهم خاورمیانه و از همه مهم تر سهم ایران چقدر است؟ در بررسی هایی که ما در خانه هنرمندان داشتیم متوجه شدیم که تقریباً این سهم آن قدر ناچیز است که نمی توان آن را در حساب آورد. این جای تاسف دارد برای هنر ایرانی که در منطقه به عنوان شاخص ترین هنر شناخته شده است و از نظر هنرمندان و آثار خلق شده حتی در آسیا نیز کمتر رقیبی برای آن می توان پیدا کرد. »

جوزانی خانه هنرمندان ایران را به عنوان مهم ترین نهاد صنفی هنری یکی از مهم ترین مراجعی می داند که می تواند این سند را به هنرمندان ارائه دهد:«به هر حال این خانه متشکل از جمعی از نهادهای صنفی هنری است که در راس آنها شخصیت های معتبر هنری قرار دارند و امضای هر کدام از آنها زیر مهر برجسته خانه هنرمندان می تواند ارزش و اهمیت چنین سندی را تضمین کند. من فکر می کنم ما برای ارائه این سند حتی دیر هم اقدام کردیم. اما باید هرچه سریع تر برای جبران این تاخیر کاری بکنیم. تاکنون که هیچ اثری از ایران با سند رسمی به فروش نرسیده است و در واقع آنچه اهمیت داشته امضای هنرمند بوده است. این سند و امضایی که در ذیل آن به نام خانه هنرمندان ثبت می شود می تواند ضمانت خوبی برای کیفیت و ارزش اثر باشد و خریدار با فراغ بال بتواند آن را خریداری کند.»

در سند علاوه بر مشخصات اثر هنری و نام پدید آورنده آن قیمت

فروشنده و خریدار قید می شود. با توجه به اینکه قیمت گذاری آثار در خانه هنرمندان با نظر خالق اثر و تایید کارشناسان هنری انجام می شود. این سند با امضای صاحب اثر و مهر و امضای خانه هنرمندان ایران ضمانت و اعتبار داشته و چنانچه خریدار، اثر را به شخص دیگری بفروشد نام خریدار جدید در ستون ویژه ای ثبت می شود.

سند اعتباری آثار هنری به صورت یک دفترچه بوده و ازهفت صفحه تشکیل و مانند سند و قباله رسمی است. این سند در چند فاز به هم پیوسته قرار است توسط خانه هنرمندان به عنوان یک ضمانت قانونی به خریداران و هنرمندان آثار هنری واگذار شود. جوزانی درباره روند واگذاری در فاز یک آن را منحصر به آثاری می داند که در خانه هنرمندان خرید و فروش می شود:«در فاز نخست تمام آثاری که در نمایشگاه های مختلف هنری برگزار شده در مجموعه خانه هنرمندان ایران به فروش می رسد صاحب این سند می شوند. »

این شامل تمام نمایشگاه های هنری و آثار هنری است که از این پس در محدوده خانه هنرمندان ایران ارائه می شود اما براساس طرحی که در کنار آن ارائه شده و قرار است در فاز بعدی به سایر آثار هنری که دارندگان آن مایل باشند تا ارزش واقعی اثر را بدانند، واگذار شود: «با کمک انجمن های عضو خانه هنرمندان آثاری را که در خانه هنرمندان و سایر افراد نگهداری می شود و آثار قابل اهمیتی هستند را شناسایی و صاحب سند می کنیم. در حال حاضر بخش زیادی از آثار هنری کشور در خانه های افراد نگهداری می شود و دارندگان آنها از ارزش واقعی آثارشان اطلاع چندانی ندارند. تهیه سند برای این آثار نه تنها باعث ارزشگذاری این آثار می شود که کارشناسان هنری با اجازه صاحب آن در صورت بروز مشکلی برای آن می توانند آن را رفع کنند.»

جوزانی از تلاش همزمان کارشناسان خانه هنرمندان برای رسمیت بخشیدن به این سند با کمک سازمان ها و نهادهای رسمی و حقوقی خبر داد تا مشکل بزرگ بازار آثار هنری که مشخص نبودن ارزش دقیق آثار و واگذاری و مالکیت آن است، رفع شود.

او همچنین ابراز امیدواری کرد با سنددار کردن آثار هنری ۵/۰ درصد بودجه عمرانی که از چند سال پیش قرار بود برای خرید کالاهای هنری ارائه شود احیا شود و نهادهای دولتی هم به راحتی در خرید و فروش آثار وارد شوند.

جوزانی همچنین از رایزنی های بخش بین الملل خانه هنرمندان ایران با سایر نهادهای رسمی بین المللی برای ارائه این سند خبر داد.