حتما شما هم از متخصصان رشته‌های مختلف علوم پزشكی شنیده‌اید كه فعالیت بدنی و ورزشی، ضامن سلامتی شما و پیشگیری‌كننده از بیماری‌های مختلف اعم از بیماری‌های قلبی و نیز بیماری‌های متابولیك مانند چاقی و دیابت است، اما متاسفانه افراد زیادی در جامعه هستند كه به بهانه مشكلات و مشغله‌های زندگی مدت‌هاست فعالیت بدنی منظم را كنار گذاشته‌اند. سوال این است كه شروع فعالیت بدنی در سنین میانسالی به بعد آیا مفیداست؟!

مطالعه‌ای كه اخیرا روی بیش از ۲۰۰۰ مرد سوئدی ۵۰ ساله با بیش از ۲۰ سال پیگیری، در مجله علمی- پزشكی انگلستان چاپ گردید، نشان داد افرادی كه انجام فعالیت بدنی منظم را تا سنین ۵۰ سالگی به تاخیر می‌اندازند نیز هنوز می‌توانند از مزایای فعالیت بدنی، برخوردار گردند، اما این مطالعه همچنین تاكید می‌كند: در افرادی كه فعالیت بدنی را تا سنین بالا به تاخیر می‌اندازند و در بعد از ۵۰ سالگی، فعالیت بدنی را شروع می‌كنند حداقل یك دهه زمان لازم است تا آثار مفید فعالیت بدنی در آنان ظاهر شود.

محققان در این مطالعه، داوطلبان را به گروه‌های با فعالیت: كم، متوسط و سنگین تقسیم كردند. حدود نیمی از افراد سطح بالایی از فعالیت بدنی و ورزشی را گزارش كردند كه این فعالیت حداقل شامل ۳ ساعت ورزش یا اشتغال به باغبانی سنگین در هفته بود. حدود یك‌سوم افراد اظهار كردند كه سطوح فعالیت بدنی متوسطی دارند مانند: پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری. بقیه افراد فعالیت بدنی اندكی داشتند یا اصلا فعال نبودند.

تعجب‌آور نبود كه نرخ مرگ و میر در طی ۵ سال اول مطالعه، در گروه آخر (گروه با فعالیت بدنی كم)، بالاترین میزان و در میان گروهی كه بیشترین فعالیت بدنی را داشتند، كمترین بود؛ ولی جالب آن كه پس از ۱۰ سال، میزان مرگ و میر افرادی كه فعالیت بدنی را در سن ۵۰ سالگی شروع كرده بودند مشابه افرادی كه در گروه فعال بوده‌اند، گشت.

اما این كه یك فرد مسن بدون فعالیت بدنی منظم چه میزان فعالیت بدنی برای بهبود شاخص‌های سلامتی و كاهش خطر مرگ و میر نیاز دارد، مطالعات آتی را می‌طلبد.

▪ نكته عملی: مطالعات گذشته نشان داده‌اند كه ورزش برای جوانان مفید است، ولی این مطالعه به اثرات مفید ورزش در افراد مسن تاكید كرده و بیان می‌كند كه «هیچ زمانی برای شروع دیر نشده است.» البته ذكر این نكته ضروری است كه قطعا انتظار از یك فرد ۵۰ ساله‌ای كه سال‌ها ورزش منظم نداشته، بازگشت به ورزش سنگین نمی‌باشد، چراكه كه این افراد تحمل این سطح از فعالیت را نخواهند داشت و در خیلی از موارد باعث تشدید دردهای استخوانی آنان می‌شود؛ ولی بازگشت به پیاده‌روی منظم و كاهش وزن متوسط در افراد چاق مسن باعث بهبود سلامتی در آنان می‌گردد؛ لذا شروع ورزش در سنین بالا نیز مفید است، اگرچه اثر آن با اندكی تاخیر ظاهر می‌شود.

دكتر حمیدرضا فرشچی

متخصص تغذیه