حراجی‌های خصوصی هر چند موضوع چندان جدیدی در دنیا نیست، اما در ایران و طی سال‌های اخیر مناسبت‌های مختلف درون جامعه هنری به رشد این حراجی‌ها كمك زیادی كرده است.

اغلب این حراجی‌های خصوصی در محیط‌های خصوصی مثل منازل برگزار می‌شود و برخی افراد خاص جامعه هنری و علاقه‌مند به اثر هنرمند نیز به آن دعوت می‌شوند. در ایران به دلیل فقدان حراجی‌های هنری از یك سو و متناسب نبودن فضای گالری‌ها برای برگزاری آثار مختلف و ده‌ها دلیل ریز و درشت دیگر این حراجی‌های خصوصی برای طیف خاصی از جامعه هنری به طور خصوصی برگزار می‌شود و از قضا به دلیل حضور افراد متمول رونق این حراجی‌های خصوصی نه تنها كمتر از گالری‌های هنری بیرونی نیست بلكه در موارد متعددی به مراتب درآمد این حراجی‌های خصوصی بیشتر از قسم‌های دیگر فروش به صورت عمومی است. ارقام میلیونی كه بابت آثار ارائه شده در این نمایش‌های خصوصی رد و بدل می‌شود بازار زیرزمینی قدرتمندی را به وجود آورده است كه ضعف آن عدم ارتباط با عموم و جدا كردن جامعه از آثار ارائه شده در این بازارها است.

● خریداران خود را دارم

این نمایشگاه یا به بیان بهتر این شوی خصوصی متعلق به خانمی بود كه در عرصه كار جواهرات و سنگ‌های قیمتی فعالیت دارد و به واسطه كارگاه‌های ساخت جواهرات و معماری داخلی منازل شخصی كاملا شناخته شده است و این بار كارهای حجمی خود را كه دست‌ساز خود و شاگردان كارگاه معروفش است در یكی از طبقات منزل شخصی خود به نمایش گذاشته، كارها شامل مجسمه‌های زینتی در ابعاد كوچك و بزرگ از شیرسنگی لرستان تا بودای گریان تبت و هند و از سوی دیگر فرم‌های مختلفی از حوض و فواره‌های كوچك و بزرگ برای باغچه‌ها و باغ‌ها و حتی آباژور و زیرسیگاری هستند. به خاطر استفاده از سنگ‌های گران قیمت، طراحی خاص و مارك كارگاه سازنده آن كه در ایران حرف اول را می‌زند كوچكترین كار كه به یك مجسمه جغد تعلق دارد قیمتی معادل ۳۰۰هزار تومان است؛ اما در گوشه دیگر یك مجسمه میترا قرار دارد كه به خاطر تراش‌های بسیار ظریف و با وجود سنگ‌های جواهر با قیمت ۴۰میلیون تومان ارائه شده است.

میهمانان متشكل از سفیران كشورهای خارجی، چهره‌های شناخته شده عرصه هنر، كلكسیونرهای خرده پا و در نهایت افراد ثروتمند با سلیقه‌های خاص هستند. سفیران كشورهای دیگر به خاطر علاقه شخصی خود به هنر ایرانی اثاری را انتخاب می‌كنند كه نزدیكی زیادی به المان‌های شرقی دارد. آنها با سرعت بیشتر نسبت به بقیه میهمانان تعدادی را انتخاب می‌كنند و نكته جالب در این میان این بود كه این آثار به آنها هدیه می‌شد، زیرا در فرصت‌های بعدی این سفرا هستند كه درهای بازارها و نمایشگاه‌ها خارجی را به راحتی برای این هنرمند باز می‌كنند. به نظر می‌رسد حضور هنرمندان در این شو خرید بیشتر برای حفظ ظاهر و بالا بردن سطح نمایشگاه است.

بیشتر این افراد فقط به دیدن كارها و اظهارنظر درباره این آثار اكتفا می‌كنند اما این فقط شكل ظاهری جریان است. به عنوان مثال یكی از كارگردانان صاحب نام سینمای كشور كه در این نمایشگاه حضور داشت با تعریف از حجم كوچك یك پرنده افسانه و توضیحاتی درباره آن به سادگی و در یك فرصت كوتاه یك حراج واقعی را به راه انداخت به طوری‌كه مجسمه‌ای كه با برچست قیمت ۴۰۰هزار تومان ارائه شده بود در یك رقابت میان خریداران به قیمت ۶۰۰هزار تومان معامله شد. در نهایت تنها خریداران واقعی این آثار ثروتمندان شناخته شده‌ای بودند كه به خاطر داشتن سلیقه‌ای متفاوت و مطابق میل صاحب آثار گلچین شده بودند و كارها را می‌خریدند.

در روز اول این شو سه روزه مبلغی در حدود ۲۰۰میلیون رد و بدل شد. خانم صاحب این نمایشگاه در پاسخ به اینكه چرا این نمایشگاه را اینقدر خصوصی و با این تعداد كم بازدیدكننده برگزار می‌كند، گفت: خریداران، بینندگان و در نهایت میهمانانی كه شما امروز در این منزل می‌بینید برای من كافی هستند. زیرا از یك سو این آثار برای عموم مردم جذاب نیستند و حاضر به پرداخت كمترین مبلغی برای آنها نمی‌شوند و از طرف دیگر بسیاری از افراد حاضر در نمایشگاه فقط در صورت خصوصی بودن آن حاضر به ورود در نمایشگاه هستند. این هنرمند ادامه داد: از طرف دیگر گرفتن مجوز برای یك نمایشگاه تبلیغات، پرداخت مالیات و ... از جمله دردسرهایی هستند كه همیشه درگیر آن می‌شویم و در نهایت با وجود این مشكلات حاشیه‌ای كه همیشه كل را تحت تاثیر قرار می‌دهد، حاضر به برگزاری و اطلاع‌رسانی درباره كارهایم نیستم. وی در پایان گفت: من این نمایشگاه را سالی یك بار به صورت یك شو خصوصی در منزلم برگزار می‌كنم چندین سال است كه همین خریداران مشخص را دارم و خوب می‌دانم اگر یك نمایشگاه عمومی برگزار كنم مطابق با سلیقه عمومی نیست.

● طراحی خاص برای آدم‌های خاص

یكی دیگر از همین نمایشگاه‌های اختصاصی كاملا خصوصی به یكی از حرفه‌ای‌ترین طراحان و دوزنده لباس‌های پروژه‌های بزرگ سینمایی تعلق دارد. به طوری كه اگر باهنر این خانم آشنا باشید با دیدن یك فیلم سینمایی كه طراحی لباسش را ایشان بر عهده داشته باشد، به خاطر تفاوت و نوع پوشش خاص بازیگران به سرعت نام این خانم برایتان یادآوری می‌شود. اما این خانم خیاط آغاز هر فصل سالی دوبار یك شور خصوصی از بهترین و جدیدترین كارهای خود ترتیب می‌دهد. خریداران این لباس‌ها هم معمولا سوپراستارهای سینما و هنرمندان دیگر شاخه‌ها هستند كه به صورت كاملا گزینشی انتخاب شده‌اند و به صورت خصوصی به این محل دعوت می‌شوند. قیمت لباس‌ها از ۵۰هزار تومان شروع می‌شود و در نهایت به ۲۵۰هزار تومان هم می‌رسد.

این طراح، پارچه لباس‌هایش را بیشتر از جمعه‌بازار تهران از خرده پارچه‌ها انتخاب می‌كند، با رنگ‌های دست‌ساز خود رنگ می‌كند و در آخر روی آنها كار دست انجام می‌دهد و آنها را دست‌دوز می‌كند. نكته جالبی كه در این میان وجود دارد این است كه همه خریداران از ماهیت و جزئیات كار ایشان باخبرند اما به خاطر تفاوت و خاص بودن این لباس‌ها در همان ساعات اولیه برگزاری شو تمام لباس‌ها توسط بینندگان، خریداری می‌شود. این طراح درباره كار خود می‌گوید: من مدت‌های زیادی را صرف طراحی این لباس‌ها می‌كنم ولی به هیچ عنوان حاضر نیستم كه این طرح‌ها را در اختیار بهترین تولیدكنندگان نیز بگذارم، زیرا از یك سو دوست دارم طرح‌هایم خاص باشند و از سوی دیگر مشتریان هم دوست دارند از لباس‌ها و جواهراتی استفاده كنند كه عمومیت پیدا نكرده است. یكی از بازیگران چهره سینما از میهمانان این شو لباس بود و درباره نوع انتخاب خود گفت: متاسفانه وقتی برای خرید به یك پاساژ مراجعه می‌كنم آن‌قدر درگیر حاشیه و نگاه‌ها می‌شوم كه فرصت و تمركزی برای خرید ندارم، از طرف دیگر هم حاضر نیستم از سری دوزها و مدهای تكراری كه مانند یك موج كل شهر را در برمی‌گیرد استفاده كنم. ولی در اینجا لباس‌های مطابق سلیقه خودم را در آرامش انتخاب می‌كنم و از خریدم هم بسیار رضایت دارم.

‌● حراجی خصوصی جواهرات

یكی از سوپر استارهای سینمای ایران نیز در سال‌های اخیر چندین نمایشگاه كوچك از جواهرات را ترتیب داده كه نام ایشان و حضورشان در این نمایشگاه به كار این خانم هنرپیشه رونق فراوانی داده است.

خریداران اختصاصی این شو هنرپیشگان و از سوی دیگر طراحان و جواهرسازان ایرانی هستند. در این نمایشگاه‌ها مارك‌های معروف جواهر چون «ون‌كلیف»، «شوپارت» و «روكس» وجود داشت كه به سلیقه این خانم از كشورهای مختلف جمع‌آوری شده بود. قیمت این جواهرات در كمترین حالت با ۵/۳میلیون شروع می‌شد و مرز ۲۰۰میلیون را نیز رد می‌كرد. از ویژگی‌های این نمایشگاه خصوصی این بود كه بدون اینكه هیچ هزینه‌ای برای گرفتن یك مغازه پرداخت كرده باشد و یا مالیات خاصی بپردازد معاملات میلیونی خود را در فضای خانه شخصی‌اش انجام می‌داد. در شب اول این نمایشگاه چیزی در حدود ۳۰۰میلیون جواهرات توسط طراحان و علاقه‌مندان به مارك‌ها خریداری شد.