با نگاهی تاریخی به زندگی هنرمندان و با توجه و تعمق نسبت به روزگار و طرز زندگی و هنرمندانی که می شناسیم یا شنیده ایم، می توان اهمیت و نقش اقتصاد را در زندگی آنها ردیابی کرد و مورد شناسایی قرار داد. چه زندگی های هنری که با عشق و شیفتگی آغاز شد و پس از چندی واقعیت های مادی خود را نمایاند و آن زندگی ها به جدایی رسید و گاه تاراج شد و هنرمند ماند و واقعیت تلخ فانتزی.چه جوانان با استعدادی که به خاطر ترس خانواده هایشان از بخش اقتصادی زندگی هنری از ادامه خواست شان بازماندند و به کارمندان حقوق بگیر تبدیل شدند.چه معتقد هنرمندان جوانی که پس از چشیدن طعم تلخ زندگی روزمره و نقش مادیات در آن به سمت و سویی کشیده شدند که به هیچ وجه خواست و منظورشان نبود.چه حسادت ها، تنگ نظری ها، یکدیگر را به زیر کشیدن ها که به رغم ده ها دلیل و توجیه، ریشه در احتیاجات مادی ما دارند.

چه قدرت پرستی ها، تملق گفتن ها و زیر چتر دیدگاه خاصی رفتن هایی که ریشه در خاک نیازهای پولی هنرمند دارد.چه شهرت طلبی های بیمارگونی که ترس از بی پولی و نیاز، هنرمند را وادار به آن می کند. با نگاهی گسترده به این واقعیت ها و ده ها نظیر آن می توان به اهمیت و لزوم پرداختن به مساله یی به نام اقتصاد هنر پی برد.لذا بنده معتقدم هر قدمی که در این راه برداشته می شود، باید مورد حمایت و پشتیبانی قرار گیرد تا به تدریج تبدیل به جریانی شود که فرهنگ خرید هنری را در جامعه نهادینه و محصول هنری را به عنوان کالای سرمایه یی در اقتصاد جامعه معرفی کند.از آنجایی که این نوشته به دلیل برگزاری دومین آرت اکسپو تهران (طبق اعلام وزارت ارشاد) فراهم آمده است، پس برای هرچه بهتر برگزار شدن آن نکاتی را که به نظر می آید در حد توان و تجربه بازگو و توفیق برگزارکنندگان را آرزو می کنم.برگزاری هر آرت اکسپو (فروش هنری) سه مرحله را طی می کند.

۱- قبل از برگزاری؛ شامل برنامه ریزی، اطلاع رسانی و فرهنگسازی بین خریداران

۲- برگزاری؛ طبیعی است هرچه منظم تر و باشکوه تر و پیش بینی شده تر باشد می تواند اطمینان خریدار را بیشتر جلب کند. کارشناسی شدن آثار چه به لحاظ کیفیت هنری و چه از نظر قیمت از جمله عوامل موثر در فروش آثار است. مهم ترین کار یک فروش در بخش برخورد با خریدار، ایجاد حداکثر اطمینان در او است خصوصاً اگر خرید دولتی باشد اهمیت آن را بیشتر می کند. به همین جهت داشتن بخش حسابداری مطمئن و قابل دفاع بسیار مهم است زیرا هرگونه مشکلی در این بخش می تواند هم در خریدار و هم در تولیدکننده محصول هنری یعنی هنرمند، تولید سوءتفاهم و شک کند.

۳- پس از برگزاری؛ از آنجایی که اکثراً فروش های اکسپو (خصوصاً دولتی) پس از برگزاری وجوه آن دریافت می شود، چنانچه این مهم از قبل پیش بینی نشود می تواند سخت ترین مرحله برگزاری یک آرت اکسپو شود و اگر این بخش موفق نباشد، می تواند همه زحمات اکسپو را زیر سوال ببرد، همچنان که در اکسپو اول نیز ما در مورد بخشی از خریدها دچار این مشکل بودیم.

اصولاً خریدهای آرت اکسپوها به یکی از این سه شکل انجام می شود؛ ۱- خرید دولتی ۲- بخش خصوصی و مردم۳- توامان (خرید دولتی و بخش خصوصی)

خریدهای دولتی معمولاً در کشورهایی انجام می شود که مردم و بخش خصوصی هنوز قدرت خرید یا باور به خرید آثار هنری را ندارند، لذا مسوولان دولتی برای تقویت مالی هنرمندان و ایجاد فرهنگ خرید هنری در اقشار جامعه و گاه به دلیل انگیزه های سیاسی و جلب نظر هنرمندان با اتکا به راهکارهای پیش بینی شده در قانون اقدام به خرید آثار هنری برای موزه ها، مراکز فرهنگی یا ساختمان های دولتی و محل های عمومی می کنند. طبیعی است توجیه مسوولان دولتی و ایجاد باور جهت خرید در آنها از مراحل سخت هر برگزاری است چرا که بودجه های دولتی از حساب و کتاب خاص خود پیروی می کنند و مدعیان خاص خود را دارند. چه بسا مسوولی در مدت برگزاری تحت تاثیر جو حاکم برگزاری، خریدی کند ولی در موقع پرداخت وجه با موانعی روبه رو شود که پرداخت را مشکل کند.خطر دیگر خریدهای هنری به تفکر و نوع نگاه آن دولت مربوط می شود. طبیعی است در دولت هایی که ایدئولوژی خاصی حاکم است، آثاری خریداری می شود که با آن تفکر هماهنگی بیشتری دارد و ضمناً برای آن مسوول دولتی نیز خرید آن آثار مشکلی ایجاد نمی کند. در نتیجه پس از مدتی ما شاهد آثاری خواهیم بود که صرفاً به قصد فروش در اکسپو کشیده شده اند و از کیفیت و انگیزه هنری بی بهره هستند.

(اکسپویی) واضح است هر چه نگاه مسوولان بازتر و دایره سلیقه آنها گسترده تر باشد، کمتر هنرمند گرفتار خودسانسوری می شود و مشکل مذکور به حداقل خواهد رسید. دومین شکل خرید مربوط به بخش خصوصی شامل مردم و بنگاه های مالی است. معمولاً این نوع خرید در جامعه هایی شکل می گیرد که فرهنگ خرید هنری جا افتاده باشد و محصولات هنری توانسته باشند خود را به عنوان کالای سرمایه یی تثبیت کنند. این نوع پشتوانه مالی برای جامعه هنری سالم ترین نوع است زیرا هم از تنوع خریدار برخوردار است و هم مشکلات خرید دولتی را ندارد ولی برای رسیدن به این مرحله چه در داخل و چه خارج از کشور تلاش و روابط عمومی قوی لازم دارد. خوشبختانه در ایران به دلیل وجود نگارخانه های فعال و برگزاری فروش های گروهی متعدد و سابقه خرید هنری در گذشته تا حدی خرید در بخش خصوصی جا افتاده است و مراکز اقتصادی خصوصی در سال های اخیر اقبال نسبتاً خوبی را نشان داده اند. فروش موفق آثار هنرمندان نقاش در خارج از کشور نیز انگیزه کافی برای خریدهای داخلی ایجاد کرده است.

سومین شکل خرید، خرید توامان (دولتی، خصوصی) است که به نظر می آید با سابقه اکسپو قبلی دومین آرت اکسپو نیز از این شکل فروش برخوردار خواهد بود. به نظر بنده این مطمئن ترین خرید در شرایط کنونی ایران است زیرا هم از پشتوانه مالی دولت برخوردار است و هم تنوع خرید بخش خصوصی را با خود دارد.در پایان آرزوی موفقیت عزیزان را دارم زیرا اگر خدای ناخواسته موفقیت اکسپو مانند هر فروش دیگری در هر کدام از بخش ها با مشکل روبه رو شود هم اعتبار اکسپو را زیر سوال خواهد برد و هم هنرمند را به عنوان تولیدکننده اثر هنری دچار سرخوردگی و عدم اطمینان خواهد کرد و خریداران عمده نیز نگاه خود را به خارج از مرزها معطوف خواهند کرد.