وزارت نیرو اعلام كرد: بروز خشكسالی و خروج نیروگاههای برق آبی كشور از مدار تولید سبب آسیب‌پذیری روند تولید برق از نیروگاههای حرارتی شده است.

روابط عمومی وزارت نیرو در گزارشی آورده است، گرم شدن نامتعارف هوا در بهار امسال اگرچه سبب پیشی گرفتن فوق‌العاده روند مصرف برق و انرژی از میزان تولید نیروگاههای كشور و در نتیجه بروز خاموشی‌های ناخواسته و پراكنده در مناطقی از كشور گردید اما ارائه تحلیل‌های غیركارشناسی، غیرفنی و گاه سیاسی كه هیچ رابطه‌ای با منطق مهندسی و كاركرد منطقی صنعت برق ندارد، سبب تشویش اذهان عمومی و كوبیدن بر طبق توخالی ناكارآمدی و سومدیریت صنعت برق شده است. از این رو چند نكته را جهت اطمینان بخشی به مردم عزیز در خصوص به كار گرفتن حداكثر توان و ظرفیت نیروگاههای كشور و تلاش حداكثری كاركنان و صنعتگران حوزه برق كشور یادآوری می‌نماییم.

بنابراین گزارش، اگر از تولید موجود و اندك برق از منابع تجدیدپذیری چون انرژی خورشیدی، باد، زمین گرمایی و بیوماس كه اقدامات مهمی در جهت افزایش سهم تولید از این نوع منابع به حدود ۶۰۰۰ هزار مگاوات انرژی تجدیدپذیر در دست اقدام است صرفنظر كنیم، تركیب تولید برق در كشور را نود درصد برق حرارتی نیروگاههای كشور اعم از گازی، بخار و سیكل تركیبی و ده درصد را انرژی برق آبی كشور تشكیل می‌دهد و آنچه مسلم است اینكه تولید انرژی برق آبی مستلزم وجود آب در پشت سدهای كشور می‌باشد و به دلیل عدم وجود بارش‌های مناسب در حوزه‌های آبی كشور به‌ویژه در خوزستان و بروز بحران خشكسالی میزان تولید برق از منابع آبی كشور به كمترین حد ممكن كاهش یافته و در مقام عمل سبب ناچیز شدن سهم تولید انرژی برق آبی از سبد تولید انرژی برق كشور شده است.

این گزارش افزود: پیش‌بینی امكان تولید برق مطمئن در برنامه‌ریزی‌های مدیران برق كشور به گونه‌ای بوده كه در صورت عدم بروز خشكسالی در سالجاری حتی می‌توانستیم نخستین بار در طول حیات صنعت برق ۱۰۰۰ مگاوات نیز به عنوان ذخیره تولید نیروگاهی داشته‌ایم و این بدان معناست كه به دلیل عدم امكان ذخیره برق، می‌توانستیم چند واحد نیروگاهی را آماده ورود به مدار تولید در صورت از كارافتادن واحدهای در حال كار داشته باشیم.

بروز خشكسالی و خروج نیروگاههای برق آبی كشور از مدار تولید سبب آسیب‌پذیری روند تولید برق از نیروگاههای حرارتی شده است. به طوریكه حتی اگر تمامی نیروگاههای حرارتی كشور با حداكثر ظرفیت و بدون بروز هرگونه حادثه‌ای كه در هفته گذشته حداقل در چهار مورد در نیروگاههای رامین، جهرم، سهند و عسلویه افتاق افتاد، به فعالیت خود ادامه دهند با روند كنونی مصرف و عدم همراهی مصرف‌كنندگانی حدود ۲۰۰۰ مگاوات تا ۳۰۰۰ مگاوات كمبود تولید برق وجود خواهد داشت كه با برنامه‌ریزی‌ها و پیش‌بینی‌های انجام شده در زمینه مدیریت مصرف از قبیل تغییر ساعات كار ادارات در برخی استانها، استفاده از دیزل ژنراتورهای موجود در كارخانجات كشور، توزیع ۳۵ میلیون شله لامپ كم‌مصرف در كشور در سال‌جاری امكان جبران نیمی از كمبود برق در سال جاری موجود بوده و حدود ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ مگاوات از كمبود برق را نیز بایستی از طریق همكاری مردم جبران كرد.

اگرچه رقم مذكور به ظاهر حجم بالایی از تولید برق را شامل می‌شود اما ذكر یك مثال ساده، عملی بودن پیش‌بینی بالا را نشان می‌دهد به‌گونه‌ای كه اگر هر كدام از ۲۲ میلیون مشترك برق كشور هر كدام به طور همزمان یك لامپ ۱۰۰ وات را خاموش كنند میزان صرفه‌جویی حاصل از آن حدود ۲۲۰۰ مگاوات خواهد بود.

مطالب دیگر اینكه در خصوص ارزش اقتصادی برق و لزوم توجه به ارزش افزوده برق در مقایسه با صادرات خام حامل‌های دیگر انرژی نظیر گاز، هیچكدام از كارشناسان تاكنون مطلبی برخلاف نظر وزیر محترم نیرو نداده‌اند و همگی علاوه بر تأكید بر ابعاد و تأثیرات مثبت امنیتی و استراتژیك اتصال شبكه برق كشور به شبكه برق كشورهای همسایه و حتی غیرهمسایه مانند روسیه، سوریه، اروپا و كشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس و افزایش ضریب پایداری شبكه برق كشور در زمینه ارزش افزوده صادرات برق نیز اتفاق نظر دارند.

صادرات ۶۰۰۰ مگاوات برق به كشور تركیه هنوز هم در برنامه‌ریزی‌های مدیران صنعت برق مورد توجه ویژه قرار دارد اما با این تفاوت كه ظرفیت در نظر گرفته شده برای صادرات ۶۰۰۰ مگاوات برق به كشور تركیه منوط به احداث ۳ نیروگاه ۲۰۰۰ مگاواتی در ایران و تركیه از طریق انجام سرمایه‌گذاری‌های مشترك بخش خصوصی دو كشور بوده و طبیعی است بدون احداث این نیروگاهها، امكان صادرات این میزان برق به كشور تركیه امكان‌پذیر نیست.

مقدمات احداث نیروگاههای مذكور از جمله مكان‌یابی، چگونگی گازرسانی به آنها و نحوه تأمین هزینه‌های سرمایه‌گذاری این نیروگاهها از سوی بخشهای خصوصی دو كشور در حال انجام است. آنچه جای تأسف دارد این است كه با توجه به جهانی شدن الگوهای تولید و فعالیت‌های اقتصادی، توجه به كالای راهبردی برق بدون عنایت به ارتباطات و تعاملات بین‌المللی آن و بدون توجه به بهره‌برداری از ارزش افزوده فوق‌العاده آن، آینده پرمخاطره‌ای را برای صنعت برق كشور رقم خواهد زد.

نكته مهم دیگر آنكه به دلیل اختلاف افق موجود در كشورها، تعامل با امكان بهره‌برداری از این مزیت جغرافیایی را نیز فراهم می‌سازد بطوریكه فصل اوج مصرف كشور ما با كشورهای دیگر متفاوت بوده و در فصل تابستان كه حداكثر مصرف در كشور صورت می‌گیرد امكان واردات برق از همسایه‌های شمالی كشور نظیر ارمنستان، جمهوری آذربایجان و تركمنستان و صادرات برق به این كشورها در فصل زمستان فراهم می‌شود. در حال حاضر به دلیل افزایش دامنه مصرف انرژی در كشور میزان واردات برق از همسایه های شمالی افزایش یافته، اگرچه به دلیل بروز پدیده خشكسالی در سطح منطقه‌ای، امكان واردات از كشورهای مذكور نسبت به سالهای گذشته كاهش یافته است.

آنچه شایسته ذكر است توجه به ورود بیش از ۴۰۰۰ مگاوات ظرفیت جدید تولید برق به شبكه برق كشور به صورت سالانه و در طول سه سال گذشته بوده است كه نه تنها در طول فعالیت صنعت برق ركوردهای چشمگیری به شمار می‌آیند بلكه در سطح جهانی نیز این حجم ظرفیت‌سازی كم‌سابقه و با اهمیت است. اعتراف و اذعان وزیران انرژی و كارشناسان برق كشورهای دیگر از جمله كشورهای دارای صنعت و شبكه برق با اهمیتی چون روسیه به پیشرفت‌های صورت گرفته در صنعت برق كشور مؤید تحصیل استانداردهای جهانی از سوی صنعت برق كشورمان است.

علیرغم آنچه شد مسابقه بین تولید و مصرف، اگر با اصلاح الگوهای مصرف انرژی در كشور كه گاه چند برابر كشورهای پیشرفته و پرجمعیت است، همراه نباشد فعالیت شبانه‌روزی كاركنان و متخصصان صنعت و شبكه برق با اهمیتی چون روسیه بر پیشرفت‌های صورت گرفته در صنعت برق كشور مؤید تحصیل استانداردهای جهانی از سوی صنعت برق كشورمان است.

علیرغم آنچه گفته شد مسابقه بین تولید و مصرف، اگر با اصلاح‌ الگوهای مصرف انرژی در كشور كه گاه چند برابر كشورهای پیشرفته و پرجمعیت است، همراه نباشد فعالیت شبانه‌روزی كاركنان و متخصصان صنعت برق نخواهد توانست و بر روند انجام گسیخته مصرف بی‌رویه حامل‌های انرژی به ویژه برق فائق بیاید به همین دلیل این نوشته را با این جمله به پایان می‌رسانم كه بدون همراهی و همیاری مردم عزیزمان امكان غلبه بر مشكلات موجود در مصرف انرژی به هیچ‌عنوان امكان‌پذیر نخواهد بود.