معاونت محترم وزیر نیرو در امور برق در اظهاراتی كه متن آن روز بیست‌و‌یكم اردیبهشت در مطبوعات چاپ شد ظرفیت تولید فعلی نیروگاه‌های كشور را ۳۱هزار مگاوات خوانده و قول داده است قبل از شروع اوج مصرف تا تابستان آینده ۵هزار مگاوات دیگر نیز به این ظرفیت‌ها افزوده شود.

البته قبل از این نیز آقای احمدیان در اظهاراتی دیگر كه روز شانزدهم اردیبهشت در گفت‌و‌گویی مطبوعاتی بیان كرد از بحران خشكسالی و تاثیر شدید كمبود آب در پشت سدها روی تولید نیروگاه‌های برقابی خبر داده و گفته بود كه در سال جاری فقط ۱۰۰۰ مگاوات از این نیروگاه‌ها می‌توان برق حاصل كرد و ۳ یا ۴هزار مگاوات از این محل كمبود تولید وجود خواهد داشت.بر اساس این اظهارات می‌توان نتیجه گرفت كه در حال حاضر نیروگاه‌های گازی و سیكل تركیبی ۳۰هزار مگاوات و نیروگاه‌های برقابی ۱۰۰۰ مگاوات برق تولید می‌كنند و امسال در بهترین شرایط چنانچه قول و قرارها تحقق یافته و مانعی پیش نیاید با افزایش ۵۰۰۰ مگاوات دیگر می‌توان به استحصال ۳۶هزار مگاوات برق از جمیع نیروگاه‌ها امیدوار بود.با این حال آنچه كه در این میان ابهام‌آمیز بوده و مایه كنجكاوی شده است، این است كه آمارهای مذكور نسبت به آمارهایی كه قبلا از ظرفیت‌های اسمی و عملی تولید عنوان شده بود اختلاف فاحش دارد، كما اینكه بر حسب اظهارات وزیر محترم نیرو كه متن آن به نقل از ایسنا در روزنامه دنیای‌اقتصاد مورخ ۱۲/۶/۸۵ درج شده، ظرفیت اسمی تولید برق در دو سال قبل ۴۲هزار مگاوات بوده كه بر حسب همان اظهارات قرار بود این رقم تا پایان سال ۸۵ به ۴۵ تا ۴۶هزار مگاوات برسد. مهندس فتاح در همان اظهارات كه در ارومیه بیان داشته بود، قول داده بود كه تا پایان سال ۸۵ معادل ۵هزار مگاوات و در طول سال ۸۶ معادل ۶۰۰۰ مگاوات به ظرفیت‌های اسمی تولید برق در ایران اضافه كند كه طبعا اگر این قول و قرارها تحقق می‌یافت، علی‌القاعده باید امروزه توان اسمی تولید برق در ایران به ۵۳هزار مگاوات می‌رسید.

ذكر این نكته هم خالی از فایده نیست كه طی سالیان دراز هر جا كه صحبت از تولید نیروگاه‌های برقابی مطرح بوده مسوولان به ظرفیت سازی حدود ۱۲هزار مگاوات اشاره كرده بودند كه اخیرا در كنفرانس ملی سد و نیروگاه‌های برقابی این آمار دقیقا توضیح داده شد، به این صورت كه گویا در حال حاضر ۷هزار مگاوات از این طریق برق تولید می‌شود كه صد البته نسبت به پیش‌بینی‌های برنامه چهارم بسیار عقب مانده است، ۵هزار مگاوات دیگر نیز ظرفیت سازی‌های غیرفعال بوده كه فعال‌سازی آنها در صورت وجود نقدینگی البته اندكی زمان خواهد برد.

بنابراین در توضیحات معاون امور برق وزارت نیرو باز هم نكته‌ای ابهام‌آمیز وجود دارد، چگونه است كه از ۷۰۰۰ مگاوات نیروگاه‌های برقابی موجود فقط ۱۰۰۰ مگاوات بهره‌برداری شده و ۳ یا ۴هزار مگاوات از این طریق كمبود تولید برق در تابستان امسال بروز خواهد كرد؟ نكته دیگر اما در این رابطه ذكر این نكته ضروری است كه به‌رغم شهرت نیروگاه‌های برقابی به تولید انرژی پاك و در عین حال مطمئن چگونه است كه در شرایط كم آبی قابلیت استفاده از این نیروگاه‌ها كاهش یافته و عملا از حیز انتفاع خارج می‌شوند.آیا سرمایه‌گذاری‌های میلیاردی روی این نیروگاه‌ها در سرزمینی كه بروز خشكسالی‌های متواتر و دوره‌ای در آن دور از انتظار نیست، بی‌مورد و غیرقابل اتكا بوده است؟

دقت در این آمارها و بررسی تلاش‌هایی كه طی چند سال گذشته در عرصه صنعت برق انجام گرفته ،دامنه بحث را بالا خواهد برد.

مخصوصا با توجه به این كه در سال‌جاری یك سری خاموشی‌های برنامه‌ریزی شده برای مشتركان برق در واحدهای مسكونی و تجاری از یك سو و كارخانجات و واحدهای تولیدی و صنعتی از سوی دیگر در نظر گرفته شده كه بالطبع اثرات بسیار منفی در رشد تولید ناخالص ملی به جای خواهد گذاشت می‌توان به طرح چند سوال اكتفا كرد كه بلكه از این طریق دامنه نگرانی‌ها تا حدودی تعدیل شود.

به ویژه آن كه در این میان برحسب اطلاعاتی كه وجود دارد دامنه فرسودگی ابزار تولید در نیروگاه‌ها، فرسودگی خطوط انتقال و تجهیزات تولید، كمبود ظرفیت‌ها و افزایش غیرمعقول تقاضا سبب ساز نگرانی‌های بیشتری شده است كه صد البته در این شرایط توضیحی مختصر پیرامون دلایل این وضعیت تسكین بخش خواهد بود.

براساس آنچه كه در سطور فوق گفته شد این سوال مطرح است كه اولا تفاوت ارقام تولید اسمی یا واقعی میان آنچه كه وزیر محترم نیرو در شهریور ماه ۸۵ بیان داشته بودند با آنچه كه اخیرا آقای احمدیان گفته‌اند از كجا ناشی شده و آیا صنعت برق ایران در دو سال گذشته به میزان ۲۰هزار مگاوات پسرفت داشته است یا پیشرفت؟

ثانیا برحسب پیش‌بینی‌های برنامه چهارم ظرفیت اسمی و تولید واقعی برق در سال ۱۳۸۷ چقدر باید می‌شد كه نشده است و ثالثا با توجه به این كه در شرایط خشكسالی سال‌جاری كارآیی نیروگاه‌های برقابی به شدت كاهش یافته است، تداوم توجه به این بخش توجیه اقتصادی دارد یا خیر؟

مسعود سیفی‌اعلا