تقریباً از ابتدای اردیبهشت ماه سال جاری نگارخانه صبا بیش از ۵۰۰ اثر از نگارخانه های كشور را به نمایش گذاشته است و نمایشگاهی را با عنوان «منتخب آثار نگارخانه های كشور» میزبانی می كند.مؤسسه فرهنگی هنری صبا وابسته به فرهنگستان هنر، طی انتشار فراخوانی اواسط فروردین امسال از كلیه نگارخانه های كشور دعوت كرد تا با ارسال منتخبی از آثارشان در نمایشگاه پیش روی نگارخانه صبا حضور یابند.

خبر گردهمایی بزرگ نگارخانه داران و تجسم تعداد نگارخانه های كل كشور و آثاری كه می بایست از سوی ایشان به این فراخوان ارسال می شد، خبر بزرگ و در خور تأملی است. تنها یك مرور كوتاه بر نام نگارخانه های شهر تهران كافی است تا به عظمت برپایی چنین رویدادی واقف شویم. گرچه در برخی از سایت ها خبری از رایزنی های چندماهه مسئولان صبا با صاحبان گالری ها و نگارخانه های تهران و دیگر شهرهای ایران خبر داده می شد ولی انتشار فراخوان در روز هجدم فروردین ماه سال جاری و برپایی نمایشگاه در روز پنجم اردیبهشت حكایت از شتابزدگی در برپایی این رویداد فرهنگی- هنری داشت. علی فرامرزی؛ مدیر نگارخانه فرامرزی؛ در این باره به خبرنگار ما گفت: «من به واقع نمی دانم كه ذهنیت مسئولان از هنر و هنرمند چیست.

در هر كجای دنیا برای برپا كردن چنین نمایشگاهی حداقل دو سال زمان صرف می شود. دعوت از هنرمندان، دعوت از مدیران گالری ها، چیدمان آثار، تبلیغات و... از جمله مواردی است كه نمی توان با نگاهی سرسری و گذرا از كنارش گذشت.»این هنرمند، برپایی نمایشگاه هنری در این ابعاد را خبری دهان پركن دانست و افزود: «اینكه ظرف مدت دو هفته، نمایشگاهی را برگزار كنیم و بعد اعلام شود كه این تعداد آثار به نمایش گذاشته شده و این تعداد گالری نیز در این جریان، حضور داشته اند تنها به درد پر كردن جداول آمار و ارقام می خورد.

باید بدانیم برای چه هدفی نمایشگاه برگزار می كنیم. چه نتیجه ای را دنبال می كنیم. فكر می كنم كم دردسرترین حالت برای پر كردن بیلان ها، دعوت از نگارخانه داران بوده. اصلاً باید پرسید آیا می شود این تعداد آثار را در شش تا هفت روز به نمایش گذاشت؟ این همه شتابزدگی برای چیست؟ نمی توان جز نگاه آماری به آثار هنرمندان برداشت دیگری از این جریان داشت.»اولین نمایشگاه منسجم فروش آثار هنری، تحت عنوان اكسپو تهران در سال ۱۳۸۳ برگزار شد.

پس از آن كم كم فروش همزمان آثار هنری به یك جریان تبدیل گشت كه می توان به عنوان نمونه از برگزاری نمایشگاه «هفت نگاه» نام برد. مجموعه صبا با درك ضرورت حیاتی «اقتصاد هنر» و تثبیت هرچه بیشتر آن و لزوم حمایت جدی از تولیدات هنری و پشتیبانی از هنرمندان كشور، نمایشگاه «منتخب آثار نگارخانه داران»را با نگاهی به فروش آثار برگزار كرده و هدف از این اقدام را حمایت از هنرمندان ایرانی در عرضه آثار خود، ایجاد فرصت و امكان استفاده از تجربیات نگارخانه داران كشور و رونق بخشیدن به روند اقتصاد هنر عنوان داشته است. فرامرزی با ابراز نگرانی از برپایی بی برنامه اكسپوهای هنری در این باره به خبرنگار ابرار گفت: «به نظر می رسد بحث برپایی اكسپوها به تدریج از روال منطقی خود دور و تبدیل به یك تب شده است.

باید دید نتیجه این نمایشگاه های فروش چیست؟ از قبل اعلام می كنند كه با بانك های دولتی و خصوصی تماس داشته اند و برای آثار به نمایش گذاشته شده، خریدار وجود دارد. با این اعلام هنرمند و نگارخانه دار اثرش را به اكسپو می آورد و در عمل با بی توجهی و عدم استقبال مخاطب روبرو می شود. پایان این اتفاق به هیچ وجه خوشایند نیست. چرا كه شكست روحی هنرمند و از بین رفتن اعتماد به نفسش را درپی خواهد داشت.»

همچنین شیث یحیایی؛ مدیر نگارخانه شیث؛ نیز موافق با همین نظر است. وی بحث مخاطب را در دو شاخه مخاطبان خریدار و مخاطبان دوستدار آثار هنری قابل بررسی دانست و گفت: «موقعیت مكانی نگارخانه صبا به شكلی است كه اغلب دانشكده های هنری را پیرامون خود دارد و لذا این طور استنباط می شود كه دانشجویان هنری باید مخاطبان همیشگی این مكان باشند.

برپایی منتخب آثار نگارخانه های ایران، فرصتی را فراهم آورده تا تعداد قابل توجهی اثر با سبك های متنوع در معرض دید قرار گیرد و نظر دانشجویان را به خود جلب نماید ولی چیزی كه در حقیقت اتفاق افتاده، سالن های خالی نگارخانه از بازدید كننده است. از سوی دیگر مخاطبان خاص اكسپوها كه می توانند شركت های خصوصی و یا وزارتخانه های دولتی باشند آنچنان كه شایسته این رویداد است در این نمایشگاه حاضر نشده اند و آثار هنرمندان همچنان بر دیوارها باقی است.»مسئول تعاونی نگارخانه داران كشور در ادامه تصریح كرد: «هنگامی كه چنین رویدادی در یك كشور اتفاق می افتد برآیند آن می بایست به سود هنر، هنرمند و در نهایت فرهنگ عمومی جامعه باشد. مدت زمانی كه صرف انتخاب، ارسال و چیدمان آثار می شود، در كنار انرژی كه هنرمند صرف می كند و با نیم نگاهی به هزینه ای كه حضور در یك نمایشگاه می طلبد، همگی در نبود مخاطب، هیچ دستاوردی نخواهد داشت.

اگر نگاه مسئولان به هنر و اثر هنری دید سرمایه ای بود، چرخ اقتصاد هنر ایران می توانست بازوهای توانمندی را در كارآفرینی این سرزمین به حركت درآورد.»وی در ادامه افزود: « در زمانی كه جهان به هنر به عنوان یك درمانگر می نگرد جای خالی هنر ایران در بطن جامعه احساس می شود. متأسفانه باور هنر برتر از گوهر آمد پدید تنها در حد یك شعار باقی مانده است. در صورتی كه هنر، براستی می تواند گوهر ارزنده ای باشد كه سطح فرهنگی جامعه را ارتقاء بخشد. ولی می بینیم كه عدم اطلاع رسانی صحیح سبب می شود كه از نمایشگاه های هنری استقبال نشود.»هنگامه معمری؛ مدیر گالری هما؛ كه از حضور در این نمایشگاه صرف نظر كرده است برای ما خاطرنشان كرد: «در وضعیت بیماری ای كه هنرهای تجسمی ما در آن قرار دارد برپایی یك نمایشگاه حتی در كنار خیابان هم مفید است و لذا برپایی آثار منتخب نگارخانه ها در صورت داشتن برنامه ریزی صحیح می تواند اثرات مثبتی را به همراه داشته باشد. چیزی كه در نمایشگاه اخیر شاهد آن نبوده ایم.»وی مهمترین ضعف های این نمایشگاه را برپایی شتابزده، غیرحرفه ای و قیمت گذاری های غیركارشناسانه عنوان كرد و ادامه داد: «قبل از برگزاری هر اكسپو می بایست از ماه ها پیش،اهداف برگزاری آن مشخص و از نتایج اكسپوهای پیشین استفاده شود. نیاز جامعه مورد توجه قرار گیرد و آثار در راستای سلیقه جامعه عرضه گردد. آثاری كه در این نمایشگاه عرضه شده بعضاً مشاهده می شود كه از سطح كیفی نازلی برخوردارند.

اگر مدعی برپایی رویدادی حرفه ای هستیم، بوم ما، قلم ما، رنگ ما، قاب ما نیز باید حرفه ای باشد. چگونه می شود اثری هنری ای را با كیفیت پایین به مخاطب و خریدار عرضه كرد واعتماد او را جلب نمود؟» وی با اشاره به قیمت گذاری های ناهماهنگ نگارخانه ها گفت: «بدلیل عدم نظارت شاهد قیمت گذاری های بسیار متفاوتی بر روی آثار هنری هستیم. این چندگانگی ها می تواند به انصراف خریدار آثار هنری و شك وی بیانجامد. شأن هنر و هنرمند بسیار والاست و لذا باید در حد واندازه ارزش اثر هنری با آن برخورد كرد واز نگاه سلیقه ای اجتناب ورزید.»نمایشگاه منتخب آثار نگارخانه های كشور، فردا به كار خود پایان می دهد. برپایی چند نشست در كنار این نمایشگاه شاید بزرگترین دستاورد برپایی این اكسپو هنری باشد. در حالی كه می شد با تبلیغات مناسب و برنامه ریزی های صحیح شاهد اتفاق بزرگ در فروش سال آثار هنری بود كه این امر میسر نگشت.