ستار محمودی مدیر عامل پیشین شركت آب و فاضلاب استان تهران چندی است كه در سمت جدیدی مشغول به كار شده است. او اكنون، مدیر عامل شركت مدیریت منابع آب ایران است. با ستار محمودی در مورد آخرین وضعیت منابع آب كشور پس از بارندگی های اخیر به صحبت نشستیم. وی با وجود همه بارندگی ها از ضرورت مصرف صحیح آب و استفاده درست از منابع آب كشور سخن گفت.

● جناب محمودی، زمستان امسال شاهد بارندگی های بسیاری در كشور بودیم این بارندگی ها چه تأثیری در تأمین منابع آب مورد نیاز كشور تاكنون داشته است؟

▪ واقعیت این است كه با وجود این بارندگی ها ما نمی توانیم از لفظ بارندگی زیاد استفاده كنیم. آخرین آمار ها حاكی از این است كه متوسط میزان بارندگی در كشور تاكنون حدود ۱۰۶ میلیمتر بوده است كه این میزان، نسبت به سال قبل در این شرایط حدود ۲۶ درصد كاهش و نسبت به میانگین دراز مدت (۳۹ ساله)، ۲۵ درصد كاهش را نشان می دهد. به عبارت دیگر در معدل كل، هنوز میزان بارندگی ها به حد سال قبل نرسیده است اما در برخی از استان هامشكل تا حدودی رفع شده است. ما در برخی از استان ها شاهد بارندگی های خوبی بودیم از جمله استان سیستان و بلوچستان، بخشهایی از استان بوشهر و همچنین استان تهران كه با بارندگی های صورت گرفته، مشكلات تأمین آب این مناطق تا حدی حل شده است.

● در حال حاضر میزان آب ذخیره پشت سدهای كشور چقدر است؟

▪ میزان آب های ذخیره كه ظرفیت ذخیره سد ها را تشكیل می دهد در حال حاضر (پایان بهمن ماه) به ۱۳ میلیارد متر مكعب رسیده است كه این میزان سه درصد كمتر از میزان سال قبل است.

● آقای مهندس در یك نگاه كلی آیا می توان گفت كه بارندگی های امسال آثار خشكسالی چند سال پیش در كشور بویژه در بخش منابع آب های زیرزمینی را جبران كرده است.

▪ تغذیه منابع آب زیرزمینی امری تدریجی است بنابراین باید چند سال پی در پی سال پر آب داشته باشیم تا بخشی از منابعی را كه با برداشت های مستمر تخلیه شده است، بتوانیم جبران كنیم. بارندگی ها در هر حالت مؤثر است ولی در مجموع می توان گفت : این بارندگی ها جوابگوی جبران افت منابع آب زیرزمینی كشور تاكنون نبوده است.

● آقای مهندس، می توان از صحبت های شما اینگونه برداشت كرد كه در مجموع وضعیت بارندگی های امسال چندان هم بیش از سال قبل نبوده است؟

▪ واقعیت این است كه در برهه ای از سال از نظر بارندگی نسبت به اوایل سال وضعیت، مقداری بهتر شدولی نسبت به سال قبل هنوز به میزان بارش سال گذشته نرسیده ایم اما آنچه تصور فراوانی بارندگی را امسال پر رنگ كرده است، كاهش محسوس دما است. امسال شدت كاهش دما بیشتر از سال های قبل بوده است لیكن كاهش دما به منزله افزایش بارندگی نیست اگر چه سرما موجب ماندگاری بیشتر برف در سطح زمین بوده است كه امری مثبت است ولی این امر به منزله فراوانی بارش نیست. بنابر این آنچه را كه باید تأكید كرد این است كه همچنان باید روش های مصرف آب را بهبود بخشیم و تصور افزایش بارندگی نباید باعث افزایش مصرف آب شود.

● با وجودهمه اینها، آیا می توانید این اطمینان را بدهید كه تأمین آب در تابستان امسال با مشكلی مواجه نخواهد بود؟

▪ در حال حاضر در بخش آب شرب شهری ظرفیت سازی خوبی انجام شده است و به تناسب زمان، ما در حال حاضر وضعیت قابل قبولی داریم. اگرچه شرایط تأمین و توزیع آب آشامیدنی شهری و روستایی، همواره نیازمند انجام مراقبت و افزایش ظرفیت ذخیره است ، اما خوشبختانه در بسیاری از شهرهای كشور این شرایط فراهم شده است و پیش بینی می شودكه برای تأمین آب شرب، سال آینده مشكلی نخواهیم داشت.

● اشاره ای به سرمای بی سابقه داشتید وضعیت جوی تا چه حد بر روند اجرای پروژه های مربوط به بخش آب تأثیر گذاربود؟

▪ با توجه به این كه در نیمه دوم سال بویژه سه ماه پایانی سال تمامی اعتبارات اجرایی جذب شده است درواقع سرما بر روند اجرایی طرح های عمرانی ما چندان اثرگذار نبوده است.

● وضعیت اعتباری امسال را چگونه ارزیابی می كنید؟

▪ امسال هر آنچه اعتبار تخصیص داده شده، همه جذب شده است. در وضعیت موجود ما حدود ۱۳۰۰ میلیارد تومان در سطح كشور هزینه كرده ایم و در مجموع سال گذشته و امسال علاوه بر اعتبارات تخصیصی سالانه، معادل ۱۵۰۰ میلیارد تومان هم با استفاده از همكاری پیمانكاران و مشاوران و بخش خصوصی در این بخش، كار اضافه صورت گرفته است كه عملاً این مبلغ بدهی ما به این بخش هاست.

● چه طرح هایی در سال جاری افتتاح یا آبگیری شده است؟

▪ از ابتدای سال جاری تا كنون پنج سد رئیسعلی دلواری، شهید قنبری، شیان ، ملا صدرا و افزایش ارتفاع سد اكباتان با مجموع حجم مخزن یك میلیارد و ۲۰۰ میلیون و ۷۰ هزار متر مكعب و آب قابل تنظیم ۹۱۸ میلیون و۶۰۰ هزار متر مكعب به بهره برداری رسیده است. سد سیوند نیز با حجم مخزن ۱۵۰ میلیون متر مكعب آبگیری شده است.

● جناب محمودی، مهمترین برنامه ای را كه به عنوان مدیرعامل شركت مدیریت منابع آب دنبال خواهید كرد، چیست؟

▪ قطعاً پیگیری، اجرا و شتاب بخشی به انجام برنامه هایی كه از گذشته برای این بخش تدوین شده است در اولویت خواهد بود. كه مجموعه ای از فعالیت های مدیریتی، تأمین و توزیع آب، برون سپاری و مواردی از این قبیل را شامل می شود. علاوه بر این بحث تعادل بخشی به منابع آب زیرزمینی و بهره برداری بهینه از منابع آب سطحی، استفاده حداكثر از منابع آب و اجرای برنامه هایی كه در زمینه اجرای چرخه كامل استفاده از آب است مدنظر است. اعمال مدیریت تقاضا، ارتقای راندمان استفاده از آب با همكاری بخش های مختلف، تقویت منابع آب صنعت و شرب، از دیگر محورهایی است كه به آن خواهیم پرداخت. در مجموع می توان گفت: اولویت منحصر به فرد مدیریت منابع آب، انجام مجموعه اقدامات سخت افزاری و نرم افزاری در انجام مدیریت تأمین و تقاضا، تعادل بخشی به منابع آب و روش پایداری برای استفاده بهینه است.

● در برنامه هایتان اشاره ای به سدسازی نشد، آیا سدسازی را از برنامه كاری خود خارج كرده اید؟

▪ برنامه های تأمین آب كه سدسازی را هم شامل می شود جزو فعالیت های محوری شركت مدیریت منابع آب ایران است اما قبل از سدسازی باید مجموعه ای از اقدامات دیگر نیز صورت گیرد از جمله این كه باید مطالعات جامع در مورد آب داشته باشیم. برای این كار تهیه اطلس آبی كشور ضروری است كه خوشبختانه تهیه شده است. در هر حال در برنامه ها سدسازی و فرایند و چرخه پس از آن یعنی تا ایجاد شبكه های آبیاری مورد پیگیری است. به زبان دیگر ما سدسازی را از رده و اولویت كاری خارج نكرده ایم بلكه آن را یكی از اولویت ها قرار داده ایم.

● آقای مهندس، قرار بود ساخت و توسعه شبكه های آبیاری و زهكشی به شدت دنبال شود، در این راستا چه اقداماتی انجام شده و می شود؟

▪ شبكه های آبیاری و زهكشی حلقه ادامه سدسازی است. سدی كه می سازیم هدف اصلی اش رساندن آب به مقصد در مسیر درست است. به دلیل ضرورت، مهار آب و استفاده بهینه از آب در گذشته مورد توجه بیشتری قرار گرفته است و متأسفانه ساخت شبكه های آبیاری وزهكشی در كشور از برنامه عقب مانده است. در هر حال ایجاد سد ها و شبكه های آبیاری و زهكشی بطور توأم دارای منافع بیشتری است كه با گام های بلندتری كه در زمینه ساخت شبكه های آبیاری و زهكشی در كشور برداشته شده است از عقب ماندگی این بخش از كار كاسته می شودكه البته نیاز به حجم بیشتری از سرمایه گذاری داریم.

● با توجه به وضعیت بارندگی ها، در حال حاضر وضعیت حوضه آبریز جنوب و شرق كشور بویژه استان سیستان و بلوچستان چگونه است؟

▪ خوشبختانه با بارندگی های صورت گرفته، وضعیت منابع آبی در این حیطه بهتر شده است و در حال حاضر سد ها و بندهای منطقه سیستان و بلوچستان از وضعیت خوبی بر خوردار است.

● قرار بود مشاركت بخش خصوصی در زمینه آبی بیشتر شود به كجا رسید؟

▪ بخش خصوصی مشاركت هایی را در عرصه ایجاد تأسیسات در حد محدودی دارد، اما نسبت به نیاز و حجم اقدامات بسیار اندك است. آنچه كه در راستای برنامه های وزارت نیرو برای جلب مشاركت بخش خصوصی قرار گرفته است ایجاد ظرفیت و زمینه مناسب و جاذب برای بخش خصوصی است.

براساس ظرفیت های قانونی هم اكنون بخش خصوصی می تواند در زمینه های سدسازی وارد شود، سد باغان دراستان بوشهر به عنوان یك نمونه از این دست است كه خوشبختانه نهایی شده است، در زمینه های ساخت شبكه های آبیاری و زهكشی، در زمینه های تأمین آب شرب از طریق آب شیرین كن و مواردی از این دست راه باز شده است البته با وجود این ظرفیت های مناسب هنوز هم موانعی وجود دارد، از جمله احتیاط و نگرانی از تضمین های لازم توسط بخش خصوصی است و دیگری جدید بودن این شیوه است كه ابهام های آن باید رفع شود. خوشبختانه با شفاف سازی امور تا حد زیادی رفع ابهام شده است.

به هر حال باز كردن هر چه بیشتر این عرصه و كمك به رفع ابهامات و رفع نگرانی های بخش خصوصی برای مشاركت در این عرصه جزو سیاست های اصلی مدیریت منابع آب است و امیدواریم با همكاری كلیه دستگاه های ذیربط در آینده شاهد مشاركت بیشتر بخش خصوصی در این عرصه باشیم.