وادار كردن شهروندان به مصرف درست و بهینه آب و انرژی برق حتی در شرایطی كه اوضاع جوی كشور از هر لحاظ بر وفق مراد است، اقدامی ضروری و منطبق با موازین اقتصادی است زیرا ...

... به برنامه‌ریزان اقتصادی امكان می‌دهد تا بخشی از منابع كشور را به جای توسعه شتابزده جنبه‌های كمی پروژه‌های آب و برق، صرف نوسازی و بازسازی شبكه آب و برق كهنه و فرسوده موجود كنند كه به اذعان خود مسوولان وزارت نیرو در حال حاضر به دلیل فرسودگی زیاد این شبكه درصد قابل ملاحظه‌ای تا حد ۳۰درصد از آب و برقی كه در لوله‌های آب و شبكه توزیع نیروی برق تهران و دیگر كلانشهرهای تهران جاری است پرت، می‌رود و تلف می‌شود. اما زمانی كه وزارت نیرو بدون در نظر گرفتن نیازهای واقعی و حداقلی مشتركان آب و برق و نادیده گرفتن تعداد نفرات افراد هر خانواده رقم واحد و یكسانی را به عنوان الگوی مصرف آب و برق تعیین می‌كند و آن را به مورد اجرا می‌گذارد، به دلیل ظالمانه و غیركارشناسی بودن این شیوه تعیین الگوی مصرف، میل به صرفه‌جویی و رعایت الگوی صحیح مصرف آب و برق را حتی در میان صرفه‌جوترین خانواده‌ها كم‌رنگ و زایل می‌كند. دلیل آن هم روشن است؛ چون غیرمنطقی بودن الگوی مصرف واحد برای كلیه خانوارها به قدری بدیهی و آشكار است كه شهروندان به خوبی درك می‌كنند هدف واقعی از تعیین الگوی مصرف، بهینه‌سازی مصرف آب و انرژی برق نیست، بلكه وزارت نیرو می‌خواهد با مستمسك قرار دادن الگوی مصرف كه برای اكثریت شهروندان قابلیت اجرایی ندارد از شهروندانی كه الگوی مصرف خود ساخته وزارت نیرو را ندارند، به صورت تصاعدی پول دریافت كند.

تعیین ماهی ۱۸مترمكعب آب و ۲۵۰كیلووات ساعت برق به عنوان الگوی مصرف برای كلیه مشتركین خانگی اعم از مشتركین تك‌نفره تا شش، هفت نفره و آن هم برای تمام فصول سال شباهت زیادی به الگوسازی‌های اقتصادهای سوسیالیستی دارد كه شاهد مشابه آن در اوایل پیروزی انقلاب و در جریان هشت سال جنگ تحمیلی در خصوص جیره‌بندی اكثر اقلام مصرفی مورد نیاز مردم بودیم. اما حداقل مزیت آن جیره‌بندی‌ها این بود كه اساس آن را مصرف سرانه هر خانوار تشكیل می‌داد و خانواده‌ها به تعداد جمعیت خود كالابرگ دریافت می‌كردند. اما متاسفانه وزارت نیرو در تعیین الگوی مصرف آب و برق مشتركین كمترین توجهی به مصرف سرانه افراد هر خانوار نشان نداده و یك نگاه فله‌ای را نسبت به الگوی مصرف آب و برق خانواده‌ها طراحی و اعمال كرده است.

باید از طراحان الگوی مصرف آب و برق وزارت نیرو پرسید آیا نیاز یك خانواده دو نفره و یك خانواده پنج – شش نفره به نان و سایر مواد غذایی به یك اندازه است؟ آیا میزان مصرف آب و برق یك مشترك مجرد با مشتركی كه چهار پنج نفر را تحت تكفل خود دارد، ... از نظر عقل و منطق می‌تواند یكسان و برابر باشد كه شما برای همه آنها یك الگوی واحد مصرف آب و برق تعیین كرده و اضافه برمصرف آن را تخطی از الگوی مصرف و مشمول جریمه سنگین می‌دانید؟

اصولا تعریف شما از مشترك آب و برق و مشخصات و ویژگی‌های هر مشترك چیست؟ آیا منظور شما از مشترك، خط‌ انشعاب آب و برقی است كه به هر واحد مسكونی صرف‌نظر از تعداد ساكنان آن، متصل كرده‌اید؟ تعیین الگوی مصرف ۱۸ متر مكعب آب و ۲۵۰ كیلو وات ساعت برق در ماه مبتنی بر چه ملاك و معیاری است؟

درست است كه طراحی و اجرای الگوی مصرف فله‌ای و بی‌ضابطه آب و برق در دولت‌های پیشین پایه‌گذاری شده و دولت كنونی صرفا ادامه دهنده آن است. اما آیا طراحان این الگوی مصرف و مسوولان وزارت نیرو كه دائما میزان مصرف آب و برق مردم ایران را با چین و كشورهای اروپایی مقایسه می‌كنند، از این وضعیت بی‌خبرند كه در كشور مسلمان‌نشینی چون ایران، بخش قابل ملاحظه‌ای از آب مصرفی خانواده‌ها تحت تاثیر الزامات شرعی، صرف مصارف مربوط به طهارت می‌شود. یعنی مصارفی كه مشابه آن در كشورهای غیرمسلمان مورد مقایسه وجود خارجی ندارد و درعوض مصرف كاغذهای توالت در آن كشورها چندین برابر ایران است!! آیا كسی می‌تواند این بخش از مصرف ضروری آب در خانواده‌های ایرانی را به پای اسراف‌كاری آنها بگذارد؟ شما كه طی سال‌ها هنوز نتوانسته‌اید خرج شبكه آب شرب و آب مصارف غیرشرب مردم را از هم جدا كنید، چگونه می‌توانید برچسب اسراف‌كاری در مصرف آب را به مردم بچسبانید؟ در مورد ظالمانه و غیركارشناسی بودن الگوی مصرف برق مشتركان خانگی هم، بسیاری از دلایلی كه درباره الگوی مصرف آب ذكر شد، مصداق پیدا می‌كند.

آخر خانواده‌ای كه چند فرزند دانش‌آموز و دانشجو دارد و هر كدام از این فرزندان ناچارند شب هنگام‌ در زیر روشنایی برق ساعت‌ها سرگرم انجام مطالعات و تكالیف درسی خود باشند، چگونه می‌توانند به اندازه یك مشترك مجرد یا یك زوج جوان، برق مصرف كنند و متهم به تخطی از الگوی مصرف برق نشوند؟ شاید نظر طراحان الگوی مصرف برق این بوده كه فرزندان چنین خانواده‌هایی شب‌ها زیر نور چراغ خیابان‌ها و پارك‌ها تكالیف درسی خود را انجام دهند! تازه همه این‌ها سوای مصرف برق ناخواسته‌ای است كه لوازم برقی پرمصرف ساخت داخل كشور از یخچال فریزر گرفته تا ماشین لباسشویی و جاروبرقی و امثالهم به خانوارهای ایرانی تحمیل می‌كند. آیا به نظر تهیه‌كنندگان طرح الگوی مصرف برق، خانواده‌های ایرانی حق داشتن این قبیل وسایل برقی را دارند، یا نه و اگر دارند چرا باید آنها تاوان عقب‌ماندگی تكنولوژی تولید وسایل برقی ساخت داخل را روی قبوض برقی مصرفی خود پس بدهند؟ آیا این تاوان‌ستانی منطبق با كدام موازین عدل و انصاف است. این‌ها سوال‌هایی است كه مسوولان وزارت نیرو باید به آن پاسخ بگویند.

Kiamehr@Hotmail.com

غلامرضا كیامهر