امسال كم‌بارش‌ترین و خشكسال‌ترین سال آبی كشور را در طول چهار دهه گذشته تجربه می‌كنیم به گونه‌ای كه حجم بارش‌ها به كمتر از نصف متوسط بارش سالانه كاهش یافته و حجم ورودی آب به مخازن سدها با ۶۰ درصد كاهش همراه بوده است.

به نقل از روابط عمومی وزارت نیرو ،بروز پدیده خشكسالی و كاهش میزان بارش در طول سال آبی اگرچه در۴۰ ‌سالی كه آمار مربوط به میزان بارش‌ها در وزارت نیرو ثبت و ضبط می‌شود چندین مرتبه صورت گرفته و در طول چهل سال گذشته، ۵ سال نرمال، ۱۵ سال ترسال و ۲۰ سال خشكسال را از نظر میزان بارش‌های جوی پشت‌سر گذاشته‌ایم، اما امسال كم‌بارش‌ترین و خشكسال‌ترین سال آبی كشور را در طول چهار دهه گذشته تجربه می‌كنیم به گونه‌ای كه حجم بارش‌ها به كمتر از نصف متوسط بارش سالانه كاهش یافته و حجم ورودی آب به مخازن سدها با ۶۰% كاهش همراه بوده و حجم آب مخازن پشت سدها كه در سال گذشته و در همین ایام حدود ۲۵ میلیارد متر مكعب بود، هم‌‌‌اكنون به كمتر از ۱۴ میلیارد متر مكعب آب رسیده است.

نكته مهم اینكه در طول سالهای گذشته، در دو مورد تجربه بروز خشكسالی در دو سال متوالی و به صورت شدید نیز در اسناد و مستندات وزارت نیرو ثبت شده است و به همین دلیل برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته با اولویت تأمین آب شرب شهروندان و آنهم برای دو سال متوالی صورت گرفته است تا در صورت ادامه روند خشكسالی در سال آبی ۸۸-۸۷ امكان تأمین آب شرب مردم شهرها و روستاهای كشور با استفاده از آب ذخیره شده در پشت سدها و نیز بهره‌گیری از برخی منابع آب زیرزمینی تا پایان شهریور ماه ۱۳۸۸ فراهم شود.

مسئله دیگری كه برخی از تحلیل‌ها براساس آن صورت می‌گیرد تأكید براین نكته است كه به دلیل بروز سرمای شدید، فراگیر و گسترده در كشور در طول زمستان سال گذشته و افزایش حجم گاز مصرفی در كشور و عدم تأمین گاز نیروگاه‌های حرارتی كشور، مسئولان صنعت آب كشور بدون اعمال مدیریت كارآمد بر منابع آبی كشور، حداكثر میزان تولید برق از منابع برق آبی كشور و آب مخازن سدهای كشور و آن هم بدون پیش‌بینی بایسته‌های بهره‌برداری از منابع آبی در فصول بهار و تابستان را وجهه همت خود قرار داده‌اند.

برعكس آن چیزی كه بیان شده محور اساسی مدیریت منابع آبی كشور، پیش‌بینی بهره‌برداری از این منابع ملی به صورت هوشمندانه، آینده نگرانه و با احتساب شرایط جغرافیایی و اقلیمی و میزان و جغرافیای بارش در كشور است و برهمین اساس اگرچه تولید برق از منابع آبی ذخیره شده در پشت سدهای كشور سبب جبران تأثیرات ناشی از قطعی گاز در برخی از نقاط كشور شده و جان بسیاری از هموطنانان عزیزی كه در معرض سرمایه شدید زمستان سال گذشته بودند را نجات داد اما مدیریت منابع آبی به صورتی بوده است كه امكان بهره‌برداری از منابع آبی در طول فصول گرم‌تر سال و به ویژه با توجه به نیاز بخش كشاورزی و شرب نیز به درستی صورت پذیرد.

از آنجایی كه بخش مهمی از بارش‌های سالانه كشور در دو ماه اسفند و فرودین صورت می‌گیرد براساس مدل پیش‌بینی رفتار سیلابها در سالهای گذشته، حجم قابل توجهی از مخازن سدها جهت كنترل سیلابها و جلوگیری از آثار مخرب آنها در طول هفته‌های قبل از بارش تخلیه می‌شود، به‌طوری كه اگر كنترل سیلابها توسط سدهای ساخته شده صورت نگیرد بسیاری از شهرهای خوزستان با سیل‌های مخرب و غیرقابل كنترلی تهدید خواهند شد.

در طول زمستان گذشته نیز با توجه به گزارش‌های سازمان هواشناسی كه پیش‌بینی سال آبی نرمالی را كرده بود (نمونه‌ای از گزارشهای ارسالی آن سازمان به ضمیمه این نامه ارائه می‌گردد) همكاران بخش آب كشور پیش‌بینی لازم را جهت در نظر گرفتن حجم مناسبی از مخازن سدهای موجود كشور برای كنترل سیلابهای احتمالی انجام داده بودند اما آنچه در مقام عمل به وقوع پیوست عدم تحقق پیش‌بینی‌های هواشناسی و بروز پدیده خشكسالی و بارش‌های پراكنده و كم‌حجمی بود كه متأسفانه سبب پر نشدن ظرفیت ذخیره آب پشت سدها و عدم امكان تولید برق از میزان آب موجود در مخازن سدهای كشور و در نتیجه از دست رفتن حدود ۱۰ درصد از ظرفیت تولید برق كشور گردید و این در حالی است كه در شرایط عادی در مناطق پایین به منظور تأمین نیازهای شرب، صنعت، كشاورزی و محیط زیست در حوضه كارون نیازمند ۱۰ میلیارد متر مكعب آب هستیم.

با توجه به آنچه گفته شد، می‌توان چنین نتیجه گرفت كه مشكلات ناشی از خشكسالی و در نتیجه كاهش توان تولید برق از منابع آبی و اعمال خاموشی در برخی از مناطق كشور و آنهم به صورت ناخواسته و نه برنامه‌ریزی شده، ارتباطی به بی‌تدبیری مدیران صنعت آب و برق در سال گذشته نداشته است و بایستی با توجه به ویژگی‌های بحران خشكسالی و با همكاری و همیاری مردم نسبت به كاهش دامنه بحران و تأثیرت كوتاه برد و درازمدت آن همت گماشت.

آنچه در این میان بیش از همه تحلیل‌های نادرست و غیركارشناسی در زمینه بحران خشكسالی خودنمایی می‌كند برخورد سیاسی و تسویه حساب جناحی و غیرعلمی با پدیده‌ای است كه نه تنها كشور عزیزمان و منطقه خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داده است بلكه آثار آن به كشورهای اروپایی نظیر اسپانیا و نیز كشورهایی چون استرالیا نیز رسیده است.

چیزی كه توجه بدان اهمیت بنیادی دارد آن است كه عبور از بحران خشكسالی علاوه بر تدابیر مدیریتی و بایسته‌های برنامه‌‌ریزی، نیازمند همدلی و همسویی هموطنان در مدیریت كارآمد بحران و هم‌افزایی توانهای موجود و پرهیز از تنش‌آفرینی و ایجاد اضطراب است و این قول را می‌توان به هموطنان عزیز داد كه متخصصان و مهندسان صنعت آب و برق تمامی تلاش خود را جهت عبور كم‌هزینه و كم‌حاشیه از بحران خشكسالی كشور در سال جاری به كار گرفته‌اند افزایش یافته، اگرچه به دلیل بروز پدیده خشكسالی در سطح منطقه‌ای، امكان واردات از كشورهای مذكور نسبت به سالهای گذشته كاهش یافته است.

آنچه شایسته است توجه به ورود بیش از ۴۰۰۰ مگاوات ظرفیت جدید تولید برق به شبكه برق كشور به صورت سالانه و در طول سه سال گذشته بوده است كه نه تنها در طول فعالیت صنعت برق ركوردهای چشمگیری به شمار می‌آیند بلكه در سطح جهانی نیز این حجم ظرفیت‌سازی كم‌‌سابقه و با اهمیت است. اعتراف و اذعان وزیران انرژی و كارشناسان برق كشورهای دیگر از جمله كشورهای دارای صنعت و شبكه برق با اهمیتی چون روسیه به پیشرفت‌های صورت گرفته در صنعت برق كشور مؤید تحصیل استانداردهای جهانی از سوی صنعت برق كشورمان است.

علیرغم آنچه گفته شد مسابقه بین تولید و مصرف، اگر با اصلاح الگوهای مصرف انرژی در كشور كه گاه چند برابر كشورهای پیشرفته و پرجعیت است، همراه نباشد فعالیت شبانه‌روزی كاركنان و متخصصان صنعت برق نخواهد توانست بر روند انجام گسیخته مصرف بی‌رویه حامل‌های انرژی به ویژه برق فائق بیاید به همین دلیل این نوشته را با این جمله به پایان می‌رسانم كه بدون همراهی و همیاری مردم عزیز امكان غلبه بر مشكلات موجود در مصرف انرژی به هیچ عنوان امكان‌پذیر نخواهد بود.